Một con đường mang tên Bùi Tá Hán, tại sao không?

Tiểu Sáo Tử Trần Thuỳ Trang

Bùi Tá Hán là người châu Hoan, Nghệ An, là một trong những tướng lĩnh của nhà Lê. Năm 1527, sau khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Hậu Lê, Bùi Tá Hán theo Nguyễn Kim tập hợp lực lượng chống lại nhà Mạc. Năm 1533, Nguyễn Kim và các cựu thần nhà Lê đã tìm được con trưởng của vua Chiêu Tông là Duy Ninh đưa lên ngôi, tức là vua Trang Tông. Vì có nhiều công lớn nên ông đã được vua Trang Tông phong Bắc quân đô đốc Phủ chưởng phủ sự, trấn nhậm và lập nghiệp ở thừa tuyên Quảng Nam (Thừa tuyên Quảng Nam tương đương với các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và một phần tỉnh Phú Yên ngày nay). Tương truyền vùng đất Quảng Nam này là do ông lấy lại từ tay nhà Mạc. Năm 1546, Bùi Tá Hán được phong làm Đô tướng dinh Quảng Nam, sau đó là Trấn quốc công. Đến năm 1558, khi Nguyễn Hoàng đem quân vào trấn thủ vùng Thanh Hoá, ông đã có công giúp Nguyễn Hoàng điều hành việc quân, dân, thuế khoá ở địa phương. Họ Nguyễn có đất Thuận – Quảng từ đó. Bùi Tá Hán có công đưa dân miền bắc vào khai khẩn đất hoang, sinh cơ lập nghiệp, xây dựng thôn ấp, kể cả các làng người kinh, miền thượng là các huyện của tỉnh Quảng ngãi ngày nay như: Ba Tơ, Minh Long, Sơn Hà, Trà Bồng… Bằng tài năng và sách lược của mình, ông đã xây dựng mối quan hệ đoàn kết kinh – thượng rất mật thiết để giữ yên miền biên giới lúc bấy giờ. Tháng 2 năm 1568 ông đã qua đời. Ông ra đi để lại cho người dân nhiều luyến tiếc, nhớ thương. Ông đã sống, cống hiến và ra đi như một huyền thoại được lưu truyền mãi mãi: “Nhơn mã bất tri hà xứ khứ, Huyết, bào, trường dữ thử bị lưu” (Người ngựa đi đâu nào thấy bóng, Máu, bào còn để ở lời bia) Hiện nay đền thờ và lăng Bùi Tá Hán tọa lạc tại khu rừng có tên là Rừng Lăng ở phía tây thành phố Quảng Ngãi. Theo lời giới thiệu của người là con cháu họ Bùi đời thứ 13 đang trông nom đền thờ Bùi Tá Hán thì mộ và đền thờ Bùi Tá Hán có một tổng thể hoàn chỉnh, được bố trí theo một trục đạo: cổng tam quan – bình phong – lăng mộ – cột cờ – đền thờ. Bước qua cổng tam quan ta gặp ngay một tấm bình phong. Tương truyền, đây là nơi, sau khi bị thương trong một trận chiến với giặc, ông đã chạy đến đây, trước khi mất tích ông đã để lại một cây kiếm, một cái mão và một mảnh nhung y, phía trong ba giọt máu. Nơi máu ông nhỏ xuống và bây giờ được lập thành bia và xây lăng mộ. Đây là điểm đặc biệt nhất của mộ Bùi Tá Hán. Ông được dân quanh vùng xem như một vị tiên, một vị thánh, hay nói theo lối dân gian thì ông không phải là người phàm. Cho rằng, sau khi giúp nhân dân tạo lập cuộc sống, xây dựng một tiểu vương quốc, ông đã hiển thánh và bay về trời. Mộ Bùi Tá Hán đã đặc biệt thì đền của ông cũng đặc biệt không kém. Bởi ở đây chứa nhiều cổ vật có giá trị lịch sử, nhất là bức tượng gỗ chân dung ông. Nó được tạc bởi một hoà thượng ở Phú Yên. Bên cạnh còn có một pho tượng huy hoạ Xích y, những tấm bia đá ghi tiểu sử của ông, cùng những bản sắc phong của các vương triều Tây Sơn và nhà Nguyễn, nhiều thơ, liễn, đối của quan lại và các bậc túc nho trong vùng. Bùi Tá Hán, một Trấn quốc công, một danh nhân lịch sử, một vị thánh của dân tộc, đền thờ ông đâ được công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia từ năm 1990. Vậy vì lý do gì mà chính quyền và nhân dân tỉnh ta không đặt một con đường mang tên ông ở thành phố Quảng Ngãi, miền đất Cẩm thành có hơn 600 năm tuổi. Đây cũng là câu hỏi của hàng ngàn con cháu họ Bùi gốc Quảng Ngãi nói riêng cũng như hàng vạn người dân Quảng Ngãi nói chung. Một con đường mang tên Bùi Tá Hán, niềm tự hào về truyền thống yêu nước, truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của người dân nước Việt ở miền đất Cẩm Thành này. Tại sao không?

TST.TTT. (Câu lạc bộ phóng viên nhỏ Nhà thiếu nhi tỉnh Quảng Ngãi)

Trong ảnh: Tác giả trước tượng Trấn quốc công được thờ ở khu lăng mộ tại phường Quảng Phú TP Quảng Ngãi