Tôi ơi…
Mấy ngày cuối tuần, công việc ngập đầu mà cứ ung dung xách 67 chạy lòng dòng ngoài đường… Trưa qua, phố Quảng hổng biết vì sao mà hàng ngàn hàng ngàn con bướm màu xanh lá mạ bay chấp chới thành từng luồng từng luồn trên đường Quang Trung… Nắng và bướm như vàng hơn dưới sức nóng của phố thị … Có lẽ mùa thiên di của bướm chăng? Hướng di chuyển của đoàn bướm về phía bắc… nơi có cầu Trà Khúc … lộng gió … bãi bồi ven sông ngát xanh lũy tre bãi cỏ cho chúng chăng? Chẳng biết nữa nhưng mình cũng như những cánh bướm cứ bay chấp chới giữa dòng đời và thi thoảng vẫn rơi lả tả vì một chướng ngại nào đó… Chắc cũng giống mình thôi… Bướm ơi…
Phố Quảng nhiều cây xanh với những sao, sữa, dầu, phượng vĩ… Nhiều con đường rợp bóng mát che bóng ai về những hôm trưa… Đường Trần Hưng Đạo, Phan Đình Phùng, Quang Trung… vẫn ngát xanh bóng lá… Thi thoảng nghiêng đầu qua vòm lá tìm một chút gì đó của gió mây… Ai ơi… Còn nhớ, chừng một hai chục năm trước phố đây nhỏ thôi… và cây xanh là chủ đạo… những con đường nhỏ bé và trầm mặc cùng thời gian … nhà dì, nhà cậu như xa hơn với mình… thi thoảng ghé chợ Quảng Ngãi và đi dạo với những ánh mắt hồ nghi của những bà chủ sạp … chẳng biết mua gì vì hổng có tiền nhiều …. Vườn hoa trước bưu điện phố Quảng đẹp lắm, nó nhỏ nhưng sạch và mướt xanh… cây phượng vĩ già nua buông từng chùm bông đỏ thắm thoáng thoáng sau những nhành lá xanh làm tăng phần sắc đỏ cho phố nhỏ và buồn… Nhà dì nằm trong khuôn viên trường Nam tiểu học làm mình vẫn sợ hãi vì vườn dừa bên nhà rậm rạp và tối thui… cho dù nó nằm ngay đường Quang Trung… Đã hơn 20 năm nhà dì chuyển đi vào Sài Gòn… Dì ơi…
Bây giờ, dấu xưa không còn dù phố Quảng vẫn nhiều cây xanh… vẫn miên man nghĩ và chờ… Vẫn những quán cà fé quen thuộc với những cô chủ ngày càng lùn thêm vì mập… vẫn hàng chim cảnh lặng lẽ nép bên sân Nguyễn Nghiêm…. vẫn quán Nhạc Trịnh với giọng hát liêu trai… vẫn bến xe, nhà cửa còn cũ kỹ nhưng đã mất hình bóng xưa… Tiếng vó ngựa lộp cộp gõ vào mặt đường giờ chỉ còn là hoài niệm của mình… Chợ ông Bố, bến xe ngựa ông Liêu, sông Đào … giờ như mai một tên gọi rồi vì chỉ thi thoảng có người già hỏi mình thui… vẫn lọ mọ qua những con đường thân thuộc nhưng không bao giờ nhớ tên … mình là thế đấy.. chẳng nhớ tên nổi một con đường ngoài những đường phố chính … người ta hỏi đường mình mà mình ú ớ cứ như là dân viễn xứ. Ngẫm lại thấy mắc cười … thi thoảng có người ngoắc tay gọi “xe thồ” … và cười xòa cháu chỉ chở giùm thôi … Phố ơi…
Vẫn nhớ nhà xưa cũ với nét cổ kính quê nội, hàng cau cao vút từng đu đưa vì ba cái tổ chim sẻ-thỉnh thoảng cà nhắc vì tụt cau trầy bắp đùi-ba đánh má la; bụi chè tàu cắt xén cẩn thận của ông nội và ba hằng chăm chút, vườn ổi toàn trái ngon làm mình thi thoảng té cây vì ham trái chín… Mái tranh, vách gỗ nhà xưa in đậm trong trí nhớ của mình… Cột kèo bằng gỗ to đùng vẫn nghe rõ tiếng mọt rệu rạo hàng trưa… thi thoảng ú ớ vì “mộc” đè làm mình toát cả mồ hôi hột… những cánh cửa bằng gỗ chạm trổ hoa mai, lan, cúc, trúc … làm mình thấy buồn hơn … Trính nhà có đặt những con dơi, trái bí to đùng làm mình sợ nó rơi lên đầu… Rồi nội làm nhà xây và nó thì chuyển xuống làm nhà ngang … rồi ba làm nhà ngang và nó thì đi ra kho củi … Nhà ơi …
Rồi tung tăng đến trường qua từng niên học, thi thoảng bạn ba đến nhà nhàn đàm chuyện văn chương với thời thế, chạy tới chạy lui với ba cái bình trà, gói thuốc và ngó nghiêng vào câu chuyện người lớn… ông nội luôn chữ xưa nghĩa cũ làm mình hoa cả mắt chóng cả mặt… nội viết thơ mà nhất là điếu văn thì thôi rồi nồi xôi … có cháy khét mà bà con cô bác cũng phải bỏ đi nghe để rồi sướt mướt vì ai oán… Nội ơi ….
Cũng đua đòi vào Sài Gòn như chúng bạn, rồi cũng lọ mọ đèn sách, rồi cũng khó nhọc bước được qua cổng trường … và cũng ông tú ông cử như ai … nhưng rồi mình chẳng thấy gì hơn, vẫn bon chen, lận đận và dại khờ… vẫn nhạy cảm qua từng trang sách, vần thơ… nhưng rồi cũng bộn bề lo toan cuộc sống… Hình bóng ai vẫn thấp thoáng sau cửa sổ tâm hồn mình… Nhẹ nhàng và thanh khiết, em vẫn thuần hậu và đẹp một cách mặn mà… Em ơi…
Nguyên Phong
Filed under: Nguyên Phong
Có lẽ Admin nhầm Nguyên Phong của tản bút này với dịch giả Nguyên Phong lừng danh kia rùi… Thân ái!
BÂY ƠI
….
Đã là giữa tháng năm, giữa hè…Nắng như dát vàng lên đường, từng chùm phượng vĩ đỏ rực cả khung trời xanh ngát… Với tuổi học trò thì đây là giai đoạn thi cử mệt nhoài… Vẫn với mớ công việt trễ lại của hạn 30/4 là mờ mắt… Ngày đêm lọ mọ với mớ bòng bong chẳng phút nghỉ ngơi… Lùa vội mấy hột cơm rồi đến thẳng chỗ làm, không đủ thời gian đàm đúm như trước.. Người cứ như say rượu vì nhập tâm với công việc…Cuối tuần qua thư thả với mấy anh em mà tâm hồn để đâu đâu…Thủa học trò nghĩ mà thong thả… Chỉ xôn xao mấy bữa thi cử còn lại rảnh dài dài… Mà cái thứ nít nhỏ nó láu táu lắm… Đủ thứ phá phách trên đời, hết lên núi rồi xuống biển… Những đêm lăn lóc trên đồi hay vật vạ nơi bãi biển quê chúng bạn sướng lắm… Rượu thì cả can mừ thằng nào thằng nấy cũng đứ đừ vì tửu lượng lè tè… Thi thỏang có thằng rên rỉ vì mệt … Đứa khỏe thì vật đứa mệt ra mà đấm mà xoa cho mau giải rượu… Những đêm trăng hè trời trong lắm, biển miền Trung thơ mộng và êm đềm… Rặng phi lao ven biển vi vút cùng sóng biển rì rạp vỗ ven bờ … Thằng nào thằng nấy đứ đừ vì rượu và mất sức vì hát hò với tắm biển… Mà máu nữa là tắm tiên…chẳng mặc áo quần gì cả…cứ như nhộng chạy lông nhông ven bờ… Mồi nhậu ở biển thì nhiều thứ như khô mực, khô cá…ngon nhưng chẳng thằng nào ham cả. Lâu lâu mới về biển mà! Tắm thỏa thích, mấy đứa không phải dân biển như mình cứ bơi củm củm thấy mắc cười… Tụi nó bảo mày chỉ biết bơi chó… Đúng thật, chỉ vùng vẫy hai tay hai chân dưới nước đã là được rồi… Trong giống chó bơi thật. Rồi tụi bạn bảo nhìn tụi bây đi trên cát mắc cười lắm… Đít cứ diêu diêu ra như chổng lên trời… He he… Đúng là dân trên núi! Hình như thế thật, nhìn phụ nữ ở biển người ta đi trên cát và đánh đòn tay trong điệu đờn lắm… Có lẽ vậy mà chị em nào cũng phổng phao cũng nên…Lúc đó thì chỉ nghĩ tới vậy thôi… Bi giờ ngẫm lại sao thấy mình cũng nhạy cảm quá nhở? Bây giờ, tụi nó lưu lạc nơi xứ người nhiều, có đứa nghe cũng khá mà có thằng thì cũng cà tàng như mình thôi… Để quá nửa đời người ngồi ngẫm lại thấy nhớ tụi bây da diết… Đêm trăng tháng năm với những hồi ức quay về… Bây ơi…
MƯA….
Chiều, Sài Gòn mưa… mình nằm bó gối co ro trên căn gác trọ mà lòng trống trơn… trong tiềm thức bất chợt thấp thoáng những ca từ của Trịnh “Chiều chủ nhật buồn, nằm trong căn gác đìu hiu….”… Cả một hành trình bôn ba xứ người từ thủa tí tẹo đã biết nhảy tàu vào Sài Gòn để rồi vật vạ nơi bến xe bến tàu… Rồi cũng theo chân chúng bạn lớn dần theo năm tháng với hành trình con chữ đầy vất vả của những năm tháng cơ hàn mà nhà mình không ngoại lệ… Để rồi trở lại Sài Gòn với những ước mơ lớn hơn, hòai bão cao hơn nhưng vẫn là đứa bé thủa trước với những ngây ngô về cuộc sống….
Sài Gòn mưa ồn ả, chợt mưa chợt tạnh… gấp gáp hối hả như nhịp sống của đô thị vào loại nhất nhì Việt Nam… Các hạt mưa vun vút lao xuống những mái tôn của khu lao động nghèo cứ chan chát như đập gõ ồn ào… Anh Tám xe thồ chạy xe về kê cái gường lên cho khỏi ướt, má Bảy lọ mọ xách chùm áo quần treo ngoài rào, chị Hai chè gánh ngồi hiên nhà mà rầu rĩ cho gánh chè biết có hết hay không… Bất giác những hồi ức tuổi thơ hiện về theo từng đợt mưa ồn ả…
Mưa quê cũng to nhưng không ồn ào như đây, những vầng mây to đùng đen ngòm từ từ chiếm lĩnh bầu trời… gió nổi lên từng chập kèm theo sấm chớp nhì nhằng thế là trời mưa… Mưa giông chiếm mất đi cái không khí nóng bức và bốc mùi oi nồng của hơi đất. Người lớn không cho con trẻ ra mưa vì bảo đó là hơi độc dễ sanh bịnh… Mình thì len lén cùng những đứa bạn trốn nhà giăng mưa giữa trời vần vũ… Tắm mưa, bắt cá, bắt chim, bắt cả những con vật nào mình thấy thích… Mưa quê, cá rô mừng nước thoát hẳn lên bờ dựa vào những búi cỏ trườn đi và sẽ là những cơ hội cho lũ nít chúng tôi vồ… Có đứa trượt hẳn ra ruộng lấm bụi sình và tím tái vì ngâm mưa… Chim thì nhiều nhưng chỉ có những chú chim sâu, chim sẻ, chim ri tí tẹo chưa có chỗ trú mưa đã bị những giọt mưa giáng xuống ướt nhẹp và dĩ nhiên là chúng chỉ bay chập chững như mới tập bay… Tụi nhỏ chúng tôi thi nhau rượt bắt những cánh chim chấp chới trong làn mưa quê… Những cánh chim nhỏ bé sao thoát nổi những đứa nhóc hiếu động như chúng tôi đành nằm gọn trong những bàn tay nhỏ bé và chỉ chờ…chết cùng với những chú rô, chú lóc mà thôi… Kết thúc mưa cả lũ hả hê với những món chiến lợi phẩm và len lén vào cây rơm nào gần đó rút vài ôm rơm và tiến hành “nghi lễ” nướng… cả lũ hau háu vào đống rơm nghi ngút với những chú chim chú cá đang cong lên vì nóng và bốc mùi thơm nức… Một cuộc ăn nhậu mi ni với những món đồng quê sau cơn mưa và lũ nhóc chúng tôi lấy làm hả hê… để rồi chờ những trận đòn ba mẹ ở nhà với cây roi và tấm phản…
Mưa ơi…
Trả lời phản hồi của guibai “Tháng tám 6th, 2009 lúc 7:47 sáng”:
Thật tình Admin rất ngại chuyện nhầm lẫn lắm. Vậy xin bạn chỉ dùm mình đã nhầm lẫn chỗ nào được không? Mình sẽ sửa ngay!
Cảm ơn bạn!
Chào Admin!
Mình chính là Nguyên Phong-tác giả bài viết và mình không phải là Nguyên Phong lừng danh kia. Mình chỉ là người con xứ Quảng với bộn bề cơm áo gạo tiền và muốn gửi những hoài niệm về quê hương vào những dòng viết mọn….
Kính
Môi trường và những trăn trở…
Việt Nam hiện nay rất quan tâm vấn đề môi trường và chúng ta lấy làm hãnh diện về điều đó với tất cả bạn bè năm châu… Sự cố gắng không mệt mỏi của tất cả các cơ quan quản lý của chánh phủ về vấn đề môi trường ngày càng nặng nề và phức tạp luôn được người dân nhiệt liệt hưởng ứng… Tất cả mọi cố gắng đều chung một mục đích là xanh-sạch-đẹp… Một môi trường hoàn toàn trong sạch với sự phát triển bền vững của nó theo đà tiến bộ chung của nhân loại…
Tuy nhiên, vẫn còn đâu đó những câu chuyện môi trường chưa có hồi kết… Rừng bị phá hoại ngày càng nghiêm trọng với quy mô và tốc độ dữ dằn hơn với nạn chặt phá, đốt rừng… Biển cả bị đánh bắt thủy sản bằng chất nổ hủy hoại môi trường sinh thái nghiêm trọng mà đặc biệt là các rặng san hô phải mất hàng ngàn năm mới tái tạo… Môi trường hủy hoại nhiều hơn với những “Vedan” tại các khu công nghiệp … Nhiêu Lộc-Thị Nghè ngày càng đen ngòm và bốc mùi vì nước thải đô thị… Sông Thị Vải đã mất cân bằng sinh thái tới mức cá tôm chỉ là hoài niệm của ngư dân nơi đây… Sông Nhuệ bây giờ đến những loài cá khỏe mạnh nhất cũng phơi bụng cùng sóng nước… Sông Hồng trơ đáy khô cạn nhất từ trước đến nay…. Và điều đó luôn có bàn tay con người tham gia và góp phần biến đổi cả chiều hướng tiêu và tích cực…
Hiện nay vấn đề kiểm định ô tô vẫn gây nhiều bức xúc cho nhân dân… Tình trạng mánh mung, cò cốc vẫn diễn ra thường xuyên cho dù kín đáo và lặng lẽ hơn. Một chiếc xe ô tô có thể đang chạy với bộ lốp cũ mèm có thể nổ bất cứ lúc nào… chỉ cần ghé vào một chỗ nào đó và ông chủ nghêu ngao một hồi thì chiếc xe đã có bộ lốp cáu cạnh mà đi đăng kiểm… Lúc sau có thể chạy đi “trả lốp” mà không hề gặp một sự phiền hà nào cả… Cho dù chánh phủ và các lực lượng hữu quan ngày đêm kêu gọi phòng chống tiêu cực trong ngành đăng kiểm nhưng cũng chỉ như nước đổ …lá môn… Vẫn đâu đó có các vụ việc đổ bể bởi…các phóng viên nhà báo tìm ra hơn là các cơ quan hữu quan phát hiện…
Để rồi đến nay, tình trạng những chiếc xe máy cũng cùng chung số phận như ô tô bởi yếu tố gây ô nhiễm môi trường… Điều đó hoàn toàn đúng nếu như những con người thực thi việc đăng kiểm công tâm trong vấn đề thực thi nhiệm vụ… Nó là điều kiện tiên quyết để phát triển một xã hội bền vững với môi trường…. Nhưng…. việc thực hiện nó như thế nào một khi những chiếc ô tô ngày đêm nhả khói vô tư với môi trường mù mịt đường đi, những ống khói các khu công nghiệp cứ êm ả cuồn cuộn vào trời xanh như mây mù mùa rét, ngư dân kêu cứu vì cá không còn để cho họ hái lượm ở các dòng sông bãi biển, rừng chảy máu với những trận lũ bùn lũ quét vì sạt núi lở sông làm thợ săn không còn chỗ để xài cung nỏ đành phải chẻ củi chụm lò, các dòng sông ngày càng khô kiệt vì mất tầng đệm giữ nước khiến cá tôm ngày càng xa vắng, các hồ chứa nước luôn nhanh trơ đáy vì cát sạn bồi lấp cũng như lượng nước không về nhiều nên đồng lúa sẽ khô cằn, đôi bờ sông Tiền sông Hậu dân cư phải lùi vào vài chục thước vì sạt lở gây nhà nước tốn tiền tỉ để chinh phục đôi bờ…. Vẫn còn nhiều việc cần phải làm! Vì một môi trường trong sạch và bền vững! Mong sao các nhà hoạch định chánh sách đưa ra được những điều kiện và thời gian áp dụng cho những vấn đề về bảo vệ môi trường…
Rồi đây, toàn bộ dàn xe từ cái thời xa lơ xa lắc cũng sẽ sánh vai cùng những chiếc ô tô “hiên ngang vào chiến trường đăng kiểm” … rồi sẽ có những chú rời bỏ cuộc chơi vì chủ nhân của nó không đủ sức o bế mông má như máy móc… Và vẫn sợ nhất là dàn Honda 67 với tuổi đời trên dưới 40 năm sẽ không đủ tiêu chuẩn lưu hành và lưu kho chờ thành phế liệu… Mong sao trong các nhà hoạch định chánh sách ấy có người lại có máu xe cộ thì biết đâu tiêu chuẩn thông thoáng hơn mà cho phép các bác xe ôm, anh xe cá, chị xe rau, em xe cổ và cả em thân iêu của mình… lưu hành cùng các loại xe máy thời bi giờ…
MƯA ĐẦU MÙA…
Đã mấy ngày nay, về quê sau những ngày lọ mọ nơi đất khách quê người… Đón tiếp mình là những cơn mưa xối xả… Đã sang thu, thi thỏang vẫn le lói đâu đó trên những con đường quen thuộc từng chùm phượng vĩ cuối mùa đong đưa theo những hạt mưa… Mưa miền Trung dữ dằn lắm, hung bạo lắm… Hình như Tố Hữu từng có câu “mà mưa xối xả trắng trời Thừa Thiên”… Quê mình nằm khá xa Huế… nhưng lượng mưa thì chắc chẳng kém cạnh gì xứ Huế cả đâu… Về mấy ngày nay, co ro trong nhà chẳng bước ra đường được vì nước lênh láng khắp nơi. Lấy mấy chiếc xế iêu quí ra mà lau chùi rồi lại cất vào góc nhà vì mưa gió chẳng có cơ hội dung dăng dung dẻ trên đường… Mưa gió bão bùng… Nghe tin đài báo mà xót xa cho xứ miền Trung đầy nắng biển mưa nguồn này… Khắp nơi là nước tứ bề giăng giăng, nhà nội thì sát sông cứ mưa sơ là lũ lại lên; ba lại lọ mọ với mớ heo mớ gà lũ chó… Cũng là mưa lũ nhưng sao cái xứ miền Trung này vất vả quá nhỉ? Thành ngữ quê tôi “nắng bể mưa nguồn” để chỉ sự khốc liệt của thời tiết thiên nhiên xứ Quảng. Chỉ có mưa nguồn thì mới đem lại những dòng nước nhiều và hung dữ chảy xiết, cuốn phăng bao cuộc sống mảnh đời của những con người nơi đây qua bao đời nay…
Đêm nay, nghe có áp thấp nhiệt đới sát bờ mà lại mưa ít đi… Le lói trên bầu trời là vầng trăng đêm 16 nhưng lại thóang ẩn thóang hiện… bất chợt những cơn mưa nhỏ xóa đi hình ảnh trăng rồi lại ngừng lại… Âm điệu ì oạp của lũ ễnh ương kêu trong đêm như tăng phần lê thê cho những cơn mưa đầu mùa lũ… Có thể đây là tiền đề cho sự mưa lũ dữ dội ít ngày tới thì phải… Rồi những người nông dân lọ mọ trên những cánh đồng lúa gần gặt bây giờ gục đổ vì mưa gió… rồi sẽ mất trắng nếu cứ đà như vầy… Rồi quê mình lại thiếu thốn vất vả trăm bề… Rồi hành trình sinh kế Nam tiến cứ bao đời nay lặp đi lặp lại ở mảnh đất miền Trung nghèo khó này…
VÀO ĐỜI….
Những năm mới tốt nghiệp trung học, thằng bạn học đã nổi danh với văn đàn trẻ Việt Nam tại Sài Gòn qua tác phẩm “Vào đời” và nghe đâu đã chuyển thể thành phim với cái tên cũng như thế… Chúc mừng hắn mà cả lũ nhao nhao… Ai cũng bất ngờ! Hắn thâm thúy quá! Sâu lắng quá! Chín chắn quá! … trong khi cả lũ còn đang mài đũng quần trên ghế nhà trường hay vật vạ nơi nào đấy mà hắn đã nổi danh, nổi sóng… Đọc truyện của hắn mà thấy mình ngu ngơ quá, dại khờ quá, nhút nhát quá… và hắn quá lớn trong lòng mọi người… những thằng bạn con bạn ngây ngô của hắn…
Bây giờ, cũng đã khá lâu sau những ngày ấy… Mỗi đứa mỗi nghề…
“Kẻ sớm hôm chài lưới bên sông
Kẻ cuốc cày mưa nắng ngoài đồng…”
Nhưng trong lòng chúng bạn vẫn là thằng nọ con kia cho dù có đứa đã thành đạt xét theo một phương diện nào đấy, cho dù chẳng có đứa nào thành danh theo đúng nghĩa cả… Một thế hệ chẳng biết xếp vào diện nào… Hiện đại.. Không! Cổ xưa… Càng không! Vậy thì chắc là nửa mùa nửa tỉnh là cái chắc… Bây giờ, thi thỏang bè bạn gặp lại với những cái bá vai, quàng cổ, tay bắt mặt mừng vì lâu ngày… Và lần lượt nhận tin nhau trong nỗi bòang hòang và cả những điều ngạc nhiên thái quá… Kẻ mất người còn, người cô đơn mà kẻ thống khổ vì đông con… cứ như lần lượt xẻ chia và cập nhật từng đợt từng đợt theo lớp thời gian…
Khi đó, với thế hệ chúng tôi… việc học đại học hay không hình như phụ thuộc vào khả năng tài chánh là chủ yếu… vì con nhà quê mùa, lam lũ quanh năm, nước mặn đồng chua đã gắn bó với đa phần cái lớp học huyện lẻ như chúng tôi nên không quá nhiều những đứa vào đại học… Thế nên để vào đời chúng tôi trải qua rất nhiều, rất nhiều những con đường do mình tự chọn hay vì một lý do lý trấu nào đó mà chẳng biết bày tỏ cùng ai cũng nên… Đa phần tụi con gái thích làm giáo viên và mơ ước một tấm chồng cho bằng chị bằng em… thế thì đa phần tụi bạn gái là giáo viên… cho dù vẫn có những đứa là kế tóan, là kỹ sư… hay là ả bán tạp hóa chanh chua nào đấy (nhưng… cười như mùa thu tỏa nắng thì sao nhẩy)… Và tụi bạn con trai thì tung hòanh đủ nghề… và với một quá trình vào đời như thế đến nay đã trải qua gần 20 năm… và bây giờ khó có đứa nào thay đổi được ngành nghề của mình… Có lẽ câu “tứ thập nhi bất hoặc” đúng cũng nên!
Những năm gần đây, cứ sắp tới hè lại rộn ràng chuyện thi cử… Không biết thời bi giờ, tụ nít nhỏ khi còn mài đũng quần trên ghế nhà trường thì thầy cô dạy dỗ như thế nào mà đứa nào đứa nấy nhất nhất cũng phải vào được đại học! Vẫn biết thời bi giờ, kinh tế khá hơn, cách nhìn về học hành thóang hơn, giáo dục được chăm lo nhiều hơn, xã hội quan tâm chú ý hơn… Nhưng đâu phải ngưỡng cửa đại học mới là tất cả! Mới là vaò đời! Mới là thành đạt! Xét trên phương diện tri thức thì rõ ràng một xã hội phát triển trên một nền tảng giaó dục đại học thì tất nhiên xã hội đó quá phát triển và thành công… Nhưng, với Việt Nam hiện nay, tình trạng thiếu nhân sự chuyên nghiệp cho mọi ngành nghề hầu như là phổ biến… Mà đó chỉ mới là những người công nhân chuyên nghiệp mà thôi! Chứ chưa nói tới những hạng nhân sự cao hơn, xa hơn cho một nền kinh tế đang chập chững phát triển và hội nhập chung của Việt Nam trong một xu thế kinh tế tòan cầu hiện nay…
Còn nhớ, những năm khi nền kinh tế Việt Nam chưa phát triển thì những công ty nhà nước luôn có một đội ngũ công nhân chuyên nghiệp, luôn đáp ứng đầy đủ cho những yêu cầu về chuyên môn cũng như đạo đức nghề nghiệp… Và việc hàng năm, công nhân chuyên nghiệp thi nâng bậc, chuyển ngạch trở thành một trong những cuộc thi sôi động và mang tầm cỡ đáng gọi… tri thức… Cho dù chỉ là tri thức công nhân! Vậy mà giờ đây, những ngành nghề cần sự tinh thông tay thợ ấy hình như đã mai một dần và có cảm giác xã hội đang rẻ rúng nó hay sao mà chẳng mấy khi nghe công nhân nâng bậc tay nghề… nếu có thì cũng chỉ diễn ra lặng lẽ và đâu đó ở các trung tâm dạy nghề hơn là chính tại nơi họ đang tham gia lao động sản xuất… Đây chỉ là một trong hàng trăm hàng ngàn biểu hiện cho cách mai một dần theo thời gian những ngành nghề đáng lý ra nó sẽ là một trong những nền tảng và tiền đề cho sự phát triển kinh tế bền vững…
Rồi các cháu, các em cũng sẽ đến hẹn lại lên… cuộc chinh phục ngưỡng cửa đại học chiếm trọn tâm trí của những cô tú cậu tú và cả những bậc cha mẹ… Có thể với ngưỡng cửa đại học thì vào đời sẽ dễ dàng hơn… nhưng đâu phải nó là tất cả… xã hội vẫn cần những lớp người làm nghề này, lớp người làm nghề kia, và điều cực kì quan trọng và mãi đúng theo thời gian là giai cấp vẫn được hình thành và tồn tại mãi mãi… cho dù có những chính sách, chiến lược của một chính thể nào đó nhằm xóa bỏ hay lãng quên nó… Đó mới chính là xã hội! Cho dù có làm nghề gì, vị trí nào… thì tính chất chuyên nghiệp và tinh thông công việc sẽ quyết định sống còn đến những công việc ấy… Chí ít là đối với những nền kinh tế lớn như Nhật, Mỹ, Anh… Thằng bạn viễn xứ vẫn kể điều ngạc nhiên : ở Anh, tay thợ cơ khí bậc cao lương cao hơn nhiều so với kỹ sư cơ khí như hắn… Tưởng đùa! Nhưng thật!
chao anh nguyen phong!
E cug da tug mot lan ve tp quan ngai,no k nhon nhip,sam uat nhu Ha Noi,nhug no co suc hut ki la,e thik nhat quan cafe o do,moi ng co the tim cho m mot khoag ko gian rieg,e co the lam quen ko a,de chia se,va nho 1 viec.thanks!
Chào bạn PhuongNga!
Mình rất vui khi được giúp đỡ bạn… Bạn bè của mình trên toàn cõi VN rất nhiều… Hi hi… Toàn dân chơi xe cổ :) … nên bất cứ bạn muốn nhờ vả tại đâu bạn có thể vào trang web : honda67VN.com anh chị em ở đó sẵn lòng giúp bạn bất cứ việc gì… Riêng tại Quảng Ngãi mình sẵn lòng chia xẻ những gì hiểu biết của mình cũng như tất cả những gì mình có thể để giúp bạn… Người xứ Quảng tuy lam lũ nghèo khó nhưng vẫn đầy nghĩa tình đó bạn… Chào thân ái!
Nguyên Phong
LẢM NHẢM CHUYỆN THI…
Có một từ “thi” thôi mà bất cứ người nào cũng nghĩ tới chuyện đậu và rớt… Cũng có những cuộc thi có đậu có rớt, mà cũng có những cuộc thi ai cũng đậu cả… mà có khi đều rớt cả… Con nít thì cố thi vào trường này trường nọ, cha mẹ chúng thì thi … chạy cho chúng… Nông dân thì thi… nhà nông giỏi… Công nhân thì thi… tay nghề cao… Giáo viên thì thi… dạy giỏi… Và tất nhiên người đẹp thì dĩ nhiên là thi… hoa hậu!
Vừa qua, nghe đâu ở Sài Gòn có cuộc thi Quí bà thành đạt và thanh lịch thì phải… Cũng hay! Bất cứ cuộc thi nào cũng muốn tìm ra những cái đẹp nhất, tốt nhất, hay nhất cho công chúng chiêm ngưỡng và cả…chiêm nghiệm… Và cuộc thi này có lẽ cũng thế… Thế nào là thành đạt? Là giàu có? Là nổi tiếng? Là lắm tiền? Là… nhiều thứ quá nên cái tiêu chí thành đạt nghe ra e rằng nó quá … kêu! Cái đẹp thì tất nhiên là dễ dàng giải thích hơn… Ấy vậy thì cuộc thi này chỉ dành cho những người giàu có, thành đạt và…đẹp mà thôi… Người nghèo, xấu thì đừng hòng mà mơ tưởng nhé… Có lẽ cuộc thi này hòng vớt vát những nhan sắc khi xưa chưa có dịp trưng bày, phô diễn cho công chúng xem… và nay nó sẽ tôn vinh những tiêu chí như cái tít của nó đề ra…
Với hơn 80 triệu người dân Việt Nam với phân nửa là phụ nữ… thì những cuộc thi nhan sắc cũng là khá hay nhằm tôn vinh những nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam. Nhưng lọan! Hầm bà lằng đủ kiểu thi sắc đẹp : hoa hậu Việt Nam, hoa hậu du lịch, hoa hậu ảnh, người đẹp xứ nọ, thanh lịch xứ kia… Và nghe đâu đã có cuộc thi sắc đẹp mà người đạt giải tìm hoài ban tổ chức để lấy giải mà chẳng biết có được hay không hi hi… Và nay có thêm cách thi thố kiểu mới này nữa…
Phần đa giới phụ nữ còn lại của Việt Nam thì nhiều, nhiều lắm những người nghèo và không được… đẹp. Họ luôn là một bộ phận chính của xã hội với đủ ngành nghề và công việc… Không ít trong số đó họ là những người vợ, người chị, người mẹ, người bà… với một đời tần tảo lam lũ nuôi chồng, nuôi con, nuôi cháu, nuôi em… Và không ít họ chính là những người dày công vun đắp cho xã hội những cử nhân, giáo sư, tiến sĩ của hôm qua và ngày mai… Ấy vậy mà họ vẫn lặng lẽ trôi giữa dòng đời với những hành trình bươn chải phiá trước còn dang dở…
Tất nhiên mọi cuộc thi, phong trào đều có những đích và tiêu chí riêng của nó nhưng có lẽ chúng ta chưa thật cần thiết có nhiều, nhiều những cuộc thi kiểu như thế… mà nếu có thì tại sao chúng ta không có cuộc thi dành cho những con người bình dị mà đầy công lao đối với xã hội nghèo của chúng ta hiện nay… Những con người đầy những trách nhiệm và công sức đối với con, với cháu, với xã hội, với chúng ta ngày nay?
LÚA NƯỚC MẮT…
Đến nay, đa phần những cánh đồng lúa ở quê đã gặt xong… Bây giờ chỉ còn trơ ra những gốc rạ lởm chởm dưới ruộng vì cắt vội, gặt vội… Nước rút, vùng quê miền Trung trở lại yên bình… Thời bây giờ, nông dân chỉ còn làm hai vụ và Hè Thu luôn là vụ chắc ăn và năng suất lúa cao nhất vì đặc thù ở miền Trung vụ Đông Xuân luôn gắn liền với bấp bênh bởi thời tiết… Ấy vậy mà vụ Hè Thu này coi như công cốc…
Miền Trung thời tiết rất khắc nghiệt và nhiều thứ không thể lường trước hết được… Lũ lụt nơi đây phân ra làm hai vụ trong năm… Lũ tiểu mãn ứng khỏang giữa cuối tháng năm dương lịch và lũ chính vụ ứng từ đầu tháng 10 tới tháng một năm sau… Trong thời đọan này, việc ngập lụt, mưa gió là lẽ đương nhiên cho dù từng năm các hình thái thời tiết sẽ suy biến hay dịch chuyển khác nhau nhưng về cơ bản là thế… Ấy vậy mà… năm nay, lũ sớm hơn thông lệ… Mưa gió kéo dài khỏang mươi ngày, lại đúng vào dịp thu họach… và điều không mong đợi đã xảy ra… Nước lênh láng, tràn ngập khắp các đồng xứ miền Trung kéo dài từ Quảng Trị đến Bình Định… nơi nào cũng trắng xóa một màu nước… Hết bão rồi tới áp thấp nhiệt đới… lượng mưa ngày đạt đến 500mm như Đà Nẵng hay Huế… Các sông lớn xấp xỉ báo động III làm một màn nước trắng xóa giữa trời….
Với người nông dân, một năm chỉ trông vào hai vụ gặt… ấy vậy mà họ đã mất mùa vụ Đông Xuân vừa qua… và khấp khởi mừng thầm vì những bông lúa trĩu hạt căng mọng trên những cánh đồng bát ngát… Một mùa bội thu. Ai cũng nghĩ thế… Vậy mà… Nhìn những cảnh người dân xứ Quảng quê tôi bì bõm dưới trời mưa, nước ngập để mà cắt lúa, vác lúa… Chúng tôi cũng được điều động để giúp người dân ngay chính trên quê hương mình… Những tốp thanh niên xung kích, bộ đội, nhân viên văn phòng… vật vạ nơi những cánh đồng còn săm sắp nước… Còn những cánh đồng ngập nặng như nhà tôi thì chỉ có nước đứng nhìn mà rơi nước mắt với chủ nhân những vuông ruộng bé tí với lúa gục ngã và sẽ trở thành phế phẩm nếu có thu họach được… Rồi cuốn vào công việc của mình, chuyện lúa má ở lại phía sau với những câu chuyện rôm rả đại khái như nước ăn chân, ngứa ngáy… làm ai cũng mắc cười vì có quen làm đâu….
Chiều nay cuối tuần, về quê má tôi rưng rưng bảo… ba sào lúa nhà mình …má thu chỉ được hai bao… Mà cũng chỉ để làm cám thôi… Nghẹn ngào… Len lén giấu những giọt nước mắt chảy dài trên má… Ai cũng vậy hả má? Ừh, bà con như vậy hết… Ghe đâu mà vớt lúa… mà có vớt cũng không hết vì neo người… Thanh niên trai tráng đi hết rồi mà… Nhìn những hạt lúa mốc xì, cong queo vì ngâm trong nước, vì dính bùn non, vì nảy mầm… mà thảng thốt… Một mùa vụ thất bát lại đậm nét hằn sâu trên gương mặt khắc khổ của má… Vẫn lặng lẽ và lặng im, sự khó nhọc và bất công với người nông dân vẫn gắn chặt với họ cho dù khoa học đã cải tiến, văn minh đã phủ khắp vùng miền… nhưng sự bấp bênh hạt lúa gần gắn chặt với họ dù ngàn đời nay vẫn thế… Hành trình hạt lúa khó nhọc ai ơi… Lúa ơi…
e dag can mot su giup do cua dua con cua dat quang ngai,e co the lien lac voi a ko a,de noi cho tien,ko thi a nhan vo mail cho e,cam on nh.chuc mot ngay tot lanh!
Chào bạn phuongnga! Nếu cần gì bạn cứ mail cho mình… E-mail : phongruoi2001@yahoo.com… Chào bạn!
SÁNG TỐI…
Tình cờ nghe cái thông tin mắc cười là phòng GD-ĐT ở đâu đó thuộc tỉnh Ninh Thuận cấp thẻ công chức giáo viên, trong đó có thẻ ghi “Giáo viên chưa chuẩn” … Hay thiệt! Chẳng biết đây là sáng kiến hay tối kiến nữa không biết… Nhưng dù là sáng kiến hay tối kiến thì cũng công nhận người nghĩ ra cái chuyện này hay thiệt. Quá rảnh! Với đa phần người Việt Nam chúng ta, người thầy đại diện cho một cái gì đó thiêng liêng lắm, cao thượng lắm… Cổ nhân có câu “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”… Ấy vậy mà có những hành động quá xem thường người thầy qua những tác động trực tiếp hay gián tiếp mà nó đem lại… Đây là một điển hình!
Lạm bàn một tí về câu chuyện, việc những thầy cô giáo “được” đeo những thẻ công chức như thế thì học sinh và phụ huynh nghĩ như thế nào về họ? Chưa nói tới chuyện đạt chuẩn hay chưa vì với những tiêu chí riêng của giáo dục thì rõ ràng đâu phải ai cũng đạt được hết cả… Một điều là bất cứ người thầy cô nào đứng trên bục giảng thì tất nhiên người ta phải đủ bằng cấp và những chứng chỉ sư phạm là tối thiểu… Đó là điều kiện cần để thành một người thầy trong xã hội… Và việc người thầy được công nhận chuẩn hay chưa còn dựa khá nhiều vào tiêu chí do ngành giáo dục quy định và thẩm định… Ấy vậy mà nhiều thầy cô chưa đạt chuẩn vì nhiều lý do khác nhau lại phải mang cái “phù hiệu” quái đản kia… Y như rằng đó là những thầy cô chưa xứng đáng gọi là thầy thì phải!
Phàm ở đời, làm việc gì cũng phải suy trước tính sau… Vậy mà các bậc cao niên trưởng thượng ở đâu đó lại đưa ra cái chuyện gọi là tào lao và nghiễm nhiên họ cứ tưởng đó là những sáng kiến của họ… Họ cũng chính là những nhà giáo mà lại chẳng tôn trọng nhà giáo thì thử hỏi xã hội ai là người tôn trọng họ? Đó là những hành động phản giáo dục, coi thường người thầy, tạo tâm lý bất ổn cho cả thầy lẫn trò khi lên lớp với những điều như thế… Bức xúc!
HƯ VÔ…
Chẳng biết viết gì đây cho ngày cuối tuần đầy những nỗi niềm… Buồn quá vào diễn đàn còm măng lấy tinh thần nhưng rồi cũng chẳng khá hơn… Nhiều lúc muốn vứt bỏ tất cả để thanh thản, để vui cười và để bớt u buồn… Vậy mà vẫn đeo nặng những thứ mà chẳng mong chẳng đợi… Đời vẫn nhiều mảnh đời bất hạnh và khó khăn, đâu phải chỉ riêng mình… Muốn hét, đập phá, tung hê tất cả để trở về chính mình khi xưa… Lận đận và dại khờ… Vẫn sáng sáng ngồi quán cóc, rồi chiều quán cóc, dung dăng với chiếc 67 cà tàng mà thấy mình chẳng bao giờ thiếu tiếng cười… Vậy mà…
Đời người với nhiều thứ đáng trọng và cũng đáng khinh. Trọng những điều người ta thích thú và khinh những cái tầm thường… Mình thì quá nhiều thứ bị khinh. Mình tầm thường, tồi tệ, nghèo nàn và đầy những ham hố… Sống ở đời, cần có một tấm lòng… để làm gì em biết không? Có nghe câu hát ở đâu đó… Vậy mà… Chiều nay lang thang dưới mưa… Những cơn mưa đầu mùa cũng chẳng xóa đi dược cái đầu nóng mà lại làm cho nó chán nản hơn…
Rồi chợt nhớ đâu đó có người đã nói như thế này
“Khi có tiền, bạn có thể mua được ngôi nhà, nhưng không thể mua được một gia đình hạnh phúc
Khi có tiền, bạn có thể mua được đồng hồ nhưng không thể mua được thời gian
Khi có tiền, bạn có thể mua được một chiếc giường nhưng không thể mua được giấc ngủ ngon
Khi có tiền, bạn có thể mua được một quyển sách nhưng không thể mua được tri thức
Khi có tiền, bạn có thể mua được phúc vũ y dược nhưng không mua được sức khỏe
Khi có tiền, bạn có thể mua được địa vị nhưng không thể mua được sự tôn trọng
Khi có tiền, bạn có thể mua được máu nhưng không thể mua được sinh mạng
Khi có tiền, bạn có thể mua được tình dục nhưng không thể mua được tình yêu…”
Và mình tự thấy bây giờ mình chẳng thiếu một cái gì trong những thứ đó cả… Hư vô…
__________________
LÒNG MƯA….
Sáng nay, mưa Quảng Ngãi lớn và lớn lắm… Mưa mù mịt, mưa ồn ả, mưa dồn dập… Và cái xứ nắng mưa dữ dội này đã chính thức bước vào một mùa mưa gió….
Chẳng mưa thì lòng mình đã buồn, mà mưa lại còn buồn hơn… Vẫn biết trước là như thế nhưng cứ nghĩ là không đến nỗi… Vậy mà, cầm tờ ý kiến trong tay như tạt nước vào lòng… Lòng đã buồn vì nhiều thứ… nay lại buồn hơn…
Chẳng biết như thế nào nữa… bối rối… chưng hửng… & buồn… Cố gắng… rồi gắng cố… rồi sẽ có ngày đứT gánh giữa đường vì nhiều chuyện không biết chừng…
CÂU CÁ…
Nói tới câu cá, chắc chắn ai cũng biết là dùng cái cần câu mắc tí mồi rùi quăng xa quăng gần tuỳ loại cần để nhử mấy chú cá háu đói mà thôi… Cái này thì cũng khá dễ dàng cho dù chẳng phải ai cũng câu được cả… Có điều, mình chẳng biết cách câu cá ở xứ Quảng quê mình có phải độc quyền không… nhưng cách này chắc nay đã mai một nhiều là chắc cú… vì bi giờ người ta chẳng cần câu kẹo gì nhiều mà chỉ cần xài xung điện là xong…
Thủa nhỏ, mình có mấy ông chú bà con-gọi chú nhưng lại cùng cỡ tuổi hay dắt mình lang thang ngoài đồng với hầm bà lằng đủ thứ.. cá lia thia, bắn chim, câu cá… và cả oánh lộn nữa… Giữa trưa nắng chang chang, mấy cái đầu lố nhố chạy lòng vòng trên cánh đồng đầy tôm cá chim chóc… Nhiều kỷ niệm ấu thơ vẫn cứ theo mãi mình với những điều gần như không thể quên…
Xứ mình chuyện câu cá thì bình thường vì có nhiều cá tôm mà… Nhưng câu cá lóc đẻ lại là một chuyện khác… ngoài kỹ năng câu còn là một quá trình kinh nghiệm để biết và câu được… Cá lóc đẻ thường chọn những bờ kênh, bờ sông bị lõm vào và đầy cỏ… Chọn xong vị trí, cá lóc cắn ổ làm tơi tả cả vùng ổ của nó… Thường thì ổ cá có kích thước khoảng 30 cm hình tròn là nó thích nhất, cỏ phủ lùm xùm quanh ổ…. Cá lóc đẻ thường to, ít nhất phải cổ tay trở lên, có những con to bằng bắp tay mà có khi cũng hơn… Nó quần ổ cũng khoảng 1 đến 2 ngày, cỏ cá cắn nát rơi xuống mặt nước ngay tại ổ sẽ héo đi và đó là chỗ lý tưởng để trứng cá bám vào… Đến khi tới lúc này, mấy chú cháu mình sẽ đánh dấu tổ cá mình bằng cách cắm cành cây đánh dấu lãnh địa và đợi đến khi cá nở…
Cá nở tí ti bằng đầu tăm, trắng trong và lúc nhúc trong ổ… và hành trình bắt cá mẹ bắt đầu… Chú mình, có cần câu cột con vịt nhỏ bằng nắm tay, nó nhỏ bởi nuôi ép sao cho nó không lớn… vì cần con vịt tinh khôn nhưng không được lớn… lớn quá sẽ gãy cần câu… Thả con vịt vào tổ cá… nó rúc tới rúc lui, cầm cần câu nhịp nhịp làm như tấn công ổ cá… Cá mẹ lúc đầu sợ cứ bơi vòng vòng quanh tổ, sau tức khí chú vịt và nhảy vào tấn công… Kinh nghiệm là chỗ này, vịt nhỏ rất tinh khi cá vào nó sẽ cảm nhận được mà hốt hoảng và người câu sẽ phát hiện ra, vẫn nhịp chú vịt và đưa cái cần câu thật sự ra ở bên chân con vịt, lưỡi câu to tổ bố và luôn mắc một thứ mồi nhảm nhí nào đó… Chỉ có tác dụng là làm cho con cá mẹ tưởng đó là cái chân con vịt mà thôi… Kinh nghiệm và kỹ năng câu là chỗ này… Như mình lanh chanh từng câu thử nó đớp một phát tiêu luôn cái chân con vịt… ông chú kêu trời khóc đất vì chưa có vịt khác thay thế… Vịt chỉ cần to tới khoảng 1kg là vứt mà thay con khác, con khác đã được nuôi tới cỡ nắm tay để thay thế chú lớn kia… Có điều, vịt càng lớn thì càng khôn mới cảm nhận được cá vào… còn vịt nhỏ thì ngu ngơ lắm và để giữa nó chỉ còn cách là người câu phải thật tinh tế mới nhận ra được cá vào… Cái này thì chẳng ai cũng có được cả… Đó là cái tinh của nghề câu cá bằng…vịt chăng?
Cá vào ổ hung hăng cắn chân vịt, chỉ việc đưa cần câu thật xuống nhắp và nó đớp một phát… Giật! Xong! To lắm… có khi có con tới 2 kg… hoằn cả cần câu… Thường thì nó quẫy rất hăng và rơi xuống ruộng hay bờ nước sát bên… Và mình chỉ việc cầm cái nơm úp một phát và giao cho ông chú xử lý… Mà có khi lóng ngóng thì toi ngay… Cá lóc mà chạy thì như tên bắn! Khi mà đã bị phá tổ thì cá lóc bỏ cả tổ cả con… Nắng mà ham… Đứa nào đứa nấy mồ hôi nhễ nhại mà rình rập cho kỳ được con cá mới chịu về… Có bữa câu được tới 3 – 4 con, chia nhau mỗi đứa mỗi con… về khoe với cha mẹ… Mình thì vẫn bị đánh như cơm bữa vì không lo học hành mà lo…chơi… Ba đánh tới mức có hôm nhét cá vào miệng… Vậy mà vẫn ham, vẫn đi, vẫn lén, vẫn về chịu trận lôi đình của ba…
Bây giờ, chẳng thấy cách câu như thế này nữa… Lâu lâu về quê thăm mấy ông chú, các chú bảo mày lấy mấy con cá về ăn, ở quê người ta quí nhau lắm… Mình chưa bao giờ cầm vì biết đó là những con cá thấm đẫm mồ hôi của các chú với lưới, chài, nơm, vó, đăng, câu… và cả xung điện! Ngồi trên tấm chiếu trải dưới gốc cây, nhâm nhi mấy xị rượu đế với món cá nướng thơm phưng phức mà đón gió đồng thổi lồng lộng mà thấy yêu quê hương, bà con, xóm giềng… quê mình đến thế… Chuyện cũ nhắc lại mấy chú cười bảo… xưa rồi mày ui… Tụi tao làm đủ kiểu khác chứ mấy kiểu cũ như thế có mà ăn cám!
MƯA ƠI…
Trời xứ Quảng mấy ngày nay trở mưa, những cơn mưa nhỏ như lấp chìm phố nhỏ… Những bước chân ai về như hun hút dưới mưa… Vẫn lang thang sau những giờ làm, phì phèo điếu thuốc và ly cà phê ven Thiên Bút… Ngựa xe vắng hơn… mưa vẫn mưa bay… trên tầng tháp cổ… dài tay em mấy … giọng khàn khê đặc của nữ ca sĩ cứ miên man miên man kéo mình vào thế giới ảo mộng… Ngoài trời mưa lạnh mà lòng mình ấm nồng những tình cảm bâng khuâng…. Ở nơi ấy tôi đã thấy … tôi đã biết…tôi đã… mà…. Ai ơi… Thả hồn lang thang cùng đám khói thuốc lá bay vẩn vơ qua từng tán lá nhỏ rung rinh trong mưa, tan biến vào hư không giữa bầu trời xám xịt… Mưa ơi mưa ơi … Mưa rơi qua từng ngõ nhỏ… chân bước vội qua sướt sũng những giọt mưa … Thi thoảng cô chủ ra cứ đứng nhìn & cười…chắc sợ mình quỵt tiền cà fé đây mà… Thi thoảng nhón điếu thuốc và lại từng vầng khói lửng lơ… hồn mình lửng lơ … chếnh choáng vì men …men cà fé hay men gì ta??? Mà ai lại có men cà fé nhỉ??? thế thì là …. … Hơ hơ…. thầm nghĩ và cười… và cô chủ quán đứng bên với dáng diệu thướt tha – dạ thưa anh … tiền ạ!!
VAY TRẢ….
Theo hiểu biết chung thì vùng núi cao của Quảng Ngãi, Quảng Nam và tỉnh Kon Tum chưa từng bị bão lũ như đợt con bão số 9 năm 2009.. Một sự khốc liệt về thiên tai làm cho những người dân vùng núi cao tưởng chừng chỉ là những cơn ác mộng… Bão và lũ… Và hệ luỵ cho nó là kéo sau là hàng loạt những đau thương mất mát sẽ khó lòng khắc phục được. Cho dù chính phủ và nhân dân cả nước vẫn chung tay xoa dịu những nỗi đau này… Cả nước căng mắt nhìn về Tu Mơ Rông, về Bình Sơn, về Núi Thành… về những nơi chịu nhiều đau thương tang tóc… Cảnh nhà sập, người mất, kẻ lang thang… như quặn thắt những người xem được những hình ảnh này… Những đứa bé vật vạ phơi những cuốn sách cuốn vở để ngày mai còn đến trường cũng sẽ làm xè cay mắt ai nhìn thấy… Sự dữ dội và kinh hoàng của thiên tai chứng thực qua những hình ảnh ở Lý Sơn, ở Bình Sơn, ở Núi Thành, ở Tu Mơ Rông … sẽ mãi là những hình ảnh khốc liệt và tang thương nhất cho thiên tai giáng xuống nơi miền Trung nghèo khó này…
Nếu nói rằng, bão số 9 quá 1ớn thì đúng thôi bởi với vận tốc gió trên dưới trăm cây lo mếch trên giờ thì rõ ràng những vùng ven biển như Bình Sơn hay Nuí Thành hứng chịu những tai ương là lẽ đương nhiên… Nhưng với sự kiện Kom Tum lại là nơi nặng nhất thì rõ ràng ngoài yếu tố thiên tai là lẽ đương nhiên thì vấn đề con người sẽ là điều cần phải bàn đến… Ngoài chuyện người dân không có nhiều ý thức phòng tránh thiên tai của vùng cao thì chuyện vay trả của con người đã tác động và xử thế với thiên nhiên là điều nhức nhối mà nay là dịp cho chúng ta thấy được việc vay trả với thiên nhiên của con người như thế nào… “Ăn của rừng rưng rưng nước mắt” có lẽ quá đúng cho tình cảnh này! Xót!
Với vị trí địa lý cách biển hàng trăm km với địa thế núi non hùng vĩ, Kom Tum chỉ lun chịu những cơn áp thấp nhiệt đới nếu có bão vào Quảng Ngãi… và chỉ là những vùng thấp nếu là áp thấp nhiệt đới ở Quảng Ngãi… Vậy mà nay họ lại chịu bão… Cho dù gió không quá lớn với tốc độ gió chỉ cấp 9 cấp 10, vậy mà họ lại chịu thảm cảnh còn hơn những vùng hạ du!!! Kết quả của vay và trả! Vẫn biết, rừng là nơi những cánh phổi của Việt Nam trong việc điều tiết khí hậu và đặc biệt là đảm bảo điều tiết dòng chảy cho những con sông thơ mộng và thanh bình… Vậy mà, dưới tác động bàn tay con người rừng bị tàn phá dữ dội… từ chuyện phá rừng xây công trình, phá rừng xây dựng khu dân cư, phá rừng trồng cây công nghiệp, phá rừng lấy đất canh tác… cho tới phá rừng vì mưu sinh với những thớ gỗ đỏ ối của rừng…
Điều muốn nói là chuyện phá rừng vì mưu sinh với những chuyện giữa lâm tặc – kiểm lâm luôn là đề tài bất tận. Và nay hậu quả đã rõ! Lâm tặc là ai? Đó có phải là những người dân lam lũ quanh năm với hành trình mưu sinh nhọc nhằn của mình? Hay là những ông chủ đầu nậu to béo với những chiếc ô tô bóng lộn? Hay những tay anh chị chuyên quản lý thu mua gỗ cho chủ và sẵn sàng nghên chiến với những người kiểm lâm? V v và vv… Rừng bị phá đã rõ! Nhưng rõ hơn là qua cơn lũ dữ thì hàng ngàn mét khối gỗ bập bùng trên suối trên sông với những dấu vết cưa, chặt xẻ còn rõ trên từng phiến gỗ thớ cây! Nghe đâu có người vớt được những thân cây trắc thối với giá trị vài chục triệu cho một mét khối! Quảng Nam, Kom Tum, Quảng Ngãi… gỗ hàng hà sa số trôi theo dòng nước để đến với những bến bờ nơi nao… Vay và trả! Vay cho được miếng cơm manh áo và cái giá phải trả chính là sinh mạng của họ và của những người thân hay đồng bào của họ!
Rừng là nơi tầng đệm giữ nước khi mưa xuống, cây rừng góp phần giảm thiểu tác động của mưa lên mặt đất và cung cấp một lượng lớn xác thực vật trở thành tầng chống xói mòn của nước mưa. Rừng giữ nước vào mùa lũ và nhả nước vào mùa cạn góp phần vào việc điều hoà những dòng sông con suối. Vậy mà nay rừng đã cạn kiệt. Hàng hàng hecta rừng ngày đêm bị đốn hạ bởi nhiều nguyên nhân… Hoang hoá đồi núi trọc diễn ra ngày càng khốc liệt! Cho dù chính phủ triển khai những dự án như trồng mới hàng triệu hecta rừng, nhưng số liệu điều tra cho thấy tốc độ mất rừng còn lớn hơn nhiều so tốc độ gây rừng… Phải mất hàng vài trăm năm mới có những cánh rừng già đang bị tàn phá như hiện nay… Và điều đáng tiếc nữa là môi trường sinh sống bị phá huỷ mà sự đa dạng sinh học ngày càng mai một… Voi về phá làng phá xóm, trâu rừng về phá rẫy phá nương như nhắc nhỏ cho con người nhận thấy những tác hại của họ dành cho môi trường. Và nay thì hậu quả cơn lũ dữ đã cho thấy phản ứng của thiên nhiên với con người như thế nào!
Vẫn còn đó những con người ngày đêm bảo vệ xây dựng rừng, những người dân tham gia trồng và chăm sóc rừng… để ngày mai có những cánh rừng góp phần ổn định và bảo tồn sinh học, bảo vệ môi trường … nhưng vẫn còn đó những điều bất cập với việc phá rừng vì công cuộc mưu sinh hay vì nhiều mục đích khác nhau… Hãy dừng và bảo vệ những gì của thiên nhiên! Ăn của rừng rưng rưng nước mắt!
LẠI MƯA….
Lại mưa, gió bầy nhầy cho cái xứ miền Trung này… “Mấy ngày về quê là mấy ngày bão nỗi… Con đường đi về những cơn mưa dài chặn lối…” Nghe áp thấp gần bờ mình phỏng đóan sẽ vào Quảng Ngãi khỏang 1-2 ngày nữa… Thiên tai nối tiếp thiên tai… Cảnh màn trời chiếu đất chưa tha cho con người xứ Quảng nay lại sắp đón những cơn lụt lội sẽ đến… Nước trên đồng sẵn có thì việc mưa lớn chỉ cần 24 h thì chắc chắn lũ sẽ lên nhanh… Cầu mong cho mưa thuận gió hòa cho quê mình và mình còn lọ mọ lên đường cho hành trình chinh phục phía trước…
MÁ TÔI…
(Tặng má nhân ngày 20 tháng 10 năm 2009)
Mỗi con người khi sanh ra trên cõi đời này thì đều phải được mẹ mang nặng đẻ đau 9 tháng 10 ngày… Cũng như những con người khác, má tôi đã mang nặng đẻ đau và sanh ra cho ba tôi một thằng con bất trị… Khi ra đời tôi đã quấy khóc tới mức bi giờ má còn bảo tôi đã là thằng có thiên hướng đi ngược lại những gì người khác chờ mong… Má tôi là dân đô thị nên khi về nhà chồng thì chẳng biết làm một cái gì cả! Bỏi vì nhà nội tôi là nông dân chánh hiệu con nai dzàng! Những công việc đồng áng đến những việc trong gia đình má tôi chưa hề chạm qua dù chỉ một lần… Một quá trình học hỏi và làm việc đã khiến cho má tôi từ một thiếu nữ đài các trở thành một người phụ nữ chân lấm tay bùn… cho dù má tôi đi dạy học nhưng gắn kết với cuộc đời gia đình tôi là những thửa vườn, mảnh ruộng, con dao, cái cuốc… với những vụ mùa bấp bênh… Thủa tôi còn nhỏ, má lọ mọ một buổi dạy học một buổi má làm nhiều công việc còn lại của gia đình.. rồi hết mùa vụ má lại lọ mọ làm đủ nghề để nuôi sống mấy chị em tôi… Má vẫn vậy, một đời luôn thầm lặng cống hiến và hy sinh cho chồng con… Chúng tôi dần lớn lên qua những năm gian khó thời sau những ngày giải phóng… Ba thì luôn tất bật với công việc nên mọi chuyện trong gia đình một mình má lo hết thảy.. từ chuyện con cái, ăn uống, học hành, phải không, đến chuyện tiền bạc má cáng đáng hết và điều đó làm má ngày càng già so với tuổi tác…
Thủa bé, tôi đã là đứa ngỗ ngược với những trò chơi chẳng giống ai… đánh đấm suốt ngày… và người ta mắng vốn như cơm bữa… Bất cứ chuyện gì chưa biết đúng sai, má tôi vẫn lôi tôi ra và tẩn cho một trận vì dám làm những điều không tốt… cho dù là những chuyện tôi đúng! Má có một quan niệm là làm người thì phải đàng hoàng, nói năng phải từ tốn, lễ phép… mà tôi thì là đứa chúa ghét những chuyện như vậy… Thế là cuộc đời tôi gắn liền với những điều giaó huấn của má cũng như những trận đòn… dù không quá đau nhưng cũng đủ cho tôi biết thế nào là đúng sai… Dù biết nhưng tôi vẫn luôn làm cho má thất vọng và buồn… Khi đó, tôi chẳng bao giờ để ý và làm cho má vui lòng cả! Luôn có những chuyện vượt quá khả năng chịu đựng của má và những khi đó má chỉ biết về nhà ngoại than vãn cùng chị em mà thôi…
Thời gian dần trôi, tôi cũng lớn theo ngày tháng và tính ngỗ ngược cũng bớt dần… Bè bạn thủa đánh đấm chẳng còn đứa nào cả mà tay tôi thì ngày càng yếu ớt vì ba cái chuyện đàn đúm và… Để rồi một ngày nào đó, tôi chợt nhận ra má tôi nay đã già rồi, những nếp nhăn thời gian in đậm trên khuôn mặt một thời xinh đẹp… Vẫn lọ mọ chuyện chồng, con, cháu, xóm giềng… vẫn công việc gia đình và những việc từ thiện cho xã hội… má vẫn đi cùng năm tháng với những cống hiến thầm lặng cho đời… Má ơi…
SÔNG QUÊ….
Là tháng sáu, dòng sông quê chỉ còn là những bãi cát trắng tinh dưới ánh nắng chói chang xứ Quảng… Hai bờ sông chỉ còn những đụn cát nhấp nhô uốn lượn theo dải lụa nước … Cả là một con sông mẹ của những dòng sông mà giờ đây dòng sông quê chỉ rỉ rích những giọt nước chảy xuôi về biển cả… Với những nguồn suối phát nguyên từ những dãy níu cao và hùng vĩ dưới chân rặng Trường Sơn, chảy qua hàng trăm km mà giờ đây dòng sông chỉ còn những giọt nước róc rách như một khe suối nhỏ. Sông quê là nơi nuôi dưỡng cả một vùng trù phú rộng lớn chạy dài từ những địa danh như Sơn Tây, Sơn Hà, Hải Giá, Thạch Nham, Cổ Lũy… Bây giờ, những vùng đó trở nên khô cằn và hoang vắng bởi những giọt mưa chưa tới mùa. Dòng sông trơ đáy chỉ còn là những giọt nước cuối cùng… Những năm trước kia, đôi bờ sông quê với những guồng xe nước trở thành một biểu tượng đẹp cho hồn thơ xứ Quảng… Ngày đêm róc rách nâng những giọt nước tưới cho cánh đồng ven sông… mà giờ đây chúng đã trở thành hoài niệm… Từ ngày đập Thạch Nham xây dựng, cả một hệ sinh thái đặc trưng của sông quê đã biến chuyển một cách rõ ràng… Hầu như năm nào cũng vậy, cứ đến tháng năm tháng sáu thì dòng sông chỉ trơ đáy vì nước không đủ lấy cho hai con kênh hai bờ đập… Hệ lụy kèm theo cơ man nào là cát, bụi, đá trơ ra dưới ánh nắng như thiêu đốt nơi xứ này… Cá tôm lần lượt thi nhau tuyệt chủng và giảm số lượng đến mức bây giờ chúng cũng chỉ là hoài niệm… Cũng chẳng biết rõ là những nơi khác có cá thài bai không? Loại cá chỉ như đầu que tăm nhưng rất ngon và chúng phụ thuộc rất nhiều vào nguồn nước sông đổ vào biển cả… rồi don, hến, cá bống, cá thác lác… bây giờ thi thoảng vào mùa mới có… Cả một hệ sinh thái biến đổi làm cư dân vốn quen nghề sông nước cũng phải chuyển biến theo… Kẻ đi vào Nam tìm kế sanh nhai, người lên phố thị với đôi quang đôi gánh bán mớ rau mớ cá, người khó thay đổi thì vẫn vật vã với dòng sông qua từng thúng cát, bưng sạn kiếm tiền đắp đổi qua ngày….
Rồi cũng nghe những dự án tiếp nước cho dòng sông quê đang vật vã chờ chết bởi nhiều lý do… thiếu nước, khô hạn, nước thải, sạt lở…. nhưng cũng chẳng biết khi nào thì sông quê lại nhận những giọt nước từ những dự án kia cả… Chỉ biết bây giờ, nghe đâu có cả một dự án khổng lồ khai thác cát xuất khẩu và cho xây dựng ở ven sông kéo dài từ cửa Cổ Lũy lên tới thượng nguồn gần 10 cây lô mếch… Nghe mà khủng hoảng, mà xót cả ruột, mà bần thần với sông quê…. Người ta cũng sẽ lập những chuyên đề đánh giá tác động môi trường từ những dự án khủng như vậy… nhưng chẳng biết là nó như thế nào… có điều chắc rằng dòng sông quê sẽ vật vã hơn, sạt lở mạnh hơn vì đó là nguyên lý chung của hàng vạn năm rồi… nguyên lý cân bằng dòng sông mà từ thuở khai sơn lập quốc ai cũng biết cả… Những doi bồi, bãi cát một khi bị lấy đi thì tất yếu phải có một lượng cát sỏi lấp lại những vùng đã mất theo nguyên lý cân bằng tự nhiên… và tất yếu là đôi bờ sẽ là nguồn được dòng sông quê quan tâm trước… và cứ thế dân cư phải lùi xa vào sâu bên trong… Âu cũng là điều phải gánh chịu cho những tác động mà loài người đã đánh vào thiên nhiên… Điều đó sẽ được khắc phục phần nào nếu việc làm của con người cân bằng và hòa hợp với dòng sông hơn, có những kế hoạch lâu dài nhằm đưa dòng sông trở về những hình hài ban đầu vốn có của nó… thì những tác động buồn đau sẽ ngày càng mai một và đem trở lại cho đôi bờ những giọt nước mát trong lấp loáng trong ánh nắng chiều tà của vùng đất ngàn năm nghèo khó lam lũ này….
HẠNH PHÚC LÀ GÌ?
Có một ai đó chợt hỏi “Hạnh phúc là gì?”… Nó quá đỗi xa xăm và khó nắm bắt, khó định nghĩa và hiểu ngọn ngành, khó hình dung và đầy phức tạp… Có lẽ mãi mãi là một cái gì đó mà con người mãi chạy theo…
Với chú nhóc đang online thì hạnh phúc là gạt được một người nào đó và cười khoái trá qua Yahoo Messenger, hay đọc được một thông tin nào đó mà mãi tìm chưa bao giờ thấy được… Người nông dân thì hạnh phúc là chuỗi thời tiết nắng ráo giúp cho việc thu dọn mùa màng đảm bảo… Người thầy giáo thì hạnh phúc khi học sinh ngồi say sưa nuốt lấy những lời thầy giảng… Đó đã là hạnh phúc. Cho dù là hạnh phúc giản đơn…
Có những hạnh phúc, con người tìm cả một đời không thấy… Sư ông mất cả một đời tu luyện chỉ để được lên thiêng đàng xa xăm… Người công nhân làm cả một đời tóc tai rụng hết cũng không thể mua nổi một chiếc ô tô làm của riêng… Vị giám đốc khả kính tung hết tiền bạc để tìm cho mình một tình yêu đích thực… Tất cả đều hướng tới mưu cầu hạnh phúc! Ấy vậy mà nó xa xôi và vô chừng… Trong một trăm vị cao tăng tu luyện giỏi lắm chỉ được một vị đắc đạo lên thiên đàng mà thôi… Trong một ngàn người công nhân lao động cật lực chỉ có một người có khả năng sắm nổi ô tô mà thôi… Trong một vạn vị giám đốc khả kính kia chỉ có một vị mua được tình yêu đích thực bằng tiền bạc mà thôi… Ấy mới thấy tình yêu sao mà khó thế!
Với mình, hạnh phúc là được làm một điều gì đó mà mình thích, ăn một cái gì đó mà thấy ngon, đọc được một ý tưởng làm mình phấn chấn… cả có khi lượm được một ngàn ai đó rơi trên đường mình đang bát phố cũng nên! Hạnh phúc là một điều gì đó khó hiểu và trừu tượng, phàm ở đời con người luôn có xu hướng có mới nới cũ, kén cá chọn canh, luôn muốn mình được và chẳng muốn cho ai cái gì… Chính vì thế hạnh phúc từ những điều nhỏ nhặt đến những điều lớn lao. Ai muốn hạnh phúc thì đều xuất phát từ trong mình những điều thiết thực cho mình, rồi thứ đến mới cho xã hội… Cổ nhân có câu : tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ… và điều này chỉ dành cho những bậc quân tử… Cái loại tiểu nhân như mình thì suốt ngày ngập đầu trong những cái ham hố tầm thường, nhỏ nhen… Ấy vậy mà mình sẽ thấy hạnh phúc mỗi khi đạt được một điều gì đó cho dù nói ra người ta sẽ phì cười cho rằng mình ngố! Hạnh phúc đôi khi là thế đấy!!!
CHUYỆN NGÀY HÈ…
Mùa hạ, nắng và nóng làm cho con người như đờ đẫn ra. Khuôn mặt ai cũng dại đi vì hầm hập một sức nóng ngày hè.. Trời cao và trong xanh.. Chi khao khát những cơn mưa rào nhằm thỏa cơn khát.. Cũng nhằm cho người bớt khó chịu vì oi bức.. Đó là những ký ức cũ xưa chợt ùa về.. Thủa bé, mưa rào luôn làm mình sảng khoái.. tung tăng dưới mưa mà đuổi bắt cào cào.. châu chấu và cả những chú cá rô mừng nước leo cả lên bờ cỏ.. Tắm mưa thì sướng tuyệt nhưng cũng là những lúc bị người lớn trách mắng ngầy la.. Quê xưa với luỹ tre tối om om kể cả ngày hè mà khi mưa rào với cơ man nào là mối, cào cào… cả những chú rắn ùa ra giỡn mưa như mình..
Ông nội luôn lọc cọc đôi guốc bằng gốc tre và cây gậy trúc.. Thủa bé thấy nội đi đâu là chạy theo cho kỳ được.. Tay nội cầm thêm cây dù mừh mình đặt tên là “dù khom”!!! Nó nhỏ và khum lại trông mắc cười.. Nó sẽ che nắng cho nội và che mưa cho cháu.. Những cơn mưa rào ngày hè sẽ làm mình cảm lạnh nếu không có nội và cái dù khom này.. Với đôi guốc, mũ phớt và cây dù, nội có thể đi thăm bà con mấy ngày mới về với thằng cháu lon ton.. Thủa xưa, nội học chữ Nho rồi học chữ Quốc ngũ.. Nội hay nói chũ xưa nghĩa cũ với những điều của Nho gia.. Hết “Tam cương” rồi đến “Ngũ thường”, sang “Tam tòng” rồi “Tứ đức”.. Qua “Phong thần” rồi đến “Tây sương”.. Nói thông thạo tích xưa điển cũ như mình ăn cơm hàng ngày vậy..
Vườn nhà mình lớn lắm, thủa bé thấy nó mênh mông và vô cùng đáng sợ với hàng tre ken dày và tối om om.. Đêm về chim cú cứ kêu như ma quái làm ai cũng hãi.. Những cây mít, xoài, ổi, mận, sa pô chê… mới làm mình yêu mến mà thôi.. Nhưng tre mới là cây có ích nhất với những giàn bí giàn bầu, chõng tre hóng mát, mái nhà lợp tranh, nuột lạt gánh rơm.. Cho đến cả đôi guốc của nội hay cái cần vọt giếng khơi.. Bất chợt mình nhớ đôi câu thơ ai đó
“Tre xanh xanh tự bao giờ
Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc lá mong manh
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi…”
__________________
MẤT MÁT MIỀN TRUNG…
Chưa từng có năm nào mà miền Trung lại chịu nhiều thiên tai như năm nay… Tai ương nối tiếp tai ương, hết bão rồi tới lụt, hết bão số 9 rồi tới số 11… Cả một khúc ruột miền Trung trải dài từ Hà Tĩnh đến Ninh Thuận chịu những hậu quả khôn lường của thiên tai… Những trận đại hồng thuỷ (cataclysm) hay siêu bão (super typhoon) đã cày nát, nhấn chìm tất cả những gì mà những mảnh đất này đã chịu đựng nhiều gian khó…
Theo nhận định chung thì thiên tai miền Trung vẫn hay xảy ra những năm đầu của thập nhị chi bắt đầu từ năm Tý, còn nhớ ở miền Trung lịch sử đã trải qua những trận lũ lịch sử làm nên danh tiếng là những cơn đại hồng thuỷ, nhấn chìm và giết hại biết bao người dân nơi đây; để thống kê rõ ràng thì không có nhiều chỉ biết từ những năm cuối thế kỷ 19 vẫn có những tài liệu ghi nhận về lũ lụt cho đến nay… những cơn đại hồng thuỷ năm Mậu Dần (1878), Giáp Thìn (1964), Bính Dần (1986), Kỷ Mão (1999) và năm nay – Đinh Sửu (2009) … Nó xảy ra trên diện rộng và ảnh hưởng nặng nề đến sanh mạng và nền kinh tế của những vùng bị thiên tai như thế… Tuy nhiên, sự ảnh hưởng tới sanh mạng của con người cần được quan tâm trước nhất. Ông cha ta đã đúc kết được là “Thuỷ, hoả, đạo, tặc”, quả là không sai khi xếp thuỷ đứng đầu trong bốn thứ ghê sợ kia.
Khi xưa, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển và nền kinh tế còn lam lũ nghèo khó thì thiên tai luôn là sự may mắn cho ai đó không gánh chịu, còn những vùng bị ảnh hưởng thì chỉ biết trông trời mà thôi… Bây giờ, xã hội quan tâm nhiều đến thiên tai và cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất… Công tác dự báo thời tiết được nâng dần đến tầm khoa học nhất có thể cho dù khả năng dự báo của chúng ta không quá 24 tiếng đồng hồ trong khi khả năng những nước tiên tiến có thể lên tới 72 tiếng đồng hồ; các công tác giảm thiểu thiên tai như việc xây dựng và củng cố các chương trình hỗ trợ việc phòng và giảm thiểu do lũ lụt đến mức thấp nhất, cả những điều trực tiếp và gián tiếp… Cụ thể như đã xây dựng các hệ thống thuỷ lợi nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do bão lũ gây ra như hệ thống các hồ chứa vừa và lớn nhằm điều tiết đỉnh lũ đảm bảo khả năng tăng ngập trong giới hạn cho phép, xây dựng các bờ kè, đê nhằm bảo vệ các khu dân cư, hệ thống quan trắc mực nước triển khai trên toàn khu vực miền Trung, hệ thống bản đồ vùng ngập lũ của từng tỉnh, từng khu vực; đến những biện pháp gián tiếp cho việc phòng lũ như đào tạo con người, xây dựng cho người dân ý thức tránh lũ, chống chọi với thiên nhiên, xây dựng các khu vực có khả năng vượt lũ, công tác trồng & bảo vệ rừng đảm bảo khá năng điều tiết lượng nước trong phạm vi cho phép, ý thức lực lượng hữu trách được nâng cao trong việc giúp đỡ những khu vực bị nạn thông qua các chương trình hay dự án của cả Việt Nam và quốc tế tài trợ…
Tuy nhiên, có lẽ hiểu biết về thiên nhiên của chúng ta càng giới hạn nên ngày càng xảy ra những trận lũ, cơn bão quá giới hạn (trong công tác chuyên môn gọi là vượt tần suất-lũ cực hạn)… Càng ngày thiên nhiên càng quá khốc liệt và gây biết bao tang thương cho xứ miền Trung đầy nắng mưa này… Vẫn biết, miền Trung có chiều dài từ núi ra biển ngắn nên độ dốc sông suối rất lớn, lượng mưa lại quá lớn so với lượng mưa chung của cả nước nên khi xảy ra mưa lớn thì lũ tập trung nhanh và với cường suất lớn… Điều đó thể hiện rõ qua những con sông khét tiếng như sông Hương (Huế), Trà Khúc (Quảng Ngãi), sông Ba (Gia Lai & Phú Yên)… Điều đặc biệt ở miền Trung là thường một khi bão lớn là phải kèm theo lũ lớn…bởi bão lớn mang lại lượng mưa lớn và lũ lên là tất yếu. Cho dù nơi này với lịch sử vài trăm năm sanh sống với hành trình lũ lên thì đồ đạc lại dọn lên mà lũ xuống thì quy trình ngược lại đã thành thói quen những con người nơi đây; nhưng ngày càng xảy ra lũ lớn thì cả những bậc cao niên cũng bất ngờ vì chưa từng thấy trong đời chứ chưa nói những nhà chuyên môn với những công cụ thô sơ để dự báo, phòng bão lũ như ở ta…
Qua những trận đại hồng thuỷ như thế, chúng ta mới nhận rõ về sức mạnh thiên nhiên lớn đến dường nào tác động đến cuộc sống con người… Chúng ta không thể kìm nước mắt khi nhìn những hình ảnh tang thương và u tối ở Kom Tum, Quảng Ngãi… trong cơn bão lũ số 9 vừa xảy ra thì nay lại Thảng thốt và bàng hoàng với những hình ảnh tàn khốc do cơn bão lũ số 11 gây ra ở Bình Định, Phú Yên… Tuy nhiên, sự quan tâm và chung sức giúp đỡ đồng bào trong những giờ phút khó khăn nhất của chánh phủ, của nhân dân cả nước kể cả bè bạn quốc tế cho thấy tinh thần nhân đạo cao cả dành cho đồng bào vùng chịu nhiều thiệt hại… Những hình ảnh giúp đỡ người dân trong bão lũ làm xúc động lòng người, những hình ảnh cụ già em bé được đưa ra khỏi mái nhà hay những chuyến hàng cứu trợ của chính phủ… Cần lắm những hành động thiết thực trong công tác phòng bão lũ cho miền Trung từ những hành động trực tiếp như trên nhưng cũng cần lắm những hành động gián tiếp cứu trợ giúp đỡ nhân dân vùng bão lũ mà chúng ta cần phát động và ủng hộ…
Còn đó, những người dân còn chấp chới trong dòng nước lũ với những nỗi kinh hoàng khổ đau hiện rõ qua từng khuôn mặt; những mái nhà chỉ còn ló đỉnh thoi thóp bên dòng nước, những con người nơi đây đã chịu nhiều và rất nhiều những khó khăn với thiên nhiên trong hành trình sống và lao động của mình… Rồi sẽ có nhiều gia đình trở thành vô gia cư, nghèo túng bám riết lấy họ và lại một hành trình liên hoàn khó thay đổi số phận cho họ… Hành trình tha hương cầu thực sẽ bùng phát với những cuộc di dân khổng lồ lên thị thành hay khai phá những vùng đất núi rừng để tìm kế sanh nhai trở thành những điểm nóng của quốc gia và cả cho một thế hệ chúng ta cho dù đã là thế kỷ hai mươi mốt… Thế kỷ của khoa học và sự phát triển thịnh vượng chung!
Cần lắm những biệp pháp và việc làm cụ thể để giúp đỡ những vùng miền chịu nhiều thiệt thòi như thế; chánh phủ cần quan tâm đầu tư xây dựng hệ thống phòng lũ thông qua việc xây dựng các dự án phòng giảm lũ cụ thể bằng biện pháp công trình hay biện pháp phi công trình; nâng cao khả năng nhận thức và tự vượt qua những lúc khó khăn nhất cho đại bộ phận nhân dân nơi đây – nơi mà tỉ lệ người dân phụ thuộc vào thiên nhiên gần như là đa số; khả năng phản ứng và tác nghiệp của các lực lượng hữu quan khi có bão lũ xảy ra; ý thức xây dựng một xã hội tương trợ và giúp đỡ của đa phần nhân dân cả nước về những hiểm hoạ mà nhân dân vùng nào đó phải gánh chịu. Đặc biệt nâng cao khả năng chuyên môn cho những người trực tiếp làm công tác phục vụ phòng tránh thiên tai ở những vùng này… Cần lắm thay!!!
__________________
TẢN THU…
“Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may…”
Những vần thơ của Nguyễn Đình Thi làm mình thoáng xao lòng khi vào thu… Mình chưa từng có dịp thưởng thức những giai điệu mùa thu ở xứ Bắc với những hơi may, lá mùa thu hay bất cứ thứ gì… Chỉ biết nó đẹp và đầy rung cảm như những cô gái Bắc đỏng đảnh kiêu kì nhưng không kém phần xinh đẹp đáng yêu… Chỉ biết mùa thu Hà Nội đẹp qua những vầng thơ, lời nhạc hay một đoản văn nào đó… “Hà Nội mùa thu, cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ..” Có lẽ mình cảm nhận được Hà Nội thu qua nhiều ngôn từ sách vở hơn là hiểu biết vì chính mình chưa từng diện kiến với thu lần nào… Cho dù mình đã từng lang thang qua những con phố nhỏ của Hà Nội thủa trước… Mình chỉ cảm nhận Hà Nội nhỏ bé và nhẹ nhàng, xanh ngát và đầy những nét cổ kính… Có lẽ mình cũng chỉ biết được từng ấy, cho dù Hà Nội vẫn có những con đường ồn ào tấp nập, xe cộ như mắc cửi và cuộc sống cũng khá xô bồ… Hà Nội đáng yêu với những con đường xanh um bóng lá, hệ thống hồ tự nhiên rải rác trong thành phố là những điểm xuyến về phong thủy hay là một không gian thú vị nào đó… Cảm nhận về mùa thu Hà Nội vẫn là những mơ ước về trải nghiệm của chính mình ở nơi ấy… Hà Nội vào thu…
Với Sài Gòn, mùa thu luôn khó phát hiện bởi phương Nam không có đặc thù của những dấu hiệu thu… “Thu miền Nam không có là vàng bay…” có lẽ miền Nam luôn làm mình bất ngờ về những điều đang xảy ra… Thi thoảng triều cường ngăn bước mình qua những con đường quen thuộc, quán cóc vẫn sáng đèn khi đã sáng sớm làm ấm chân những kẻ lữ hành muốn tìm một chỗ nghỉ chân trước khi tiếp tục hành trình phía trước… Hay mùa thu Sài Gòn là những đêm về lang thang qua từng con phố tĩnh mịch với những tiếng rao đêm của những người buôn thúng bán bưng? Sài Gòn với những kênh rạch chằng chịt luôn ẩm thấp ở những khu nhà ổ chuột nơi mình trọ? Với mình cảm nhận thu Sài Gòn chỉ là những nỗi nhớ, những hoài niệm về một thời đã qua… Để thi vị hóa thu Sài Gòn có lẽ luôn khó, mà cũng chỉ là những ngôn ngữ của ca từ đại khái như “có những chiều thành phố mưa bay…” là hay lắm rồi… Thu Sài Gòn vẫn lẩn khuất đâu đó trên sông Sài Gòn lộng gió, những vườn hoa tĩnh lặng khi đêm về thấp thoáng những bóng người ẩn hiện, hay là những chuyến xe hàng lặng lẽ chạy vụt qua những con phố kịp đến chợ trong những sớm mai… Mình mải tìm thu mà chẳng bao giờ thấy mùa thu nơi đây…
Quê hương sau những ngày xa cách, chào đón mình là những vừng nắng nhạt, gió se se lạnh… Xứ Quảng đã vào đông! Cả một quãng thời gian dài vật vã nơi xứ người, mình như cảm thấy xa lạ với một không khí từng thân quen và gần gũi… Sài Gòn quá náo nhiệt và nóng nực… Xứ Quảng quá êm đềm và se lạnh… Hai thái cực đối lập nhau và mình chỉ cách hai nơi sau 14 giờ chật vật trên xe đò… Và hiện diện trong mình là những điều đối lập cùng nhau…
Vẫn thích lang thang qua những con đường tràn đầy nắng nhạt, người ta vẫn ồn ã và vội vàng dưới những tàn cây… Phố Quảng giờ đã mang lại sắc xanh với gần ba tháng sau ngày bão dữ… Chẳng mấy khuôn mặt thân quen nhưng mình vẫn luôn thấy hình bóng một ai đó thấp thóang trong đám đông… Một hình bóng xa xôi cứ chiếm lĩnh lý trí và sự phân tâm của mình… Muốn làm một điều gì đó! Và biết làm sao được một khi là hạt cát giữa sa mạc mênh mông. Muốn chiếm lĩnh, đổi thay, chuyển biến một điều gì nhưng dường như quá xa vời và vô tận… Chấp nhận!
Là mùa mưa, nhưng xứ Quảng bây giờ chẳng có giọt mưa nào cả… Không khí se lạnh với một làn hương thỏang đưa… Mùi hoa cau vườn nhà bên làm mình như bước vào cõi mộng và lặng người bên bờ ghế đá trước nhà ngắm nhìn trời mây… Đây là không gian riêng của mình mỗi khi trầm mặc cùng thời gian bất cứ khi nào… Sau bão, vườn bé tẹo nhà mình với những cây cối lơ thơ đã chỉ còn là hoài niệm… Vườn nhà bên vẫn sum xuê cây cối nhưng có phần xác xơ và úa vàng hơn, vậy mà hương cau thoang thỏang hòa quện cùng gió đông hây hẩy đưa con người dập dìu vào mộng ảo với những điều tưởng chừng thăng hoa cùng cuộc sống…
Rồi mùa xuân sẽ đến với những tia nắng ấm áp chan hoà cùng cuộc sống, cây cối xanh tươi đâm chồi nảy lộc, chim bướm vỗ cánh rộn ràng cùng với muôn ngàn hoa khoe sắc cùng đất trời… Hồn mình vẫn viễn du với hoài niệm hồi ức về những điều quá xa xăm và gần gũi, thân quen và xa lạ… Mình chuyển biến quá nhiều với một năm qua, một năm đầy những xáo trộn về tất cả… Con người mà, vẫn là những mơ ước nhỏ nhen và vô vàn những ưu tư cho một cuộc đời vất vả… Hành trình sinh kế vẫn tiếp diễn và đón chào mình với hàng đống công việc, nỗi niềm và cả sự khổ đau… Sự xẻ chia và chung sức với những hành trình phía trước rất cần thiết cho một mảnh đời nhỏ bé như mình… Ước mơ… Đợi chờ… Ai ơi…
CHUYỆN GIẢI THƯỞNG…
Vậy là TT Huê Kỳ Barack Obama cũng đã thành công việc nhận giải thưởng Nobel Hòa Bình năm 2009 được tổ chức ngày 10/12/2009 tại thủ đô Oslo , Na Uy. Với bầu không khí an ninh được thắt chặt đến mức tối đa và nghe đâu kinh phí cho công tác an ninh còn lớn hơn cả chi phí giải thưởng mà TT Huê Kỳ nhận được! Đồng hành với việc nhận giải thưởng vinh dự này, TT Huê Kỳ phải đón nhận sự tuần hành của khoảng 5.000 người xuống đường phản đối hai cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan.
Việc ông TT Huê Kỳ nhận được giải thưởng Nobel Hòa Bình là một sự khích lệ lớn lao cho tất cả các nguyên thủ quốc gia trên toàn thế giới đang hướng đến mục đích cao cả cho các dân tộc trên thế giới vì mục đích hòa bình và thịnh vượng… Tuy nhiên theo ông, “So với một số vĩ nhân trong lịch sử từng nhận giải thưởng – Schweitzer và King, Marshall và Mandela – thành tựu của tôi thật nhỏ bé”; ông đã nhìn nhận vào sự thật một cách không ngần ngại.
Tuy nhiên, với một quy trình đề cử giải Nobel bắt đầu từ tháng 9 năm trước (2 tháng trước khi Obama làm tổng thống) và kết thúc vào ngày 1-2-2009 (12 ngày sau khi Obama chính thức nhậm chức). Có lẽ việc ông TT Huê Kỳ được đề cử và… được bầu chọn có ý nghĩa về mặt chiến lược hơn là ý nghĩa về mặt cụ thể những hành động thiết thực vì hòa Bình! Với khoảng thời gian 11 tháng tại nhiệm, ông TT Huê Kỳ chưa làm gì được nhiều cho hòa bình tới mức phải “buộc” nhận giải thưởng cả! Người ta kỳ vọng và “bắt” ông TT Huê Kỳ phải nhận giải thưởng hàn lâm đầy danh giá kia và một hành trình đóng góp vào mục đích cao cả của nhân loại trong vấn đề Hòa Bình của toàn thế giới… Người ta quá hay để đi một nước cờ “mọn”, trao cờ vào tay anh và bắt anh phải đi vào những gì người ta kỳ vọng. Vì rõ ràng, với thế lực và sự ảnh hưởng hiện nay Hoa Kỳ đang rất lớn trên toàn thế giới và nhất là ở các nước đang phát triển.
Nhưng, đáp lại sự kỳ vọng kia người có quyền lực nhất thế giới lại tiếp tục cuộc hành trình dang dở của các vị TT tiền nhiệm và thúc đẩy nó lên một tầm cao mới khi ông mới ra lệnh triển khai thêm 30.000 quân tới cho cuộc chiến ở Afghanistan chưa đầy 10 ngày trước khi ông nhận giải thưởng! Một cuộc thăm dò của Gallup ngay sau khi Obama nhận giải thưởng cho thấy 61% dân Mỹ không cho rằng ông xứng đáng nhận giải! Tuy nhiên, khi lựa chọn TT Obama, Ủy ban Nobel nói ông đã cố gắng hành động vì một thế giới phi hạt nhân, vai trò tích cực hơn của Mỹ trong đối phó với vấn đề khí hậu, ủng hộ Liên Hiệp Quốc và ngoại giao đa phương và đem lại “hy vọng” cho nhân loại. Chí ít điều đó ông thể hiện qua việc quyết định xuất hiện tại Hội nghị thượng đỉnh Côpenhaghen – Hội nghị Khí hậu toàn cầu! Và người ta kỳ vọng ông sẽ tham gia phê chuẩn công ước này. Điều mà người tiền nhiệm của ông chưa thể làm được khi vào năm 2001 rút ra khỏi “Nghị định thư Kyoto năm 1997”. Ô hô! Có còn hơn không!
Cả ngày nay, nghe không khí lạnh tràn về từ phương Bắc mà lòng nao nao nhớ lại những kỉ niệm chừng này năm ngóai… Chiều nay, trời đổ mưa mà chỉ là mưa bụi – cứ như là mưa xuân. Những hạt mưa bay bay trong ánh sáng chiều nhập nhọang sẽ làm bất cứ ai tái tê vì lạnh, vì ướt, vì một điều gì đó khó nên lời… Chẳng biết đây là đợt lạnh thứ mấy nhưng với mình là đợt lạnh đầu tiên… Trên đường người ta vẫn ồn ào qua lại với muôn vàn sắc áo lạnh xanh đỏ tím vàng, xứ mình vẫn có một phong cách là chờ lạnh là người ta diện các sắc màu để khoe cùng đất trời chăng? Sắp tới giờ đá bóng mà người ta vẫn bình thản như không có chuyện gì xảy ra, đường vẫn tấp nập, xe cộ vẫn inh ỏi và mưa vẫn cứ bay… Giới hâm mộ túc cầu gần như đang cuống cuồng tìm một chỗ yên vị ở nơi nào đấy mà thưởng lãm một chiến thắng… Và phần còn lại vẫn lọ mọ dưới một làn mưa trắng đục đầu đông….
Còn nhớ, cũng những ngày cuối năm ngóai với một chiến thắng tưng bừng tuyển Việt Nam đã vô địch giải đấu chính thống của khu vực và cờ hoa rợp trời, người đi như thác lũ… Những âm vang “Việt Nam vô địch!” được lặp đi lặp lại như một bản nhạc hòanh tráng mà những dòng suối người nối dài dường như bất tận… Trong không khí hân hoan chiến thắng, mình đã lọ mọ về quê vì chuyện gia đình và gần như không thể cảm nhận dư âm chiến thắng ấy… Để rồi mình lại có những điều bất ngờ vì hạnh phúc với mình; đôi khi đời sẽ là hạnh phúc vì một chuyện cỏn con nào đấy, và cũng không ngoại lệ mình đã được nhận những điều ấm áp, những hỏi han & xẻ chia với một cú điện thoại… Để rồi tự thấy mình cũng đáng để cuộc sống dành cho nhiều điều thú vị… Đã gần một năm tròn… Sau những ngày đầy vui vẻ ấy…
Chiều nay, băng mình dưới làn mưa bụi đủ để làm mình ướt và lạnh vì không thể bỏ lỡ cơ hội xem một trận chung kết SeaGames : “Việt Nam – Malaysia”. Một viễn cảnh đang chờ xảy ra với tất cả mọi người cũng với cờ hoa rợp trời, những dòng người như thác lũ, vang vọng mãi những dư âm của chiến thắng và cả những điều mình ước ao đợi chờ… Đắm say và ngây ngất… Đôi khi phải tự sướng là thế… Xe đã đổ đầy xăng, giấy tờ bọc đầy túi, cờ đã thủ sẵn trong tay chỉ chờ giờ xuất chinh… Ví tựa như những vầng thơ hào sảng của Chinh Phụ ngâm :
“Trống Tràng Thành lung lay bóng nguyệt
Khói Cam Tuyền mờ mịt thức mây
Chín lần gươm báu trao tay
Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh…”
Với cảm nhận của hầu hết người Việt Nam – cả những người bi quan nhất – hoặc bây giờ hoặc không bao giờ! Chưa có bao giờ bóng đá Việt Nam tại SeaGames lại có cơ hội bước lên bục cao nhất khi hai ông lớn trong khu vực Thailand và Singapore đã lần lượt về hồi hương trong nỗi bẽ bàng. Mùa SeaGames năm nay, mình vẫn yêu bóng đá cuồng nhiệt, vẫn tham gia những trận cầu của tuyển Việt Nam… Nhưng trong thâm tâm mình không nhiều cảm xúc… Chẳng hiểu tại sao… Chẳng muốn múa bút khua môi vì đội tuyển, chẳng muốn nói nhiều về bóng đá… Có lẽ có quá nhiều thứ chi phối mình chăng? Cũng có thể… mà cũng có thể vì những nhận định của mình về đội tuyển không được hay cho lắm… Cả ba tuyến đội tuyển không có một thủ lĩnh thật sự. Có chăng là vị trí thủ môn với chiều cao khá lý tưởng làm mình ấn tượng qua những trận cầu… Và rồi bóng cũng lăn, cầu thủ cũng chạy chọt như những con thoi… Ấn tượng là hiệp 1 của Việt Nam-Hiệp 2 của Malaysia! Và rồi cú chạm châm nghiệt ngã của một cầu thủ trung vệ Việt Nam đã làm chết lặng cả một Việt Nam đang bừng bừng khí thế vì mong muốn chiến thắng! Bóng đá là thế đấy! Cách đây hơn 10 ngày Việt Nam dập cho Malaysia tơi tả mà bây giờ lại như thế này… Mới ngày hôm trước người ta tốn hết giấy mực để ngợi ca một chiến thắng đầy thuyết phục trước một Sigapore bản lĩnh… Mà giờ đây lại gục ngã trước một bại binh dưới tay mình! Chán chường! Mọi hy vọng tan thành mây khói!
Có lẽ xát muối cũng không đau bằng nỗi đau này! Cả Việt Nam lặng lẽ! Vui chăng là những người làm công tác an ninh đang ồn ã trên đường cũng như những bậc bác sĩ khả kính đang túc trực trong một không khí sẵng sàng tác nghiệp. Mọi thứ như ngừng chuyển động… Và vẫn mãi là một điều gì khó khăn nhất mà người Việt NamNam một lần nữa… Hy vọng và ước vọng cũng sẽ mãi là điều mà người Việt Nam luôn có và chưa bao giờ thành sự thực… Một tối mùa đông, một trận cầu tâm điểm… và nỗi bẽ bàng của hàng triệu con người… Phố bắt đầu mưa nặng hạt, dòng người hối hả chạy trốn khỏi những bẽ bàng… Và mình lại lê lếch trên chiếc xe cà khổ với khuôn mặt như đưa đám… Ướt sũng… Lạnh buốt… Những cảm xúc thời gian vẫn đậm nét trong mình với chiến thắng từ năm ngóai của đội tuyển quốc gia… Và mình cũng chỉ biết trong ngóng, đợi chờ một điều gì đó… Xứ Quảng vào đông… trải qua… Dư âm chiến thắng và vị đắng của thất bại luôn song hành cùng môn thể thao vua… Và nay vị đắng đó đã mang đến cho hàng triệu trái tim Việt Nam một lần nữa… Hy vọng và ước vọng cũng sẽ mãi là điều mà người Việt Nam luôn có và chưa bao giờ thành sự thực… Một tối mùa đông, một trận cầu tâm điểm… và nỗi bẽ bàng của hàng triệu con người… Phố bắt đầu mưa nặng hạt, dòng người hối hả chạy trốn khỏi những bẽ bàng… Và mình lại lê lếch trên chiếc xe cà khổ với khuôn mặt như đưa đám… Ướt sũng… Lạnh buốt… Những cảm xúc thời gian vẫn đậm nét trong mình với chiến thắng từ năm ngóai của đội tuyển quốc gia trước Thailand. Có lẽ chỉ vậy để tự an ủi mình… Và mình cũng chỉ biết trong ngóng, đợi chờ một điều gì đó… Xứ Quảng vào đông…
Chòi mía xứ Quảng quê tôi…
Tôi có một may mắn là sanh trên một miền quê rất nổi tiếng về mía đường… Cả một chiều dài tuổi thơ tôi gắn bó với những ruộng mía bát ngát xanh rờn. Nhà tôi trồng mía tất cả những thửa ruộng của gia đình còn chưa kịp đưa vào hợp tác xã sau những năm gải phóng. Thủa ấy, mọi người hầu hết đều hiến ruộng vào HTX, nhà tôi là dân nông chánh hiệu con nai dzàng nên ruộng đất khá nhiều… Vì thế hiển nhiên là ruộng đất phải vào HTX là lẽ dĩ nhiên… vì không muốn cũng không được! Tuy vậy vẫn có những thửa ruộng vì nằm gò đồi hay vườn nhà thì ông cố tôi nhất quyết không vào nên gia đình còn may mắn giữ lại để mà sản xuất…
Nhà tôi có những hai vườn, một vườn bây giờ ba tôi ở và một vườn chỉ để trồng…miá… Cả hai vườn rộng khỏang 12 sào (1 sào = 500 m2)… Cùng với một số diện tích HTX phân lại nữa… Như thế là quá đủ để thực hiện những gì mà ông cố tôi muốn làm… Vì ông nội và ba tôi là công chức nên việc đồng án đều do ông cố tôi và sau này là bà nội tôi… Ông cố là ngừơi quanh năm với cây trái trong nhà và cả những điển xưa nghĩa cũ của Nho gia mà giờ đây tôi vẫn có phần nhớ… cho dù biết chẳng mấy! Vườn nhà thì trồng rất nhiều thứ, từ mít ổi xòai tới sapôchê, mãng cầu… Và nhiều nhất vẫn là mía… Đó là những gì mà thủa bé tôi phải tham gia và phá phách cho đến ngày khôn lớn. Khi phong trào bán mía nhà máy đường chưa mạnh, việc các lò ép mía mọc nhan nhản ở các vùng quê Quảng Ngãi là lẽ thường và nhà tôi cũng không ngoại lệ.. Trong vườn nhà có một chòi ép mía! Sướng lắm! Nước chè hai uống mệt nghỉ… Có khi đói quá quất nguyên một gáo vào say xanh mặt!
Gọi chòi mía bởi vì nó chỉ là cái chòi không hơn không kém… Cấu tạo chòi gồm ba phần : Phần thứ nhất là trại chứa mía với hàng đống mía to tổ bố mà chủ mía chở đến để đạp… Trại này che sơ sài bằng những tàu dừa, sang tí thì là mái tranh là ôkie… Cùng lắm người ta bỏ trống chẳng che gì cả… Những đống mía chất cao như núi luôn là chỗ cho chúng tôi chơi và cả… rút trộm cho dù nhà làm mía! Mặc cho chủ mía kêu la thảm thiết thì lũ nhóc chúng tôi vẫn rình rập một cách không thương tiếc để rồi hả hê với từng khúc mía lấy trộm được… Và đó dường như là một niềm vui của lũ nhóc chúng tôi… Có khi nó hay hơn cả những trò game online bi giờ cũng nên!
Phần thứ hai là che mía gồm ba trục che bằng gỗ có đường kính khỏang 50 cm, bên ngoài ốp thép đặt sát nhau và nối với nhau bằng các răng gỗ to bự, ba che ép mía được truyền động bởi một cần che bằng gỗ to bự trên vai có khi là một con trâu mà có khi là đôi bò đực to đùng… Yếu trâu hơn mạnh bò là đây! Nó đi vòng tròn quanh che ép mía và người ngồi trong chỉ việc cầm những cây miá đút vào che… Tuy đơn giản nhưng có những vụ đút nhầm tay vào che nó nghiến nát bấy… Khi đó nhìn vào thùng nước mía thấy đỏ ối! Và tôi vẫn thích một công việc thật sự là dùng roi cày đét vào đít mấy con bò hay trâu! Cái gì mà liên quan tới trâu bò là tôi thích. Có lẽ đời tôi hợp với trâu bò đây! Che ép mía chảy vào một cái thùng to tổ bố và mang nước mía sống ấy đổ vào những cái chảo gang và các bác thợ nấu chỉ việc múc qua múc lại và lắng lọc từa lưa… Chuyện này tôi không rõ lắm… Chỉ rõ hai điều là có nước chè hai để uống và có đường dẻo để ăn khi đường “tới”. Đường trâu bò đi vòng quanh che mía tạo thành một cái rãnh vòng tròn ngập ngụa nước và xác mía… và dơ kinh lắm… ấy vậy mà vẫn thích cầm roi mà đét để rồi chú bò trâu nào đó vẩy cái đuôi cho phát thì dính đầy mặt bùn và nước mía… Chòi mía được che bởi mái mái nhà chóp lại và tít lít xuống đất để chống mưa gió… Nó được lợp thẳng tới cả lò nấu đường và rất rộng lớn. Mái chòi được lợp bằng bất cứ cái gì mà quê tôi có, khi thì tranh, khi thì lá mía mà có khi thì là rơm rạ… Dù làm bằng kiểu gì thì nó cũng mát và cao chót vót… Người ta đua đưa trên đỉnh chòi cứ như làm xiếc… Thỉnh thỏang vẫn nghe có cụ nào đấy rớt chòi vì gió hay xây xẩm mặt mày khi quá cao… Lợp chòi rất gian nan!
Phần thứ ba và phần cốt lõi để ra đường chính là lò nấu đường, tôi nhớ nó gồm 4 cái chảo gang to tổ bố được đặt trên một cái lò đắp vun cao, đốt bằng bã mía, lá mía, có khi bằng củi và cả những chiếc lốp ô tô nếu chẳng may trời mưa không có nguyên liệu đốt vì ướt! Thợ đốt lò chụm lửa liên tục, nhưng đó cũng là công đọan khó vì để lò thông suốt cháy và đều lửa thì họ có nhiều thủ thuật cào, trản, lùi, bới theo mấy cái từ khó hiểu của họ… Tôi chỉ việc ghé vào hơ tay hơ chân cho nó ấm nhỡ khi trời mưa! Bốn cái chảo này thì người nấu đưởng cứ luân phiên múc qua múc lại cho nó tới… Dụng cụ múc chính là những chiếc mũ lính Mỹ có tra cán dài mà bi giờ chúng ta dùng để đội khi đi xe 67 đó mà:P.Cạnh lò có một thùng gỗ dùng để chứa nước chè hai… Đây là nước miá người thợ nấu lần thứ nhất có bỏ vôi vào để lọc sạch bụi đất… Người ta múc ra thùng đựng nước chè hai và đây là thức uống ưa thích cho bất cứ người nào. Nó ngọt và có cái mùi thơm nồng rất khó để diễn tả nhưng ai cũng thích. Sau đó người ta tiếp tục múc nước đó ra nấu rất nhiều giờ cho tới khi đường “tới” và đổ vào muỗng. Muỗng là vật dụng làm bằng đất có hình như cái chuông nhưng đường kính 30-40 cm, dài cỡ 50 cm làm bằng đất nung. Nghe đâu muỗng được làm tít ở Bình Định và người ta chở ra để bán… Tôi chẳng biết Bình Định là đâu cả… Chỉ thấy người ta giỏi quá để làm những cái muỗng đều tăm tắp và đỏ au… Muỗng được khóet đít để sau này người ta rút mật cũng như dễ gỡ đừơng ra mà không bể mất muỗng. Muỗng đặt dưới đất, ngửa lên để đổ đường đã “tới” vào và chờ nguội, chỉ có vậy đường lên cát và trở thành đường muỗng. Bí quyết của người thợ đừơng quan trọng nhất là ở chỗ đây. Nếu không lại cát thì người thợ cả phải đền cả một lò đường! Vì thế công thợ cả rất cao và ăn uống như một ông hòang! Mà ông hòang khi đó cũng chỉ với cá kho, sang hơn thì con vịt hay gà là cùng lắm rồi. Và dĩ nhiên không thể thiếu tí đưa cay. Nếu rút mật từng những muỗng đường này cho hết thì trở thành những cục đường trắng phau, ăn ngọt và thanh… Đây là đặc sản thủa xưa khi còn bé mà người ta hay bày bán ở chợ để ăn chiều, ăn khuya, ăn kèm với bất cứ thứ gì và cả… uống nước chanh (vì khi đó đường cát quá xa xỉ)… Phụ phẩm từ cái lò nấu đường thì nhiều vô kể… Và tôi chẳng nhớ mấy, vì thế bởi tôi chỉ chăm hai điều uống nước chè hai và ăn đường dẻo!
Tôi nhớ một năm chỉ một vụ mía, khi mía đã già người ta kéo đến nhà hàng vài chục người và ồn ào để cho ra những bó mía ngay thẳng chờ lúc vào chòi mía… Thu họach mía là một nghề hẳn hoi, nghề này gồm có một cây cuốc hay phảng để chặt mía, một cây rựa mía tí tẹo dài ngoẵng để róc mía và quan trọng nhất là phải có một đôi vai lực lượng để…vác mía… Những dịp đốn mía là dịp chúng tôi rình rập bắt những chú chồn, chú chuột hay cả những chú rắn ẩn mình trong mía… Nhưng cực nhất của nghề làm mía chính là việc xới mía. Khi mía cao lút đầu người, người ta phải lăn vào những hàng mía dùng cuối xới cho đất vun cao theo hàng mía và đánh gục những cây dại bám vào những bụi mía… Lá mía sắc như dao cứ cắt thủng hết áo quần và cả những gương mặt bàn tay rám nắng của ông cha tôi… Thế mới biết để hạt đường ngọt ngào thì cái giá phải trả lớn nhường nào…
Bây giờ, quê tôi không còn trồng mía nữa mà nó chuyển tận những vùng cao như Sơn Hà hay Minh Long, nơi có những cánh rừng rộng bát ngát và không có loại cây nào mọc ngoại trừ sim mua lau lách… Những chòi mía mất hẳn vì những hành động hiện đại hóa của người xứ Quảng với công đọan bán mía cho nhà máy đường cho gọn nhẹ và đỡ vất vả… Để đi trên những con đừơng miền quê thủa ấy, thóang nghe mùi mật thơm ngào ngạt trong gió, bạn sẽ thấy lòng mình êm dịu và tìm cơ hội lân la những chòi mía để nói chuyện… Đó là bản sắc mía đường quê tôi đã hàng trăm năm nay… Bây giờ chỉ còn là hoài niệm trong kí ức … Những người làm nghề đốn mía, nấu đường, trồng mía… đã chuyển nghề nhưng họ vẫn nhớ lại một thời vất vả nhưng đậm tính làng quê với hành trình chế biến những cây mía thành những thành phẩm đường ngọt ngào đi khắp đất nước…
CHUYỆN LẠNH CUỐI NĂM…
Đã vào những ngày cuối năm, cũng là những đợt mưa cuối cùng trong năm dấm dẳng và kéo dài cứ lặp đi lặp lại như muốn nhấn chìm cái thành phố nhỏ bé vào làn mưa bụi dày đặc… Và cũng là gần đến Giáng sinh, những âm thanh rộn rã từ nhà thờ phát ra sẽ làm bất cứ ai cũng sẽ thấy ấm lòng với công cuộc mưu sinh đang vội vã trên đường dưới một màn mưa lạnh giá… Đợt lạnh này mạnh và ảnh hưởng đến cả phương Nam xa xôi đầy nắng và nóng. Sài Gòn có những lúc nhiệt độ xuống dưới 20 độ làm xứ phương Nam phải rùng mình vì se lạnh… Lan man một chút chuyện khí hậu thời tiết ngày cuối năm…
Một năm đầy những biến động về khí hậu thời tiết, thiên tai nối tiếp thiên tai… Miền Trung xảy ra lụt lội trên một phạm vi rộng lớn kéo dài từ Hà Tĩnh đến Ninh Thuận, cho đến cả cao nguyên Trung phần cũng không thóat khỏi số phận trên. Gây bao tang tóc đau thương cho nhân dân vùng sở tại… Chẳng biết bao nhiêu năm nữa nhân dân miền Trung vượt qua những nỗi đau này… Chuyện tôm cá phơi bụng cùng sóng nước không phải là chuyện lạ ở miền Trung với sông Thu Bồn hay Trà Khúc… Đó là hậu quả của việc đào phá vùng thượng nguồn không thương tiếc vì nhiều mục đích khác nhau, sông ngày càng hung dữ phá làng phá xóm thay đổi cả những đọan sông từng là bến sông quê cho bất cứ ai ven sông, làm con người ngày càng rời xa những dòng sông mẹ…
Miền Bắc vào những ngày cuối năm mà mực nước các hồ chứa thủy lợi, thủy điện chỉ mới tích được 60% dung tích thiết kế cho thấy nơi đây sẽ xảy ra một viễn cảnh khô hạn tòan miền Bắc. Sông Hồng khô cạn nhất hơn 100 năm qua cho thấy sự khốc liệt và biến động lớn của khí hậu như thế nào.. Việc rét đậm rét hại xảy ra vùng Tây Bắc làm cho bất cứ người nông dân nào cũng thấy hãi về hậu quả của nó đã từng diễn ra một vài năm trước chưa tiền lệ…
Với miền Đông Nam bộ, sông Đồng Nai ô nhiễm tới mức người ta không thể thấy được một dòng sông thanh bình và xanh ngát trước kia… Việc thượng nguồn Đồng Nai người ta khai thác cát sạn bất chấp sự an tòan và bền vững môi trường những con sông vốn là những lá phổi cho cả một lưu vực rộng lớn Đông Nam bộ… Vùng trung du, con người tác động đến dòng sông với những đập thủy điện lớn mà hậu quả là cả một hệ sinh thái sau đập chuyển biến rõ rệt… Cho đến vùng hạ lưu sông sắp sát nhập về biển cả vẫn bị chết từng đọan từng vùng, từng con sông nhánh mà báo chí đã lên tiếng rất nhiều… Mức độ ô nhiễm biểu thị qua các hệ số kỹ thuật sông Đồng Nai đã vượt mức báo động nhiều lần… Tây Nam bộ với việc lũ sông Mê Kông gây ngập diễn ra ngày một lớn hơn và cường suất nhanh hơn…
Rất nhiều và rất nhiều các nhà khoa học nghiên cứu các dự án độc lập về các đề tài khác nhau, từ các nhà lâm học, môi trường học, sinh thái học, công trình học, xã hội học… nhưng tựu trung lại việc môi trường bị hủy hoại và ngày càng có chiều hướng xấu đi bởi sự tác động quá mức của con người… Bà mẹ thiên nhiên có một khả năng kỳ diệu là tự phục hồi những lệch lạc cân bằng sinh thái mỗi khi con người tác động vào… Nhưng nay khả năng này chẳng thấm vào đâu so với những tác động của con người ngày càng mãnh liệt và bất chấp kết quả vì nhiều mục đích khác nhau… Nó diễn ra trên một phạm vi lớn và xuyên suốt qua từng vùng miền, quốc gia và cả những châu lục khác nhau…
Rồi hội nghị khí hậu tòan cầu tại Copenhaghen đã kết thúc mà không có một điều ước chung nào cho thế giới đủ thấy vấn đề lợi ích dân tộc, lợi ích quốc gia đang bị một số vùng phát triển lấn lướt và trao lại cho những vùng nghèo khó những hậu quả khôn lườn. Gần Việt Nam, với hai con sông lớn nhất và có lưu vực xuyên quốc gia thì cường quốc Trung Hoa đều tác động lớn đến là sông Hồng và sông Mê Kông; với các hệ thống thủy điện bậc thang mà khi nói đến thế giới phải ngả mũ kính phục vì thái độ bàng quan của họ với môi trường… Với sông Mê Kông, Trung Quốc xây dựng đập thủy điện Tiểu Loan nghe nói cả hệ thống hồ chứa ở Đông Nam Á gộp lại thì dung tích cũng chưa bằng, và không những là Tiểu Loan mà là cả một hệ bậc thang thủy điện trên các sông trong vùng lãnh thổ Trung Quốc làm những nhà môi trường phải giật mình!
“Một báo cáo công bố ngày 8/12 tại cuộc hội thảo bên lề Hội nghị lần thứ 15 của Liên hợp quốc về biến đối khí hậu tại Copenhagen (COP 15), cho biết Việt Nam là một trong 4 nước chịu ảnh hưởng lớn nhất của hiện tượng khí hậu khắc nghiệt trong hai thập kỷ trở lại đây. Bốn nước ấy gồm Bangladesh, Myanmar, Honduras, Việt Nam.”
MÀU THỜI GIAN…
Tôi chỉ là dân viễn xứ, vẫn thích lang thang Sài Gòn sau những giờ rảnh rỗi… Mà thời gian rảnh rỗi thì nhiều nên dĩ nhiên chuyện lang thang như cơm bữa. Để rồi ngắm, nhìn, lắng nghe và cảm nhận những điều nhỏ nhặt nhất của Sài Gòn và đôi khi ấm lòng vì những gì mình đã từng cảm nhận thủa bé… Những nét thân quen của những người buôn thúng bán bưng, những người phu ba gác lọc cọc trên những chiếc xe gắn bó với cả một hành trình sinh kế vất vả của họ, những mảnh đời nghèo khổ với mớ vé số lang thang khắp hang cùng ngõ hẻm ở Sài thành và những bữa cơm đạm bạc nơi vỉa hè… Và hình ảnh những tiệm hớt tóc vỉa hè vẫn làm mình ấn tượng nhiều… Nó là một nét điểm xuyến màu thời gian làm cho mình bấc giác rung động với nét thân quen bình dị quê hương mình…
Thủa bé, trong xóm mình có một cụ ông chuyên nghề hớt tóc.. Dụng cụ thô sơ, cái tông đơ mòn nhẵn vì phải húi đi húi lại mấy cái đầu nít nhỏ như mình, cái dao cạo bằng sắt tây lại cứ miết nhiều lần trên miếng da bò để cho bóng loáng và sắc lẹm giúp cằm các anh, các chú, các cụ trông bảnh bao và bóng loáng hơn mỗi khi muốn giỗ chạp đám hỏi hay vì cái lý do nào đấy… Đôi khi là đi chim chuột cũng nên! Cái tăm ráy tai làm bằng mấy sợ dây đồng sáng choang mòn lỉn cứ phải uốn tới uốn lui vì thi thoảng có vị khách giật bắn người vì ông cụ lấy nhầm… màng nhĩ! Ấy vậy mà quán cụ vẫn đắt khách, toàn khách quê cả… Thoảng thoảng có những người khách vãng lai như ông bán kẹo kéo, ông bán cà rem hay một cụ khả kính nào đấy tay gậy, tay mũ trông rất đạo mạo… Gọi là quán nhưng kì thực chỉ là một cái chòi tí ti, xung quanh đóng mấy bìa gỗ thông được lấy từ những thùng đạn quân dụng thủa trước, mái lợp tranh nhưng được cắt xén, chăm sóc kĩ càng… Và thích nhất vẫn là con khỉ nuôi ở góc quán… Nó trông loắt choắt nhưng khôn cực. Chỉ thích phụ nữ chứ chẳng bao giờ thích lũ nhóc như mình! Nó chực ré lên khẹc khẹc khi đứa nhóc nào đó vào quán và mắt láo liên. Lên cụ hớt tóc chỉ để ngắm khỉ và thỉnh thoảng nhận những cú cứa đầu chảy máu rùi khóc toáng lên… Cụ hớt tóc cạo râu ráy tai cho khách và phần lớn thì nhận lại chủ yếu vẫn là những bơ gạo bằng hộp sữa đổi lại… Tính làng quê và tự cung tự cấp thể hiện rõ nét qua những việc cỏn con nơi quán nhỏ…
Nay cũng đã hơn ba mươi năm có hơn, mình lớn, cụ già, quán xưa giờ đã mất chỉ vì kèm nhèm mà cụ không thể làm nữa; những bơ gạo không còn mang đi đổi lấy mái đầu thơm tho nữa, bây giờ người ta có quá nhiều thứ để đến những cái tiệm sang trọng nào đấy… Và kí ức thời gian thời con trẻ vẫn in đậm trong mình… Nay, Sài Gòn mình vẫn thấy hiện diện những quán hớt tóc ven đường; những ông cụ trông trẻ trung hơn nhưng vẫn mang bóng dáng nhà quê. Quán đơn giản lắm, lề đường là quán, một bức tường hay hàng rào là nơi treo chiếc gương và hai chiếc ghế, một chiếc khách ngồi và một chiếc ông chủ ngồi. Cũng chẳng thấy những dụng cụ đời mới nhiều, cũng là tông đơ, dao cạo và những vật dụng cần thiết… Họ cũng vật vạ nơi vỉa hè trong hành trình sinh kế nơi phố thị… Có lẽ Sài Gòn không thay đổi nhiều từ những ngày xưa, có chăng cũng chỉ là những ngôi nhà cao hơn, sang trọng hơn… và Sài Gòn vẫn giữ cho mình những nét văn hóa cực kì riêng biệt… Người Sài Gòn vẫn hào phóng và dễ dãi, giản đơn và vô cùng thân thiện… Sài Gòn vẫn là nơi dung nạp bất cứ một người nào trong cuộc sống đầy những biến động, hối hả với muôn vàn khó khăn…
Bóng những người khách giản đơn cùng ông chủ lam lũ nơi vỉa hè vẫn là một nét điểm xuyến nét xưa cho chốn hoa lệ bậc nhất Việt Nam, nét văn hóa đậm tính làng quê và vô cùng giản đơn… Ghé vào vẫn nghe hàng tỉ những câu chuyện mang tính thời sự từ Á Âu kim cổ, từ chuyện chánh trị tới chuyện hình sự… Những người thợ ấy vẫn mang trong mình một khối lượng kiến thức cuộc đời đủ làm những người khách thích thú lắng nghe và một cái giá cắt tóc chấp nhận được trong một cuộc sống hiện đại bây giờ… Đôi khi bạn đừng ngạc nhiên bởi những nhận xét rất sắc sảo về chính trị hay xã hội…của ông chủ tiệm vỉa hè! Đó có thể là một người công chức muốn tránh đời về với những việc thường nhật không bon chen, có khi đó là một tay anh chị dao búa nào đấy quy ẩn giang hồ, hay là một nhà thơ nào đó vì muốn thoả lòng với trời đất tìm niềm vui nơi nhộn nhịp hè phố, và cả những lão nông tri điền muốn sản xuất lúa gạo mà không còn nhiều ruộng đất phải chuyển nghề mới! Cho dù xuất của thân họ là gì đi nữa thì họ vẫn là những người thợ mẫn cán trong cuộc sống, làm đẹp cho đời với những mái tóc húi cua cao tít lít hay những gương mặt sáng bóng vì nhẵn nhụi… Họ vẫn chỉn chu từng nhát cắt, từng cú tỉa tót cho khách hàng phải hài lòng về nét đẹp vốn có của người ta được lộ ra. Đó là những người làm đẹp cho đời thực sự.
Giờ đây, ông cụ hớt tóc quê mình không còn nữa, cụ đã về với tổ tiên hàng trăm năm mở cõi phương Nam. Con cháu cụ không ai nối nghiệp cụ, tất cả đều quay cuồng với nhịp sống bây giờ với nhiều nghề khác nhau… Nhưng trong mình, cụ là người vẫn đầy ắp những mẩu chuyện và giai thoại một thời, cụ vẫn là người hùng luôn sãng sàng đè gáy ấn đầu bất cứ kẻ nào dại dột bước vào cái chòi bé nhỏ của cụ… Vẫn là những bơ gạo đổi lấy một mái đầu sáng loáng… Để bây giờ những đứa trẻ từng bị cụ ấn đầu ghì cổ đã khôn lớn, xa quê với những hành trình bôn ba cuộc sống… Nhưng khi nhắc đến nghề hớt tóc thì cụ là một điển hình cho văn hóa làng quê một thời đã xa… Chí ít là với bản thân mình…
ĐỢI CHỜ….
Những cơn mưa phùn mùa đông lạnh giá rồi cũng nhường chỗ cho những tia nắng ấm. Nắng mùa đông dịu nhẹ và ấm áp như người con gái dịu dàng, nắng mơn man trên những dòng sông, lấp lánh qua từng vòm lá ngát xanh, nhảy nhót trên các ô cửa sổ và miên man trên những con đường lộng gió. Mùa đông dường như đã qua, người ta không còn quá ồn ào chưng diện sắc xanh đỏ vàng tím của những tấm áo lạnh mùa đông.. Vẫn thoáng rùng mình vì một làn gió mơn man trên má, nắng lấp lánh trên đầu làm tăng phần ấm áp giữa mùa đông, cây lá thêm phần xanh thẫm. Đông hiện giờ và sắp tới không quá ồn ào và thô bạo.. Đến đây sẽ vẫn là những cơn gió bấc lạnh lẽo, nhũng hạt mưa phùn lất phất bay, và nhịp đời vẫn lững lờ trôi trên những dòng sông lăn tăn sóng nước..
Đêm về, phố xá lại tấp nập cộ xe, sương đêm dần xuống làm lạnh thêm những mái đầu đang bươn chải vì cuộc sống.. Đã là những ngày cuối năm, điểm lại một năm qua với quá nhiều thứ trong mình. Cảm xúc thời gian vẫn đậm nét trong lòng qua nhiều cung bậc.. Niềm vui, nỗi buồn, khát khao, chờ đợi, ngóng trông, mong ước và cả những hoài niệm cho một mảnh đời bé nhỏ.. Kỉ niệm chìm đắm trong kỉ niệm, mong ước tiếp nối những ước mong, ân tình chào đón vạn ân tình.. Chia xa ơi..
Trong mình với hàng vạn nỗi sầu riêng, một mùa cuối năm với những điều dang dở.. Quán cóc ven đường vẫn mở những bản nhạc trữ tình kéo dài sự lê thê hoài niệm một thuả.. Ai đó trong cuộc đời vẫn thanh thoát và nhỏ bé, chỉn chu và đầy ắp những ân tình, nồng nàn và cháy bỏng, điệu đà và đầy những nét khả ái.. Tiếp nối cuộc sống là những khát khao và ước vọng, mình gắng vượt qua những điều tự đặt ra cho bản thân với hàng đống điều dang dở.. Trái tim vẫn thổn thức với những ân tình, nóng giận với chính bản thân và dường như bất tận những cảm xúc thời gian. Tự mình hứa với mình những điều quá khó để rồi cứ chờ đợi ngóng trông..
Chào một năm cũ 2009 đầy những lo toan nhung nhớ để đón một năm mới 2010 đầy biến động thời gian… Chúc mọi người đầy sức khỏe và tin yêu cuộc sống… Vượt qua tất cả hướng đến một ngày mai tươi sáng.
CHUYỆN GÌ?
Trong những năm gần đây, chẳng biết vì lí do gì mà triều cường liên tục xuất hiện ở Sài Gòn với mật độ mỗi ngày một dày hơn và đỉnh triều cũng cao hơn… Chuyện các khu ổ chuột ổ dòi bị chìm trong triều cường là chuyện thường ngày ở Sài Gòn. Từ quận Thủ Đức, Q12 cho tới những vùng trung tâm như Bình Thạnh hay Q4, không thiếu chuyện ngập ngụa lõm bõm trong nước triều sông Sài Gòn hàng tháng khi đến hẹn…
Sáng nay, online nghe tin khu ổ chuột mình trọ Hiệp Bình Phứơc lại bị vỡ bờ bao, nước ngập lênh láng, dân tình ca thán buồn thúi ruột… Hậu quả vẫn là dân nghèo lãnh đủ! Cái điệp khúc bờ bao bị vỡ cứ lặp đi lặp lại như một bản tình ca mà chẳng ai muốn nghe cứ vẫn tiếp diễn. Dân tình ở đây quen lắm rồi, sống chung với nước triều cường là chuyện chẳng đặng đừng nhưng biết làm sao…
Người dân Sài Gòn đã quen với cái cảnh sông Sài Gòn dập dềnh sóng nước để rồi chạy nước triều như chạy giặc… Người Sài Gòn xẻ chia nhiều với những nơi khác về cái thứ thiên tai đứng đầu trong “thủy hỏa đạo tặc” nhưng ai chia xẻ cho họ đây? Dù họ cũng rất nghèo và khổ như những nơi khác? Sài Gòn là trung tâm kinh tế, chính trị lớn nhất phía Nam. Với một thế mạnh sẵn có về tiềm lực kinh tế, chính trị và cả một đội ngũ trí thức hùng hậu thì những chuyện đại loại như thế này chẳng là gì để Sài Gòn phải bận tậm… Nhưng… Chuyện gì đang xảy ra? Sao lại cứ phải triều cường là dân cư phải khổ sở, chật vật?
Rất nhiều những dự án, chương trình nghiên cứu về tình trạng ngập nước cũng như biện pháp khắc phục cho hệ thống bờ bao của Sài Gòn; có hẳn một dự án kiên cố bờ bao để tránh tình trạng này nmà nghe đâu đang triển khai rầm rộ… Ấy vậy mà vẫn thấy khu ổ chuột ổ dòi mình ở cứ lặn ngụp trong dòng nước, nông dân chết dứng vì những sản phẩm họ làm ra bây giờ trở thành thứ vứt bỏ… Điều này không quá khó, Sài Gòn đủ tiền để triển khai những dự án cỏn con kia, đội ngũ chuyên gia thủy lợi Sài Gòn làm còn nhiều hơn những gì ở đó, người dân Sài Gòn vẫn thống khổ mỗi khi nước triều ngập ngụa những ngôi nhà thân yêu của họ…
Vậy thì Sài Gòn phải quyết tâm làm, đẩy nhanh công tác xây dựng kiên cố và quản lý chặc chẽ các hệ thống bờ bao… Đảm bảo các yếu tố thuận lợi nhằm nâng cao công tác phòng chống ngập cho thành phố. Vai trò của người dân cũng không kém phần quan trọng trong công tác này, họ tham gia xây dựng, quản lý, điều tiết và sẵng sàng hỗ trợ nhau mỗi khi xảy ra sự cố… Công cuộc chế ngự thiên nhiên vẫn ngày càng quyết liệt và khẩn trương, cho dù là ngay trung tâm kinh tế chính trị của phía Nam.
GIẬT MÌNH…
Mấy bữa nay hơi bận rộn, không quá quan tâm thông tin mạng tẹo nào… Chiều nay lọ mọ tí và hơi giật mình về những thông tin trong ngày…
Chuyện thứ nhất: chiều nay mới nghe cái chuyện thủ môn Dương Hồng Sơn đã “mất” hộ chiếu ra nước ngòai! Chuyện cũ rích ai cũng biết chỉ một mình mình không biết! Nhưng chuyện này không có gì thật nghiêm trọng khi Hồng Sơn đồng ý làm lại tấm hộ chiếu thông qua cơ quan quản lý xuất nhập cảnh… Một chuyện nhỏ như con thỏ… nhưng ảnh hưởng không nhỏ chút nào. Nhưng, Hồng Sơn lại không đồng ý làm lại hộ chiếu và lần lữa mãi để cuối cùng trở thành người ngồi trước màn ảnh nhỏ xem các đồng đội trong tuyển quốc gia thi đấu nơi xứ người. Theo dư luận, rõ ràng Hồng Sơn đã không muốn thi đấu cho một trận đấu mà Việt Nam không có một cơ hội lớn nào… Nhưng là một công dân Việt Nam, là một cầu thủ chuyên nghiệp, là vì màu cờ sắc áo, là vì tinh thần thể thao, là vì danh dự của một danh hiệu Quả Bóng Vàng 2008 của Việt Nam… Hồng Sơn không có quyền làm thế! Đó là sự sỉ nhục quốc gia, là coi thường nền bóng đá nước nhà, là khinh rẻ 87 triệu người dân Việt Nam. Cho dù Hồng Sơn có đóng góp nhiều cho tuyển quốc gia Việt Nam, một trong những tài năng bóng đá của Việt Nam hiện nay, là Quả bóng vàng Việt Nam hiện nay… Nhưng không một ai có thể chấp nhận được. Có tài mà không có đức thì cũng là người bỏ đi… Cánh cửa trở lại đội tuyến quốc gia với Dương Hồng Sơn sẽ không còn nữa. Chí ít là suy nghĩ của tôi! Xin vĩnh biệt!
Chuyện thứ nhì: chiều nay 5/01/2010 theo thông tin từ Tuổi trẻ, ông Nguyễn Xuân Trụ, Phó Vụ trưởng Vụ viễn thông, Bộ TT&TT đã khẳng định việc cắt tòan bộ các sim thuê bao trả trước chưa kịp đăng kí thông tin cá nhân với nhà quản lý và khai thác mạng. Giật mình! Chí ít là mình bị mất một sim của Viettel. Vừa sưu tầm được một em có mấy số đuôi 19167 lấy làm hãnh diện về số sim mới sưu tầm lắm… Bè bạn thì tìm được những sim khủng đại loại như 1967 chẳng hạn.. Mà mình thì có bao giờ lấy được một số sim đẹp nào… Đành chơi cái kiểu cắt cụp là 19…1..67.. Dân chơi xe 67 mừh! Dù sao cũng có 1967 nhưng có cách nhựt… Dù sao thì có cũng hơn không! Bù đầu bù mắt và cái vụ đăng kí quên mất cho tới khi chiều nay mới biết thông tin trên…. Dù sao cũng buồn năm phút. Thua keo này ta bày keo khác… Nhưng có điều, chẳng biết trên tòan quốc có bao nhiêu người như mình… Xin chia buồn với tất cả mọi người cùng tình cảnh như mình vậy…
CỐ TÔI…
Cái xứ Quảng quá nổi tiếng về mía đường, đến độ, chẳng đứa con nít nào còn răng cả khi bé… Là xứ mía đường, dĩ nhiên chuyện loanh quanh bên vị ngọt của đường là chuyện mào đầu cho mọi câu chuyện, từ cái việc hóng chuyện bên bờ ruộng đang cày, đến chuyện trịnh trọng cưới hỏi cho con… Vẫn loanh quanh đại lọai năm nay anh làm được bao nhiêu muỗng đường, bán được bao nhiêu kí kẹo, chí ít là mía nhà anh năm nay tốt lắm không… Lớn lên với những nỗi niềm của dân xứ Quảng, vẫn in đậm bao nhiêu mẩu chuyện, kí ức về một vùng đất lam lũ nghèo khó mà đầy ngọt ngào hạt đường quê hương …
Thủa bé, nghe ngòai đường len keng kẹo kéo là chạy vào tìm đống lông gà lông vịt; cùng lắm có bữa chạy vào : Má! Cho đồng bạc! Má! Hi hi… Tổ cha mày… Răng rứa còn chi mà kẹo với đường… Nhà còn mật đó, xuống nói chị hai thắng cho mâm kẹo… Mật mà luyện rồi ngào với bắp rang, dừa xoắt lát hay chí ít là miếng bánh tráng nhúng đường thì tuyệt cú mèo… Vậy nên răng rứa nít nhỏ xứ Quảng như tôi chẳng đứa nào nguyên vẹn cả! Và bi giờ thêm cái màn hút xách nên cứ đen óng đen ả duyên dáng như mấy bà già nhai trầu, cười cứ tủm tỉm chứ cười toe thì coi như con gái nó chạy mất dép… Phần nhiều trai xứ Quảng ế là thế… He he…
Ở nhà, làm đường mía là cha truyền con nối, từ thủa ông cụ ông kị, để bây giờ vẫn lan man chuyện đường mía như chuyện hôm qua. Thủa í, ông em ruột ông cố nội là cố Hậu nếu sống bây giờ phải trên trăm tuổi (có chục) làm nghề buôn bán đường và sau này là kẹo bánh. Ông thương con cháu lắm, nhất là tôi vì là cháu đích tôn của cả một dòng họ. Mà cố thì lại coi chuyện họ hàng là nhất trên đời. Thủa trước, dân xứ Quảng chuộng võ lắm, ai mà giàu có thì rước thầy về dạy, nghèo thì sang thầy mà học… Chỉ trừ nhà nội tôi học văn chứ không học võ (từ ông cố nội cho đến ba rùi đến tôi-dù ai cũng có học rồi cũng chỉ võ vẽ đủ đánh nhau bưa đầu sứt trán). Còn lại cụ nào cũng cao thủ võ lâm cả. Bây giờ, phần đông còn những chú những ông trong dòng họ vẫn giỏi võ, vẫn đánh đấm suốt ngày những năm tôi còn bé. Thủa xưa, giỏi võ óach lắm! Đến mùa làm mía, làm đường mấy cụ rủ nhau canh mía canh đường. Chú nào lỡ dại vào trộm coi như đi tong.
Cố Hậu nổi tiếng với cú song phi mà nghe đâu có cả một tay võ sư ở đâu đấy đến thỉnh giáo để rồi phải bại trận dưới tay cố. Vậy nên cố Hậu buôn bán giang hồ tung hòanh. Buôn có bạn, bán có phường; cố và vài ông nữa mà tôi phải kêu bằng ông cao chứ chả ít… lang thang qua từng vùng miền xứ Quảng Nam, Bình Định; đi những chuyến đi hải hồ nhiều hơn là bán buôn. Thủa ấy, cướp giật xảy ra như rươi. Vậy mà các cụ vẫn đi lại an tòan với những chuyến hàng cỏn con còn mang tính tự cung tự cấp thủa ấy… Còn nhỏ, từng thấy cố Sọan gần 80 tuổi sau nhà tung chân nhảy qua hàng rào phải hơn đầu người mà mặt không hề biến sắc. Cố cao những 1,80 mét. Như khủng long thủa đó! Cái tình cái nghĩa họ hàng và xóm làng làm dân quê tôi đòan kết và bảo bọc nhau qua từng thời kì gian khó. Từ cái thủa còn vua tôi chúa tớ đến những năm gian khó của thời bao cấp và cả bây giờ vẫn là truyền thống xứ Quảng quê tôi.
Khi tôi chưa đi học, cố Hậu đã già lọm khọm, vẫn hay vào nhà nội tôi chuyện trò và dắt tôi về nhà cố chơi. Cố già, khi đó cố không còn đi buôn nữa mà chuyển qua nghề làm kẹo. Các loại kẹo. Cả một xưởng bé tí nhưng không thiếu món gì… Cố kiêm đủ tay. Từ thắng kẹo, đánh kẹo, quết kẹo, đến trải kẹo, cắt kẹo… Một tay cố làm nên. Cố bà chỉ việc bỏ vào thúng, ghánh xuống chợ bỏ sỉ cho các hàng quán hay chợ búa thủa ấy và… đếm tiền. Tôi chỉ việc ngồi chơi, xem cố làm và… chờ rẻo kẹo cố liệng ra cho mà thôi. Và cho đến khi đủ lớn để tự đi ra nhà cố, chuyện ăn chực kẹo trở thành niềm vui của tôi khi ấy… Cố làm nhiều kẹo, kẹo gừng, kẹo dừa, kẹo chặt, kẹo cục, kẹo đậu, kẹo gì gì tôi chẳng thể nhớ hết. Có điều, mỗi ngày cố làm một lọai kẹo khác nhau nên chỉ thích đến nhà cố vào những ngày làm kẹo đậu hay kẹo chặt. Những món kia chẳng khóai khẩu không thèm mà còn cho là dở tệ.
Kẹo gì thì kẹo, chuyện trước hết là phải thắng kẹo. Cho đường muỗng vào nồi với lượng nước nhất định tùy lọai, thắng cho nó sánh lại tùy kiểu kẹo muốn làm. Sau đó, nếu là kẹo cần độ nóng như kẹo đậu thì phải đổ ngay ra, còn không thì chờ nguội sánh lại rồi cứ nhè cái móc mà treo, mà kéo cho đường nó tới. Khi đường tới, nó trắng bum. Cố kéo miếng đường dẻo to bằng cái bắp vế, miệt mài…
Cố làm kẹo đậu, thắng đường tới thì cố trải bên dưới một lớp bánh tráng mỏng nướng sơ; trải ra những cái nong to **ng, sau đó cố đổ kẹo lên bánh tráng cho có độ mỏng vừa phải, đậu phụng rang rắc lên trên. Sau cùng chỉ chờ kẹo nguội, cố dùng kéo cắt kẹo thành những tấm kẹo hình tam giác bằng bàn tay trẻ con, chất chồng lên thành cây là bỏ vào bao ni lông đóng gói chờ đến quán. Món ưa thích của tôi với những hạt đậu ngọt bùi và beo béo khi nhai. Còn kẹo chặt hay kẹo cục thì kì công hơn… Cố chờ đường thắng nguội đi, sánh lại mới vắt ra và kéo đi kéo lại cho nó trắng bum. Trắng và hơi cứng. Nếu là kẹo chặt thì cố bỏ ra thúng cho kến lại, khi mua chỉ việc lấy dao chặt thành từng miếng kẹo cứng ngắt và giòn tan, ngọt lịm từng thớ răng… Còn kẹo cục thì phải kéo nó ra thành dải dài và cầm kéo cắt thành những viên kẹo bằng ngón tay người lớn. Xong chỉ việc bỏ bột mì vào cho nó khô và đóng bao chờ cụ bà quang gánh ra chợ. Nhiều thứ kẹo nữa, chẳng nhớ hết…
Cái nghề của cố chỉ loanh quanh cung cấp cho vùng quê tôi thui, ế lắm thì cố bà ghánh qua chợ Trạm – ngôi chợ từng là nơi dừng chân duy nhất (?) của người thư tín tại phủ Quảng Ngãi trước khi có nhà dây thép (bưu điện) ra đời vào những năm 20 thế kỉ trước. Cố vẫn miệt mài cho tới những năm tôi vào học cấp II thì cố vì quá già yếu đành phải nghỉ và vẫn chống gậy ra vào nhà tôi. Năm tôi học lớp 8, chỉ vì chuyện bá láp nên nhảy xe lửa đi vào đến tận Sài Gòn. Cái máu yên hùng thủa í! Vậy mà cố với tuổi đã súyt sóat 90 vẫn chống gậy tìm tôi khắp hang cùng ngõ hẻm trong vùng. Khi đó, người ta sợ tôi bị ma dấu! Cố lọ mọ chống gậy khua khắp bụi bờ mà gọi con ơi con hỡi. Bây giờ kể chuyện này mà tôi còn rưng rưng nước mắt. Bây giờ có thương cố mà cũng chẳng làm gì được cho cố điều gì. Cố không có khiếu học chữ như cố nội tôi mà lại có khiếu võ, và bây giờ con cháu cố mấy chú tôi vẫn có gen đó hay sao mà cũng bậm trợn và anh hào lắm. Có chú còn tên Võ Tòng nữa. Cứ như Võ Tòng đả hổ rừng Cảnh Dương vậy. Chỉ vì thấy mấy chú í đánh đấm như bợm khi có thể… Hi hi
Bây giờ cố đã đi xa lâu rồi, tết hay giỗ chạp tôi vẫn ra thăm nhà cố với con đàn cháu đống nhà cố. Con cố là các bà, các ông cùng cháu cố là các chú, các em bây giờ không còn làm nghề đó nữa… Vẫn hàn huyên chuyện thủa trước, vẫn nhắc lại cố với niềm thương tiếc vô cùng, vẫn đầy những giai thoại và nỗi niềm người xứ Quảng thủa ấy… Vẫn là những hạt đường, viên kẹo đầy đủ quanh mâm cỗ, bàn nước và nhắc lại những chuyện đã xa…
TÒ HE…
Những ngày tháng chạp, người ta rộn rịp với những mặt hàng bán buôn ở chợ. Chợ quê vẫn là những mặt hàng mang tính ruộng vườn với phần lớn rau quả, lúa gạo… Vẫn lác đác những sạp hàng xa xỉ phẩm dành cho các bà các chị, các ả bán tạp hóa đầy màu mè và luôn đỏm dáng làm tăng phần sôi động cho cái chợ vùng quê… Đây là chuỗi thời gian ai cũng bận rộn và đầy toan tính. Những dãy hàng cá, hàng thịt như nối dài thêm với những khuôn mặt mệt mỏi vì nhiều thứ… Và bên lề chợ, gánh tò he là một không gian bé nhỏ dành cho những cô bé cậu bé đang xúm xít xung quanh người chủ gánh tò he với nét mặt hoân hoan mừng rỡ. Những chú tò he màu sắc rực rỡ, lố nhố trên cái mẹt cuốn lấy những đứa trẻ thơ trong những ngày lạnh giá gió bấc mưa phùn chợ quê…
Tuổi thơ mình gắn liền với những chú tò he nhiều màu sắc và rất sinh động do những cụ già lọ mọ với những gánh hàng bé tí. Thủa ấy, mỗi lần nội đi chợ với đôi thúng chứa đầy những sản phẩm nhà quê, mình lò dò đi sau và đến chợ vẫn là những tò mò con trẻ. Sản phẩm nội đem bán không nhiều, đa phần là chuối nải các loại, trái cây các loại mà có khi chỉ là những lọn cải, khoai sọ và có khi chỉ là những xấp lá chuối để người ta gói bánh tét bánh chưng. Hàng quê chừng ấy thôi, cũng chỉ đủ chợ búa và một món quà tí ti cho cháu. Và tò he luôn là món quà giá trị và đầy những vui sướng khi nội mua cho mình. Hi hi…
Khi ấy, mình chỉ ao ước mình là con cháu những cụ già bán tò he để ngày nào cũng có tò he chơi và nướng! Ngu thế! Vì lúc ấy chỉ nghĩ những người làm tò he là giàu có và sung sướng. Cụ cứ thu tiền của bất cứ ai đến mua và cầm bất cứ con tò he nào muốn chơi. Vẫn thích đứng cạnh gánh tò he với bao đứa trẻ khác, ánh mắt tò mò và ngưỡng mộ khi đôi tay người làm tò he nhào nhào nặn nặn ra những con gà, con rồng, ông tề thiên, ông tiên và cả những cô tấm đầy sống động và màu sắc rực rỡ. Những chú tò he được làm bằng bột gạo cắm vào những que tre, màu sắc rực rỡ sẽ làm bất cứ chú nhóc nào như mình điên lên khi nhận quà… Sướng lắm!
Những người làm tò he đa phần vẫn là những cụ già, bàn tay thoăn thoắt nhào nặn để ra những sản phẩm dành cho sắp nhỏ lu bu xung quanh với ánh mắt đầy ngưỡng mộ. Có lẽ, đây là một dịch vụ không biết sắp vào diện gì cả. Kinh doanh? Không rồi, vì ai cũng nghèo khó cả, sự khó nhọc vất vả lam lũ vẫn hằn sâu trên những đôi mắt họ. Nghệ nhân? Cũng không nốt vì có ai bảo họ là những nghệ nhân hay người làm nghệ thuật đâu. Ấy vậy mà họ sáng tạo ra bất cứ điều gì họ nghĩ, họ thấy, họ mơ.. Thủa xưa, quanh đi quẩn lại cũng là những hình ông tiên, cô tấm, các nhân vật trong tam quốc, tây du kí và những con gà, lợn, chó trông rất ngộ nghĩnh và đáng yêu. Thế giới đồ chơi khi đó cũng chỉ vậy thôi, đó là tất cả những gì mà những đứa nhóc như mình từng biết và nó chính là mặt hàng xa xỉ nhất với giới trẻ thơ thủa ấy.
Cầm được một con tò he, sướng lắm! Ba má bảo gì cũng làm, viết bài là lúc cực nhọc nhất mà mình từng nghĩ. Ấy vậy mà chỉ một nhóang là xong nếu có chú tò he một bên. Hi hi… Chơi với nó chứ không nó hỏng thì uổng lắm. Có khi chú tò he đẹp quá, chúng bạn đứng bên năn nỉ cho cầm tí cho sướng. He he… Ngu hay đưa ! Chúng chạy biến có mà mà khốn… Thế là chạy vù về nhà và lấp ló cho chúng thèm chơi. Nhưng có khi đành phải đưa cho chúng chứ nhỡ nó không chơi với mình thì toi.. Hi hi… Và có đứa không chịu trả thì chỉ có nước khóc tướng lên rồi về méc chị hai… Thế đấy, trò chơi con trẻ khi đó chỉ có thế, lớn hơn tí thì biết bắn bi, đánh đáo và cả… đánh lộn. Bắn chim, tát cá, chọi gà, hái trộm trái cây… thì ở cái tuổi mười mấy… và trò chim gái ở cái tuổi đôi mươi… Hi hi… Chơi tò he cả ngày, đi học thì bỏ vào túi áo quần, về nhà cứ khư khư và tối lại thì đành phải bỏ nó vào nồi cơm… hấp và đánh chén.. Để sang bữa sau nó hỏng mất. Ăn nó ngai ngái, chua chua làm sao í… Có lẽ nó thấm đẫm mồ hôi người làm tò he… và cả mồ hôi của mình cầm… Ke ke… Vậy mà đánh chén ngon lành và nhất định không bao giờ chia phần cho ai dù chẳng ai dám ăn món tò he hấp – nướng ngòai mình..
Bây giờ, chợ quê lại không còn thấy bóng dáng những chú tò he nữa… mà thay vào đó là hằng hà sa số món đồ chơi hiện đại bây giờ… Những món hàng sẽ làm lác mắt những đứa trẻ như mình thủa ấy. Cũng màu sắc rực rỡ, bóng bẩy và đa chủng lọai, chúng vẫn mãi là một niềm vui sướng của trẻ thơ mỗi khi được sở hữu… Và với tuổi thơ bây giờ, chuyện những chú tò he thủa trước cũng chỉ là những ký ức vụn của cha mẹ chúng thủa trước khi còn bé thơ mỗi khi hòai niệm… Vậy mà, nay lang thang trên những nẻo đường Sài Gòn mình lại bắt gặp những ghánh tò he đầy màu sắc và sôi động. Cũng là những hình thù đẹp mắt và lung linh, xanh đỏ tím vàng nhặng cả lên làm hoa cả mắt. Những người làm tò he có lẽ trẻ hơn, họ đi lại nhiều hơn trên những chiếc xe cà tàng và với họ có bổ sung thêm những con tò he thời @ bây giờ như picachu, doremon… Ký ức lại quay về với những chú tò he thủa trước… Xa rồi tuổi thơ ơi…
UẤT!
Trích
“Người phụ nữ xấu số đó là bà Phạm Thị Ngắn (55 tuổi, trú tại buôn H’drát, xã Ea Kao, TP Buôn Ma Thuột, Đắc Lắc). Bà bị đàn chó bécgiê thuộc trang trại cà phê của một công ty cùng địa phương cắn chết khi mót cà phê rụng ở trang trại này chiều 21-1. Các nhân chứng cùng đi mót cà phê với bà Ngắn cho biết khi đang mót thì một đàn chó bécgiê lao ra, những người khác nhanh chân leo lên cây, còn bà Ngắn bị chó táp quật ngã xuống đất. Một người đàn ông của trang trại chứng kiến sự việc nhưng không can thiệp dù nạn nhân kêu la. Tại hiện trường, hầu hết các phần cơ đều bị chó cắn nát và ăn mất, toàn bộ da đầu, mặt bị mất”.
Đọc cái bản tin ngắn thế này…uất nghẹn thật sự! Tôi không tin ngay giữa những năm của thế kỷ 21 với cuộc sống và tri thức như bây giờ, lại xảy ra một sự việc quá nhẫn tâm và độc ác như thế. Không lẽ mạng số con người lại rẻ rúng thế sao? Hèn kém thế sao? Có lẽ không chỉ riêng tôi mà khắp cả Việt Nam đều phẫn nộ với sự kiện này… Khi đọc thông tin này, tôi đã bật khóc như lúc chứng kiến thảm cảnh người dân Haiti đang quằn quại dưới đống đổ nát vì động đất… Quá bức xúc với những chuyện tưởng chừng như chỉ xảy ra ở cái thời vua tôi, chúa tớ, thời mà mạng người rẻ rúng không đáng bằng ổ chó của chị Dậu mà chúng tôi chỉ biết qua những trang viết mang tính hiện thực… Tôi không biết người phụ nữ xấu số đó là ai, ông chủ trang trại là ai, bầy chó đó giống gì… nhưng có cảm giác cái thủa mạng người của tá điền được định đọat bởi cây gậy và bầy chó của chủ điền đang hiện hữu đâu đây… Và bây giờ, người chủ điền ấy lại có cái quyền ấy hay sao? Có thật hay không?
Tuyên ngôn độc lập nước Việt Nam dân chủ cọng hòa do cụ Hồ Chí Minh đã nêu rõ “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…” Vậy mà… quyền sống của họ bị định đọat bởi những kẻ nhẫn tâm! Mạng sống của họ không là cái gì dưới mắt một số đồng lọai! Đồng loại thản nhiên nhìn và… quay đi để mặc xác nạn nhân giữa bầy chó dữ. Điều đó thể hiện cái loại đồng loại kia không bằng loài cầm thú. Nó thể hiện cho cái ác độc và dửng dưng trước mọi tình cảnh hiểm nguy của đồng loại nghe đâu đã được loại bỏ áng chừng vài chục năm có thể. Đau lòng!
Với công cuộc phát triển và xây dựng nhà nước pháp quyền, Việt Nam ít nhất đã hòa nhập và mang trong mình nhiều tư tưởng tiến bộ, con người được đặt vào vị trí trung tâm xã hội – tuy chưa phải là hòan hảo nhưng nó thể hiện đạo lý nhân ái của dân tộc. Tính nhân bản và lòng bác ái vẫn được hàng triệu con người Việt Nam chung tay đóng góp và xẻ chia với đồng loại qua những nỗi khổ hay sự kiện buồn đau… Ấy vậy mà những sự việc khốn nạn trên lại xảy ra trong một cuộc sống mà chúng ta hàng ca tụng và đóng góp. Rồi đây, bộ máy hành pháp và tư pháp sẽ vào cuộc, người bị nạn và những tác nhân sẽ được giãi bày. Tội ác hay thiện tâm sẽ được phân minh… Nhưng… cái điều còn lại là tính nhân bản và lòng xẻ chia của con người Việt Nam đã bị chà đạp một cách dã man với những hành vi vô cùng độc ác. Mà điều này có lẽ không ít trong xã hội chúng ta, nơi đó, có những con người dù nghèo khó nhưng vẫn xẻ chia nhau những lúc họan nạn, khổ đau, buồn tủi… Dư luận xã hội không thể không phẫn nộ với những sự kiện như trên! Uất!
ĐỌC THƠ : GIANG HỒ
GIANG HỒ
Phạm Hữu Quang
Tàu đi qua phố, tàu qua phố
Phố lạ mà quen, ta giang hồ
Chẳng lẽ suốt ngày bên bếp vợ
Chẻ củi, trèo thang với … giặt đồ
Giang hồ đâu bận lo tiền túi
Ngày ta đi chỉ có tay không
Vợ con chẳng kịp chào xin lỗi
Mây trắng trời xa, trắng cả lòng
Giang hồ ta ghé nhờ cơm bạn
Đũa lệch mâm suông cũng gọi tình
Gối trang sách cũ nằm nghĩ bụng
Cười xưa Dương Lễ với Lưu Bình
Giang hồ có buổi ta ngồi quán
Quán vắng mà ta chẳng chịu về
Cô chủ giả đò nghiêng ghế trống
Đếm thấy thừa ra một gốc si
Giang hồ mấy bận say như chết
Rượu sáng chưa lưa đã rượu chiều
Chí cốt cầm ra chai rượu cốt
Ừ. Thôi. Trời đất cứ liêu xiêu
Giang hồ ta chẳng hay áo rách
Sá gì chải lược với soi gương
Sáng nay mới hiểu mình tóc bạc
Chợt tiếng trẻ thưa ở bên đường
Giang hồ ba bữa buồn một bữa
Thấy núi thành sông biển hóa rừng
Chân sẵn dép giày, trời sẵn gió
Ngựa về. Ta đứng. Bụi mù tung…
Giang hồ tay nãi cầm chưa chắc
Hình như ta khóc. Mới hôm qua
Giang hồ ta chỉ giang hồ vặt
Nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà
Có lẽ với tôi thì nhà thơ Phạm Hữu Quang là một người xa lạ, có thể nói là quá xa lạ. Nhưng với bài thơ “Giang hồ” mà nhà thơ sáng tác lúc sinh thời thì tôi dường như thấy rất thân quen dù chưa bao giờ diện kiến với ông. Dù đã biết bài thơ này quá lâu với những lời thơ có thể nói là quá mộc mạc và chân chất nhưng đượm chất anh hào của người miền Tây, nhưng thật sự tôi chỉ quan tâm nhiều đến những tứ thơ hay và đầy chất khí chí của người “giang hồ một thủa-Phạm Hữu Quang” mà quên đi đến tác giả của bài thơ – một người bạn vong niên của ba tôi xưa kia… Có thể nói bài thơ này có những câu là thần cú cho những người con đang tha hương hay những người đang phiêu lãng nơi chân trời góc bể nào đó; một mức độ nói không ngoa rằng bài thơ là “thơ cửa miệng” của các đệ tử Lưu Linh đang chén tạc chén thù và luận thời thế với những hòai bão, ước vọng của những tâm hồn lãng du….
Với tựa đề bài thơ là “Giang hồ” làm tôi liên tưởng đến một hình ảnh lãng mạn và đầy dũng khí của một thân phận, một bóng dáng người giang hồ. Cứ như điều đó đã đi sâu, nhập tâm vào trí khảm của tôi về những điều hay, lẽ đẹp của một hành trình kỳ thú, mê họăc của cụm từ này. Mở đầu bài thơ, nhà thơ đã mở tứ thơ bằng bốn câu :
Tàu đi qua phố, tàu qua phố
Phố lạ mà quen, ta giang hồ
Chẳng lẽ suốt ngày bên bếp vợ
Chẻ củi, trèo thang với … giặt đồ
Giang hồ ta chỉ giang hồ vặt
Nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà
Hình ảnh tàu qua phố, một hình ảnh bình dị và gần gũi với chúng ta trong cuộc sống thường nhật, thì với nhà thơ nó cũng bình dị và thường nhật vậy! Cuộc sống cứ tiếp nối với hình ảnh tàu qua phố, nhưng với điều “phố lạ mà quen ta giang hồ” có lẽ đây là ý chính của tứ thơ trên với điều muốn nói là phố này lạ đối với Phạm Hữu Quang nhưng lại là quen với ông với ý chừng rằng ở đó ta có bè bạn, tri âm, chí cốt …. với những cuộc “giang hồ” của mình. “Ta giang hồ”, cứ như nhà thơ Phạm Hữu Quang muốn nói với chúng sinh, thời thế rằng ta đã giang hồ rồi đấy! “Chẳng lẽ suốt ngày bên bếp vợ/Chẻ củi, trèo thang với … giặt đồ” nhà thơ dường như phân bua về những điều vặt vãnh ở chốn quê nhà mà hằng diễn ra, đó là cớ sự mà ta phải giang hồ vậy!!!! Có lẽ nhà thơ muốn nói với tôi, với bạn là giang hồ là chuyện thường nhật ấy, chứ ba cái chuyện cỏn con thì có sá chi? Điều đó hòan tòan đúng thôi, chí ít là trong suy nghĩ và hành động của những người – thơ đeo bám cùng nhau, để rồi từ đấy cứ xuất hiện những hình ảnh, kỉ niệm đậm màu thơ-nhạc và hình thành những áng thơ, bản nhạc hay …. Nhà thơ Thế Lữ từng viết :” Ta là một khách chinh phu/Dấn bước truân chuyên khắp hải hồ”.
Giang hồ đâu bận lo tiền túi
Ngày ta đi chỉ có tay không
Vợ con chẳng kịp chào xin lỗi
Mây trắng trời xa, trắng cả lòng
Với “người giang hồ” là người mang chí khí lớn, hòai bão lớn, ước mơ lớn thì cái vấn đề tiền bạc như xem nhẹ mà vấn đề cốt lõi, quan trọng là nghĩa tình trân trọng và quyến luyến mà thôi. Dù vậy, họ vẫn chẳng kịp chào xin lỗi mà cất bước giang hồ trong lúc “mây trắng trời xa, trắng cả lòng”; một hình ảnh có lẽ đẹp làm nao lòng những người yêu thơ với hình ảnh mây trắng trời xa mà cũng trắng lòng, buồn và lãng mạn – không gì hơn thế được với cất bước giang hồ – sự ra đi….. Thi sĩ Đinh Trầm Ca có hai câu thơ giang hồ rất hay: “Giang hồ nào có ai phong ấn/ Mà cũng từ quan, trở lại quê”. Hay với thi sĩ Lưu Trọng Lư cũng ở bài “Giang hồ” ông viết
Thú hồ bể quyến mời du tử,
Niềm thê nhi khôn giữ được người.
Biết sao trái được tính trời,
Giang hồ cốt ấy, trọn đời phiêu linh …
Giang hồ ta ghé nhờ cơm bạn
Đũa lệch mâm suông cũng gọi tình
Gối trang sách cũ nằm nghĩ bụng
Cười xưa Dương Lễ với Lưu Bình
Cái vấn đề quan trọng của nhà thơ là thi thỏang ta cũng phải ghé vào thăm bạn, mà dù bạn có nghèo khó như thế nào “Đũa lệch mâm suông cũng gọi tình” cũng đủ nói lên tình bằng hữu của những con người đồng cảm và tri âm cùng nhau…. Có lẽ nhà thơ đã cười thầm “Lưu Bình & Dương Lễ” không bằng ta chăng? Với cố nhà thơ Nguyễn Văn Phương (Phương xích lô) thì cũng mang tâm trạng tương tự – dù nghèo hơn, buồn hơn:
“Anh em bốn bể cưu mang
Chén cơm manh áo cơ hàn cũng qua”
hay với Lê Suy Phi Tần thì lãng mạn hơn một chút, thi nhân hơn một chút :
“Sáng về ta lại rủ ta
Sáng la chén bạn chiều cà chén thơ”
Giang hồ có buổi ta ngồi quán
Quán vắng mà ta chẳng chịu về
Cô chủ giả đò nghiêng ghế trống
Đếm thấy thừa ra một gốc si
Cái cốt yếu còn lại của người giang hồ là cơm hàng nước quán, tức cái cốt cách ăn đậu ở nhờ thì chỉ nhiều là hàng quán mà thôi. Nhưng…. khi quán vắng mà sao ta không về nhỉ??? Có lẽ là nhà thơ đã si rồi!!! Vào ngồi hàng quán, nhìn cô chủ đẹp nè, phúc hậu nè … đâm ra ta si! Vậy nên ta chửa chịu về là thế đấy. Sợ lắm các bậc thơ văn nhã nhạc, ý thơ ý nhạc dâng tràn có lẽ từ đây chăng? Nhưng chắc cũng chỉ thi thỏang và dọa nhau chơi vậy thôi….
Giang hồ mấy bận say như chết
Rượu sáng chưa lưa đã rượu chiều
Chí cốt cầm ra chai rượu cốt
Ừ. Thôi. Trời đất cứ liêu xiêu
Cái cấu thành của bài thơ giang hồ mà những đệ tử Lưu Linh hay nhắc và tâm đắc chính là vế này đây. Say như chết í mà! Tức là say không còn biết gì nữa, say bí tỉ, say lăn chai… với bạn bè tri âm, người mới quen, kẻ mới biết. Cái chuyện giang hồ với ba cái thứ nhậu nhẹt bù khú coi như chuyện đương nhiên và phải kết bạn, hàn huyên thông qua vài hớp rượu vậy. “Tứ hải giai huynh đệ” vậy! “Chí cốt cầm ra chai rượu cốt/Ừ. Thôi. Trời đất cứ liêu xiêu” có lẽ chai rượu cốt này là chí cốt thết ta đấy, đãi ta đấy nên ừ thôi, nhậu thôi…Nhưng đã nhậu thì trời đất cũng liêu xiêu. Tôi nghe cứ như câu hát “Ta say, trời đất cũng say”….
Giang hồ ta chẳng hay áo rách
Sá gì chải lược với soi gương
Sáng nay mới hiểu mình tóc bạc
Chợt tiếng trẻ thưa ở bên đường
Vì mải giang hồ, mải tứ chiến mà nhà thơ quên mất mình, quên mất tất cả … chứ kể gì áo rách với soi gương …. “Sáng nay mới hiểu mình tóc bạc/Chợt tiếng trẻ thưa ở bên đường” Ý thơ kết thúc đột ngột với sự nghĩ suy về mái đầu điểm bạc và cắt ngang với tiếng trẻ thưa ở bên đường… Có lẽ nhà thơ quên mất tất cả và ý niệm mái đầu điểm bạc mới thóang qua khi có tiếng trẻ chào ở bên đường… Nghe như tiếng thở dài của nhà thơ … Với nữ nhà thơ Vạn Lộc thì thảng thốt :
“Lắm lúc soi gương đầu điểm bạc
Giật mình nhớ lại tuổi đôi mươi”
Giang hồ ba bữa buồn một bữa
Thấy núi thành sông biển hóa rừng
Chân sẵn dép giày, trời sẵn gió
Ngựa về. Ta đứng. Bụi mù tung…
Ồ! Thì xưa nay, người rong ruổi giang hồ cũng không phải là hiếm, nhưng mới đi ba bữa đã sầu một bữa, quặn lòng mình để cho thơ lên ngôi thì cũng chỉ riêng thi sĩ thứ thiệt mới có. Thật ra, giang hồrong chơi ; nó vừa là hành động vừa là ý niệm của người làm thơ. Dấn thân để được đi mãi trên con đường sáng tạo luôn là ước muốn lớn lao của những ai làm nghệ thuật. Bước chân giang hồ lắm khi cũng là định mệnh của không ít nhà thơ. Thi sĩ Nguyễn Bính có khá nhiều bài thơ thấm đượm cái phong vị của kẻ giang hồ thứ thiệt. Trong đó bài thơ “ Hành Phương Nam ” của nguyễn Bính được xem là một bài thơ giang hồ hay nhất, nổi tiếng nhất của ông. Nó như một cuốn”nhật ký” của thi sĩ trên đường lưu lạc vào phương Nam :
“ …Ta đi nhưng biết về đâu chứ
Đã dấy phong yên khắp bốn trời
Thà cứ ở đây ngồi giữa chợ
Uống say mà gọi thế nhân ơi !”
Trong cái ý thơ này thì nhà thơ cho thấy ông cũng chẳng chịu về, cứ muốn giang hồ mãi dù là giang hồ vặt!!! Ngựa về. Ta đứng. Bụi mù tung… làm người đọc liên tưởng đến một hình ảnh buồn & lãng mạn của hiệp khách giữa đường mà vẫn cất bước ra đi chẳng chịu về… Nó đối lập hình ảnh người hiệp khách nhụt chí khí và hồi hương, mà đã giang hồ thì chỉ có hẹn ngày về thôi….
Với nhà thơ Linh Phương thì thảng thốt
“ Giang hồ. Ta giang hồ trăm bận
Thầm hẹn mai này qui cố hương”
Hay chính nhà thơ Phạm Hữu Quang thì :
“Rằng ta chẳng phải đứa rong chơi
Giang hồ nát chiếu về chốn cũ”
Kết thúc bài thơ, nhà thơ dường như chùng hẳn xuống để rồi khẳng khái một điều “Ta chỉ là giang hồ vặt” mà thôi!
Giang hồ tay nải cầm chưa chắc
Hình như ta khóc. Mới hôm qua
Giang hồ ta chỉ giang hồ vặt
Nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà
Tứ thơ cuối cùng, nhà thơ đã bộc lộ đôi chút yếu đuối của mình qua hình ảnh thấm đượm buồn và cô đơn với tay nải cầm chưa chắc, trào dâng với ý “Hình như ta khóc. Mới hôm qua” Cũng chẳng khẳng định nhiều mà, nhưng hình như là như vậy và mới hôm qua thôi. Còn hôm nay thì không, ta vẫn đi (dù giang hồ vặt). Kết thúc bài thơ có lẽ hai câu thơ này là cô đọng và khắc họa đúng hình ảnh của nhà thơ, đồng thời nó cũng là cái thần của bài “Giang hồ” này:
“Giang hồ ta chỉ giang hồ vặt
Nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà”
Ông tự nhận mình là giang hồ vặt, giang hồ không tiền trong túi, giang hồ nhờ cơm bạn, giang hồ lãng tử và có thể tạm gọi là “giang hồ nghiệp dư” với câu kết “Nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà”. Hình ảnh có lẽ bé mọn nhưng cũng đủ làm nao lòng một kẻ đang tha hương lữ hành, ở nơi đất khách quê người…. Nhớ nhà, nhớ bà, nhớ con, nhớ những thứ mà từng thân thuộc với mình, bên mình & xẻ chia cùng mình… Cùng với nỗi buồn nhớ nhà của nhà thơ Phạm Hữu Quang, có rất nhiều nỗi buồn nhớ nhà nhớ quê của các bậc thi nhân khác cũng tỏ bày và xẻ chia cùng nhau; với nhà thơ Huy Cận thì xa xăm “Chiều quê giờn giợn vời con nước/Không khói hòang hôn cũng nhớ nhà” hay với Thôi Hiệu thì lãng mạn “Quê hương khuất bóng hòang hôn/Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai”…. Lý Bạch thì thanh thoát : “Ngẩn đầu nhìn trăng sáng/Cuối đầu nhớ cố hương”
Có lẽ hai câu thơ cuối cùng là hai câu thơ hay nhất trong bài thơ “Giang hồ” của nhà thơ Phạm Hữu Quang, theo tôi khi đã đọc bài thơ này thì bất cứ ai cũng nao lòng và yêu bài thơ mà đặc biệt là hai câu cuối vừa dễ nhớ, hay mà có một cái gì đó rất hóm của kẻ sĩ ….
Vài lời diễn đạt ý thơ của ngừơi đã khuất. Khi bài viết này đến người đọc thì nhà thơ đã đi xa gần 10 năm (ông mất năm 2000), âu cũng là để tưởng nhớ người đã khuất với những vầng thơ hay mà nhiều người thuộc và đàm luận khi hàn huyên với nhau qua chung rượu nhạt… Thật tình, như đã nói ở trên tôi chưa bao giờ diện kiến nhà thơ cả – dù tôi cũng chỉ biết về ông qua lời ba tôi kể. Ông là bạn đồng niên của ba tôi thủa hai người còn học trường đại học sư phạm TP Hồ Chí Minh trước năm 1975, ba tôi hay kể ông là con người rất hiền nhưng tướng tá rất bậm trợn… , ông hay gọi ba tôi bằng anh dù chẳng hơn bao nhiêu tuổi … Hình như sau này ông chuyển về học tại trường đại học Cần Thơ trước khi đi dạy và làm thơ …. Kể cả chuyện ông là nhà báo nữa nhưng tôi không chắc lắm, và ông quê Cần Thơ nhưng lại định cư tại An Giang.
BUỒN CUỐI NĂM…
Trưa nay, nghe cái tin choáng váng hết cả đầu. Bốn học sinh trung học xứ Quảng ra đi vào những ngày cuối năm. Lật thuyền! Đau xót lắm thay, cả 4 học sinh đều ở độ tuổi mười tám đôi mươi, quãng thời gian đẹp nhất của đời người. Chỉ vì một giờ phút sơ sẩy, cả bốn linh hồn tươi trẻ kia không còn trên cõi đời này nữa. Nhìn những người thân vật vã trên bờ sông mà sống mũi cay xè… Cũng là những ngày cuối năm, ai cũng tất bật và rộn ràng vì nhiều thứ khi đất trời vào xuân. Vậy mà những thân phận nhỏ nhoi kia lại không được hưởng những gì mà mùa xuân đem lại. Tết là sự đoàn viên và sum họp gia đình. Vậy mà….
Còn gì lớn hơn sự mất mát người thân, và đó lại là những mầm xanh của gia đình, của đất nước ngày mai. Bất cứ điều gì cũng có căn nguyên của nó. Sông Trà mùa này nước không quá lớn, nhưng với một điạ hình nguy hiểm với những luồng lạch chảy xiết, có thể giết chết những người không rõ ngọn ngành con nước. Và điều càng nguy hiểm hơn khi có cùng nhiều người rơi vào dòng nước xiết. Sự níu kéo hốt hoảng sẽ nhấn chìm tất cả. Và 4 trong 14 học sinh kia đã về với dòng sông mẹ… Nhìn những hình ảnh cô cậu học trò lọ mọ trên những đêm khuya hay sáng sớm với hành trình tìm con chữ nơi quê tôi, mới thấy hết sự vất vả của một miền quê nghèo khó. Nơi đó, vẫn vươn lên nhiều con người thay đổi được cuộc đời mình dựa vào tri thức mà cả nhiều thế hệ không thể vượt qua mà luôn gắn chặt với ruộng vười nương bãi. Nhưng những ước mơ, hoài bão, kì vọng … theo những đứa trẻ cuốn vào dòng nước… Nuôi con quá khó khăn và vất vả, những người dân quê chân lấm tay bùn mong ước con mình hoàn thành những gì của tri thức cho một mảnh đời cần nhằm thay đổi cuộc sống khó nhọc… Vậy mà….
Thỉnh thoảng, vẫn nghe tai nạn qua những dòng sông con suối với đa phần vào mùa nước lũ… Nhưng nay, đã qua thời bão lũ, khí hậu đã ôn hòa mà mạng người vẫn phụ thuộc vào sông nước. Âu cũng là sự chủ quan của con người khi đối xử với những nguy cơ đang rình rập. Người lớn cần có những cái nhìn đúng đắn về những mối hiểm nguy tiềm ẩn trong mọi chuyện, sẽ hạn chế được những rủi ro đến mức thấp nhất khi có thể. Xin chia buồn và gửi lời động viên đến gia đình những học sinh xấu số quê tôi. Mong họ vượt qua và đứng vững trước nỗi đau này.
TẢN BÚT NGÀY XUÂN…
Phù, cũng đã hết ba ngày Tết! Một cái tết rực rỡ mai vàng và nắng nóng. Một cái Tết Canh Dần nối bước Kỷ Sửu đã tràn về… Mọi khuôn mặt đỏ gay, lấp lánh những tia nắng ấm áp khi trời chuyển sắc Xuân. Xuân về, nhẹ nhàng qua những dòng người, lời ca, tiếng hát, nhịp sống quê hương. Vẫn là bánh tét, bánh chưng, thịt mỡ, dưa hành, … và mùa Xuân cũng tràn ngập trong những ngôi nhà với hàng trăm sắc màu hoa xuân đang khoe sắc cùng đất trời… Tết đến rồi….
Tết này, thiếu hẳn cái không khí se lạnh và lãng mạn của mùa xuân thường niên… mà nó hiện diện cái ồn ào, cái náo nhiệt, cái sôi động của những ngày Tết đầy những biến động… Và rồi mồng bốn Tết cũng đón những cái se lạnh từ phương Bắc tràn về. Mùa Xuân đã điểm xuyến nét ngàn xưa với những giọt mưa xuân bay bay trong gió và cái khẽ lạnh một chút cho phương Nam thanh bình mà không yên ả… Đích thị đây là tết xưa trong lòng người nay với những nét đặc trưng không thể lẫn vào đâu được… Xuân đã về…
Ừh, Xuân về rồi chứ nhỉ? Tôi vẫn thích lang thang ồn ào với từng dòng người bất tận ngày Xuân. Sự đoàn viên xum họp trong những ngày Tết cổ truyền đã níu kéo những người con tha hương cầu thực về cạnh nhau trong nỗi hân hoan của họ khi vào xuân. Nắng và mai vàng, Mẹ và từng ngọn nguồn yêu thương, đã làm nên một cái tết cổ truyền ấm cúm qua những ngày ba mươi tết, mồng một, mồng hai tết… Những nhành mai vàng, lọ mứt gừng, chậu thủy tiên, giò phong lan… điểm xuyến thêm cho cái Tết đầy những niềm vui của một dân tộc với hàng ngàn năm lầm than và đáng tự hào qua từng trang sử… Cho dù biển Đông sủi bọt hay biên giới Tây Nam-Tây Bắc nóng bỏng thì vẫn là những cái Tết đáng tự hào trong lòng dân tộc… Những người lính vẫn chắc tay súng giữ lấy biển lấy trời, giữ yên bờ bãi mãi ngàn năm đúng với tinh thần Lạc Việt trường tồn cùng năm tháng… Chắc một điều, tinh thần dân tộc đáng tự hào qua hàng ngàn năm vẫn hun đúc cho đất nước những con người, lập trường, quan điểm bảo vệ bờ cõi quốc gia qua từng cơn sóng ngọn gió… Tổ quốc tôi…
Chiều nay, gió vẫn khẽ lạnh, lũ em tôi đã lọ mọ lên đường trong hành trình sinh kế của mình. Những chuyến xe, chuyến tàu đầy ních những người con vừa đoàn viên ngày tết giờ lại lên đường nằm trong những kí ức nhọc nhằn của họ… Quê tôi đã chung tay xây dựng đất nước sau khi đã trải qua hai cuộc kháng chiến dài đằng đẵng… Sự thành công bước đầu với những mái ngói đỏ hồng ẩn hiện sau những bờ tre ngát xanh, những khoảnh ruộng xanh mướt bóng lúa thì con gái đợi một vụ mùa bội thu… Dòng người đưa tiễn vẫn đông nghịt trên những sân ga, bến tàu làm cho cái không khí thêm phần náo nhiệt… Một sự chia tay mang tính vòng quay sẽ đưa những đứa con xa mẹ trở về cuộc sống thường nhật của họ… Và sang năm, người ta vẫn có dịp trở về trong những vòng tay yêu thương họ hàng chòm xóm bà con… Em tôi, dù không lớn mà cũng không quá nhỏ, cũng hiểu rằng, quê hương là tất cả trong mỗi con người qua mỗi mùa Xuân cái Tết… Quê hương ơi…
Dù đã ngồi trước máy tính hơn hai giờ đồng hồ nhưng chỉ rặn ra được từng ấy chữ… Có lẽ cái không khí tết đã lấn át mọi nguồn suy nghĩ và cảm xúc trong tôi chăng? Cũng không rõ nữa, chỉ biết rằng, cảm xúc con người luôn phụ thuộc vào không gian và thời gian… Tết là gì nhỉ? Có lẽ là những giai điệu vui và buồn, xum họp và chia ly, mạnh mẽ và yếu đuối, nghèo khó và giàu… đã thể hiện tất cả vào một cái tết cổ truyền đã hàng ngàn năm lịch sử đi trong lòng dân tộc và từng thế hệ bây giờ… Và đây là cái tết, cái tết với biết bao buồn vui lẫn lộn, cái tết với hàng ngàn tình yêu thương và nhớ mong dành cho những ân tình… Tôi, người không biết một chữ Hán cắn đôi, vẫn nhớ như in đôi câu thơ “Khứ niên kim nhật thử môn trung/ Nhân diện đào hoa tương ánh hồng…” …. Một hành trình phía trước đang chờ gọi… Thân tôi ơi…
LANG MAN CHUYỆN XA QUÊ
Khá lâu rồi, mình lại vắng bóng trên những tạp bút của mình. Con tạo cứ xoay vần và mình quay như đèn cù… Lại qua một tháng đèn sách mệt bở hơi tai. Thân tôi ơi… Ngày hai cữ lăn lộn giảng đường với những người bạn đồng hành, trưa vật vã trên những chiếc bàn bé tí mà nghiến răng cho qua những giấc trưa oi nồng của Sài Gòn… Thỉnh thoảng nặng mùi Nhiêu Lộc Thị Nghè và thường đùa với nhau chỉ có vật vã như thế mới nên người… Hi hi…
Tan học, lại lọ mọ trên chiếc xế còm cõi tung tăng khắp Sài Gòn qua từng con phố. Có khi ghé Tao Đàn lắng hồn nghe tiếng thơ xưa vọng về qua những tán cây bụi cỏ, có khi lặng mình bên hồ Con Rùa nhìn cộ xe như mắc cửi và thán phục cho tư tưởng triết lý phương Đông của người xưa về phong thủy… Và cũng có khi vụt qua lăng ông bà Chiểu với nét cổ kính hàng trăm năm nằm trầm mặc với thời gian… Và phát điên lên khi những chiều thứ Bảy lại kẹt xe dài hàng cây số…
Nhẩn nha ly cà phê hè phố, nghếch càm nhìn đời qua hai mảnh mẻ chai, chợt thấy mình đúng là đồ ăn không ngồi rồi… Sáng ra, lẹp kẹp ổ bánh mì với chai nước coi như xong bữa sáng. Trưa ung dung đánh chén vỉa hè và tám những chuyện thường nhật nhất để rồi cũng lăn lóc vật vạ giữa cái nắng nóng thiêu đốt của miền đất phương Nam lắm người…nhiều ma.
Xa quê, mới thấy tình quê mặn nồng. Tình họ hàng anh em chòm xóm, tình bằng hữu quyến thuộc, tình huynh đệ đồng bào, tình của những con người gắn bó với nhau qua từng năm tháng. Dù cơ hàn, vẫn là quê hương, vẫn là những gì máu thịt gắn bó cả một đời người. Những vụ mùa thất bát, những trận lũ kinh hoàng vẫn bì bõm lội mưa đi gặt lúa, những trận nắng cháy chỉ ruộng vườn nứt nẻ… Những đứa con nít tóc vàng đi vì khét nắng luôn nhao nhao, những chú bò nhởn nhơ gặm cỏ sùi cả bọt mép vì héo hắt, những cánh én chao nghiên trên những triền đê khi chiều xuống tiết Thanh Minh, chân trời loang dần màu tím biếc, bóng núi xa xa thấp thoáng sau những đụn mây chiều và một cánh cò chấp chới bóng hoàng hôn… “Quê hương khuất bóng hoàng hôn/ Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai”…
Để tìm những cảm giác thanh bình nơi đây cũng phải sau 23h đêm. Cộ xe thưa thớt! Nhưng cho dù không giới nghiêm thì từ đó trở đi, nếu có lọ mọ trên đuờng thì những chú cảnh sát lăm lăm tay còi tay ba toong vẫy vẫy liên tục… Và chẳng có mấy tờ giấy lận lưng để có bữa… phải lục tục dắt xe về đồn cảnh sát chờ sáng mới được tha về… Hu hu…
Sắp sang một mùa hè nóng cháy, vứt lại những cuốn tập, đứa nhóc sắp được tung tăng dưới những cánh đồng cỏ úa theo miền kí ức ùa về. Mùa hoa Phượng, hoa Ngũ Sắc, hoa Dâm Bụt, hoa Mâm Xôi… rữc rỡ dưới ánh nắng chói chang và bỏng rát. Những cuộc tắm sông vùng vẫy trong làn nước mát trong của con sông quê hương đã nuôi lớn những tâm hồn người xứ Quảng… Những cái cảm xúc mà Tố Hữu-người Trung đã viết:
Khi con tu hú gọi bầy,
Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần,
Vườn râm dậy tiếng ve ngân,
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào,
Trời xanh càng rộng càng cao,
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…
CHÍNH CHỊ CHÍNH EM…
Cơ hồ, biển Đông dậy sóng và lắng dịu sau những nỗ lực của cộng đồng quốc tế cũng như của những nước liên quan… Mừng, ngư dân Việt Nam ra khơi có lẽ cũng bớt đi gánh nặng lo âu thấp thỏm khi bị cái gọi là “tàu lạ” cứ nhăm nhe bắt họ ngay chính trên biển đảo quê hương… Vậy mà, nay lại những tình hình trong nước cứ làm rộn rạo cho bất cứ ai từng là cử tri, từng cầm lá phiếu đi bỏ cho những người mình chọn mặt gửi vàng… Vẫn là những chuyện đại khái là bất đồng chính kiến quanh những dự án, những mục tiêu “xa xăm” mà chính phủ đã chọn…và trình qua quốc hội – cơ quan quyền lực cao nhất của quốc gia. Chuyện đường sắt cao tốc! Là dân ngoại đạo, dĩ nhiên chỉ biết ngồi nghe các cụ Nghị tranh luận và nôm na hiểu là dân ta đang sắp sướng với tàu cao tốc xuyên Nam Bắc với tốc độ 300km/h có thể… Sướng! Nhưng…
Quanh hội nghị, vẫn nhiều luồng ý kiến trái chiều nhau và ủng hộ hay không ủng hộ dự án cứ xoay vần và làm mê muội người nghe. Có điều, những ý kiến tán đồng dự án đôi khi làm người nghe tự dưng thấy mình vô cùng nhỏ bé và “đần” trong mắt những nhà hoạch định chính sách, những ông Nghị của thế kỉ 21 trong tầm nhìn chiến lược… Thử nghe qua thui, cứ hoa cả mắt với những mỹ từ, hay phát ngôn cực kì mạnh bạo từ những ông Nghị…
“Các nước có chỉ số IQ cao đều xây đường sắt cao tốc. Ra nước ngoài tôi đi thử rồi. Tốc độ nhanh, an toàn, trẻ em đi học, bà mẹ đi làm… Việt Nam không phải nước nghèo, với quyết tâm chính trị, tôi đề nghị phải xây”, ĐB Trần Tiến Cảnh (Hà Nam) nói.
ĐB tỉnh Đắk Nông Lương Phan Cừ ví von: “Miền Trung có những bãi biển xinh đẹp, như những nàng tiên đang ngủ. Có đường sắt cao tốc, giao thông thuận tiện, các nàng tiên sẽ được đánh thức”.
Nói như ĐB Hoàng Văn Toàn (Vĩnh Phúc), con tàu cao tốc xây ở Việt Nam sẽ “như biểu tượng của nền kinh tế phát triển, văn minh” mà trước sau con cháu cũng làm.
Còn theo ĐB Trần Du Lịch, nếu bây giờ nâng cấp đường sắt hiện tại cho tàu chạy tốc độ 200km/h, khi nào đủ tiềm lực mới làm cao tốc, không khác gì cha mẹ đủ tiền xây nhà 2 tầng nên chỉ đổ móng vừa đủ, đến đời con cháu muốn xây 5 tầng phải đập đi làm lại. Chi bằng cha mẹ nên “cố” xây luôn móng nhà 5 tầng.
ĐB Khánh Hòa Nguyễn Tấn Tuân thậm chí còn muốn xây ở mỗi tỉnh hai ga đầu cuối. Vì trước đó, ĐB Lê Văn Học (Lâm Đồng) phân tích xây 27 ga toàn tuyến là chia quá nhỏ, khoảng cách giữa các ga quá ngắn sẽ ảnh hưởng tốc độ.
ĐB Phan Xuân Dũng (Huế) lạc quan: “Xi măng, sắt thép đang dư thừa sẽ được dùng hết. Hàng nghìn lao động sẽ có việc làm”, không khí sẽ hồ hởi như thời sau giải phóng bắt tay làm đường sắt Bắc – Nam. ĐB Dũng còn kết thúc bằng câu hát hân hoan kể chuyện các chàng trai, cô gái con cháu Bác Hồ đi mở đường.
Nghe mà nức cả ruột, nhưng… hu hu… Sông Pô Kô dân phải đu ròng rọc qua sông như những môn thể thao mạo hiểm…
Nghe chuyện vi mô và bàn chuyện vĩ mô… Sao khó thế! Dẫu biết rằng, chuyện vi mô phải được tính trước, được hoạch định đúng theo xu thế phát triển thời đại… Nhưng, vẫn còn đó những nỗi niềm, những điều cỏn con cho một xã hội nghèo đang từng bước trải qua cơn nghèo đói túng thiếu… Một hành trình từng bước chinh phục đói nghèo và lạc hậu, để bước lên một tầm cao mới, tầm cao tri thức và đầy đủ về kinh tế. Thiển nghĩ, các ông Nghị khi nói lên điều gì đó cần phải được sự tham vấn nhất định từ các nhà chuyên môn, rồi thứ đến họ mới đưa ra các quan điểm của cá nhân họ trên cơ sở các ý kiến chuyên môn… Mong, những kế hoạch lớn như thế này, sự góp ý phản biện của các hiệp hội chuyên môn là rất cần thiết và thể hiện sự khách quan trong các vấn đề khoa học cũng như vấn đề phát triển kinh tế đất nước. Không phải hễ là ủng hộ hay không ủng hộ là như thế này, thế nọ; nhưng những phát biểu mang tính chủ quan, đôi khi ngô nghê sẽ làm buồn lòng những lá phiếu cử tri đã từng tín nhiệm họ… Vẫn còn đó quá nhiều điều cần thay đổi, bổ sung, sửa chữa cho một nền kinh tế – xã hội đang hòa nhập; cả tâm và tầm của những công bộc của dân…
Dân tộc Việt Nam đã ngàn năm dựng và giữ nước, đã đi qua hai cuộc kháng chiến dài đằng đẵng, xương máu ông cha đã rải khắp chiều dài tổ quốc hình chữ S… Và giờ đây, dân tộc Việt Nam cần được sống trong những điều chân thành và trung thực… Cần sự quan tâm và chăm lo của những người làm công tác hoạch định chính sách thực sự, cần tâm huyết và những lo toan chi tiết hơn từ các công bộc của thần dân… Mong thay….
BIỂN HÁT CHIỀU NAY
Phận cái kiến, mình chỉ biết loanh quanh xó nhà, thi thoảng lại được xổ lồng nơi Thành Đô hoa lệ… Và dĩ nhiên, sướng như điên. Qua một năm được coi là vật vã, mình cũng lết qua được cổng giảng đường và tạm hoàn thành chương trình đèn sách. Vẫn lang thang Sài Gòn, vẫn lọ mọ với những con đường tràn ngập bóng đêm, cũng biết nghía nhìn những kiều nữ thẹn thò xứ Sài thành và lẽo đẽo theo một chiếc xế nào đó mình thấy máu lửa… hi hi
Và, phúc bất trùng lai, mình lại được tổ chức một chương trình thực tập với những công trường hoành tá tràng miền Nam qua những công trình thủy lợi… Lựa chọn nhiều, kế hoạch thay như thay áo, hết thầy trưởng phòng đào tạo rồi đến trưởng khoa, hết lớp trưởng cho đến những thành viên lớp. Cuối cùng, Sông Ray, công trình nằm ở Bà Rịa – Vũng Tàu là đích đến.. Cả lũ cứ như chim sổ lồng, ngột ngạt với cái nóng & nắng Sài Gòn, đang sống vất vưởng chợt bừng tỉnh vì cái thông tin hot đến bất ngờ… Hi hi… Chả trách bởi cả lũ quay cuồng với bao môn học, đồ án, bài tập, luận văn… Mà nay nghe biển. Còn là Vũng Tàu. Máu lắm!
Sáng sớm, theo lịch 7 giờ xuất kích, mình đến sớm lắm, những 6 giờ, tưởng mình là sớm nhất. Hóa ra là người cuối cùng! Hu hu… Mặt mày ai cũng hớn hở, cười nói ầm ĩ và dĩ nhiên tay xách nách mang trông trịnh trọng lắm. Thầm nghĩ, chắc cũng toàn là đồ bơi chớ thứ gì. Tưởng đùa, hóa thật! Chiếc xe lặc lè mang cả lũ nhảy cà tưng trên QL51 trước khi vật vã trên những cung đường quanh co khúc khủy vùng Đông Nam bộ với những huyền thoại về chiến đấu năm xưa… Phần lớn là đồi thấp xem lẫn dân cư, mắt cứ tròn lên vì biết bao điều lạ lùng vì phần đông anh em chưa từng đi nhiều… Cho dù là dân công trình chính hiệu con nai dzàng nhưng “công trường trên giấy” nhiều hơn thực địa… Hi hi…
Công trường hồ Sông Ray hiện ra trước mặt với nắng và nắng… Công trường đang mùa thi công hoàn chỉnh; đập, tràn, cống đang ồn ã các tốp thợ, các đợt xe máy nhộn nhịp và càng nhộn nhịp hơn khi chào đón các nhà “khoa học…trẻ” cho dù có những bác tuổi đời xấp xỉ những 50 hi hi… và đang sắp trở thành MSc… Sau hồi chỉ chỏ, tham quan, ngó nghiên, khen ngợi và cả tìm người quen. Cả lũ lại ồn ã lên đường quành xuống Vũng Tàu. Biển hát chiều nay! Hi hi… Trước mắt chỉ nghĩ đến sóng và gió, nắng và cả những bóng hồng thấp thoáng trong những đợt sóng con con… Hi hi… Vũng Tàu luôn được biết qua những hình ảnh phim hay tài liệu… Luôn đẹp và nên thơ…
Và rồi cửa ngõ thành phố biển cũng hiện ra hai bên đường với ngút ngàn hoa và hoa, những bức tường đá bám đầy rêu cứ ngỡ như là cổ kính lắm, đang tưởng mình lạc vào một đô thị du lịch ở châu Âu hay châu Mỹ.. Hoa Trúc Đào rực rỡ với sắc hồng, hoa Điệp vàng óng ả, và cơ man nào hoa và hoa… Cứ tròn mắt dẹt vì nhiều thứ lạ lẫm. Quá khác những thành phố mình từng lướt qua… Thật sự ấn tượng về kiến trúc của Vũng Tàu, quá thân thiện thiên nhiên và vẫn gần gũi với con người… Đường Hạ Long, con đường nằm trong tốp 50 con đường đẹp nhất thế giới bất chợt hiện ra và làng choáng voáng bất cứ cái đầu nào đang tỉnh táo nhất trên xe… Không biết có đồng thanh ồ lên hết không nhưng phần lớn, ai cũng thán phục vì nét đẹp kiêu sa, lộng lẫy mà không kém phần thanh lịch đầy thân thiện của một con đường đẹp nhất Việt Nam…
Một bên là những dãy phố với nét kiến trúc lạ mắt nép mình bên chân núi, một bên là biển xanh sâu thẳm với biết bao ngọn sóng nhấp nhô… Những hàng phượng vĩ đỏ thắm xen lẫn những sắc xanh mượt của bàng, me tây, phi lao, và cơ man nào kì hoa dị thảo đang ngạo ngễ khoe mình trước biển khơi… Đường Hạ Long xứng đáng là con đường đẹp nhất Việt Nam với những nét đẹp gần như chưa từng có một nơi nào… Đường sạch bong, người và xe đi thật hiền hòa, một bên núi đồi với những điểm xuyến phong thủy và thi thoảng là điểm nhấn cho kiến trúc như tượng chúa nhìn ra biển hay những danh thắng được coi là kiệt tác… Và Bạch Dinh – nét nhấn nhá cho phong cảnh hữu tình… Đường quanh co men theo sườn núi, và một bên là biển xanh vỗ ì oạp với những ghềnh đá tung bọt trắng xóa… Quá đẹp cho một địa danh nổi tiếng Việt Nam. Bãi tắm Thùy Vân hiện ra trước mắt với cát vàng vô tận, sóng biển rì rào và hàng ngàn sắc xanh vàng tím của cơ mang bóng người đang bì bõm dưới làn nuớc mát xanh…
Hoa Phượng Đỏ. Nhà khách được chọn đúng với cái tên. Sắc phượng thắm đỏ cả một khung trời trong bóng chiều dần loang phía chân trời… Nắng và gió, sóng và những bãi cát vàng tràn ngập trong mắt nhau. Biển xanh sâu thẳm đúng với những gì mà mình từng tưởng tượng về một Vũng Tàu – Biển hát chiều nay… Hi hi.. Cả lũ phát cuồng với những gì đang hiện diện trên bãi biển… Những bóng người liêu xiêu cho quả bóng mà ai đó mang ra làm cho thêm phần náo nhiệt của các nhà khoa học…trẻ tham gia… Chạy và thở, nghía biển và cả nghía những gì mình tưởng tượng… Hi hi… Thật đẹp! Và đẹp thật! Ô hay, có cả bóng một xơ nào đó lạc lõng giữa cái không khí náo nhiệt của một buổi chiều biển hát… Hi hi… Không cưỡng lại sự mời gọi của sóng và gió, nước xanh và cát vàng, mình cũng chúi đầu vào làn nước mát và kì cọ cái thây cho sạch hết bụi trần..
Đêm đến, ven bờ là những dải cát vắng bóng người và biển vẫn rì rào trong làn nước mát trong, gió biển vị mặn mà trong từng hơi thở, những bóng cây bàng biển vẫn ngạo nghễ nghiêng mình trong gió biển tưởng chừng Trường Sa đang ở đâu đây… Những sạp hàng bán đồ kỉ niệm sáng choang ven đường, những khách sạn hoành tráng như đang ở La Mã cổ đại với cái tên Hoàng Đế gì gì đó… Và những chiếc xe đạp đôi làm mình cười ngặt nghẽo vì những đứa bạn học đang đạp thong dong trên phố… Hi hi… Nhìn cứ tưởng gánh xiếc nào đang diễn!
May thay cho mình, Vinh67 đang ẩn cư tại thành phố đầy sóng và gió nên mình có dịp được dạo phố phường với chiếc 67 thân quen… Những con đường, bãi biển, khu phố lần lượt bóng hai đứa lạng qua với những nỗi thầm phục cho một thành phố biển đẹp và hiền hòa.. Và người của phố biển cũng hiền hòa và đẹp! Với Vinh, đây là nơi dừng chân và chưa biết khi nào cậu lại lên đường trong hành trình ngược xuôi trên chiếc 67 thân yêu. Chúc cậu một hành trình nghề và chơi đúng với những gì cậu mong muốn… Chia tay, cũng phải quá nửa đêm… Lại một đêm nằm nghe biển hát với muôn triệu lời ca… Biết bao ước vọng và hoài bão của một thời trai trẻ… Sức sống của biển vẫn ngàn năm bên sóng với biết bao lời ca tiếng hát… Biển hát chiều nay… Và mình chìm dần vào giấc ngủ trong nỗi khoắc khoải thời gian….
MIỀN TÂY DU HÍ
Chuyện là, những ngày cuối tháng 4 đầu máu lửa của miền Nam. Mình lại có dịp về miền sông nước Tây Nam bộ với những chiếc 67 đầy máu lửa của An Giang… Lần đầu tiên được về miền Tây, coi như mình đã đi hết Tây Nam bộ…vì với mình, biết miền Tây qua sách vở mà chẳng bao giờ được thấy tận mắt những điều mong muốn… Rồi cũng qua hai ngày lọ mọ chốn sông nước Cửu Long… Tình bằng hữu thêm chặt qua những hành trình. Hiểu biết được mở mang ra qua những chuyến đi… Nhưng khi về, quá bận rộn với sách vở, nên chưa thể viết lại hành trình chuyến đi. Nay, tạm ổn mọi thứ, ngồi lục lại ký ức và ngộ ra nhiều điều…
Với mình, chuyện quẩn quanh Sài Gòn thì ai cũng biết, chẳng đi đâu được ngoại trừ từ nhà đến trường và từ trường về nhà… Vì thế, quyết một trận đánh tan kình ngạc, quyết hai trận tan tác chim muông… Mình quyết về miền Tây! Đã quyết, không đi không được… Và, theo chỉ dẫn, xa cảng miền Tây mình lọ mọ trên xe bus rồi cũng tới. 14 giờ chiều, hết xe, chỉ còn mỗi con xe chất lượng cao về Long Xuyên. Coi như tạm ổn. Vé xong, chờ những 15 giờ, xe xuất bến. Chất lượng cao nhưng cung cách phục vụ thấp. Xe chạy ra cửa bến, đứng chờ khoảng 30 phút nữa để đón khách. Nóng như điên, ai cũng đỏ gay vì nóng, vì bức bối, vì ngột ngạt… Và thi nhau chửi thề… Tay lơ xe mặt mày bận trợn, cũng chẳng thua kém… Thế rồi cũng bon bon trên đường. Ra QL1, xe cứ nhảy ầm ầm, tưởng đường tệ, ai ngờ nhìn xuống thấy láng o. Thì ra, xe chất lượng cao nhưng xác xe chất lượng thấp. Cứ lắc lư theo nó. Nhún nhiếc, có khi không còn hoạt động… Bà con la ó quá trời. Đen! Xe vẫn chạy.
Qua Long An, rồi tới Tiền Giang, ôi tràn ngập niềm vui vì lần đầu tiên qua miền cây trái. Những vườn trái cây trĩu cành, những cô gái miền Tây má đỏ hây hây cứ e lệ nhìn mình… Hi hi… Chắc mấy cổ thấy mình đẹp giai đây mà…. Đúng là miền sông nước, đi đâu cũng thấy sông và rạch, ghe và xuồng… và những vườn trái cây bạt ngàn… Thèm… Thèm một cái gì đó đậm chất Nam bộ… Có khi là ly rượu mời của dân miền Tây chính hiệu? Mình cũng nhiều bạn miền Tây, bị bắt uống hoài rùi. Hay thèm những vườn trái cây trĩu quả? Sài Gòn nào có thiếu! Hay một điệu hò phương Nam nghe xao xuyến lòng người xứ Quảng? Hay là một dáng thiếu nữ nhu mì e ấp qua bộ bà ba đen với nón lá che nghiên chiều nhạt nắng? Lúng liếng nụ cười sau vành nón lá? Hi hi… Cảm giác chẳng hiểu là gì… Có lẽ tù túng với Sài Gòn, lâu lâu thấy những điều mới lạ, mình lại có cảm giác đó chăng?
Rồi cũng tới Vĩnh Long, qua cầu Mỹ Thuận… Cây cầu dây văng đầu tiên của Việt Nam xây dựng. Thật hoành tráng và xinh đẹp đến bất ngờ… Sông Tiền rộng bát ngát, trên đỉnh dốc cầu, nhìn quanh bao la miền đất Tây Nam bộ… Xanh ngát cả chân trời. Ruộng vườn nối tiếp nhau, kênh rạch chằng chịt và mất cả phương hướng cho hành trình. Những bó dây văng tua tủa buông từng chùm làm tăng thêm phần hiện đại của một cây cầu lớn hàng nhất nhì Việt Nam mà mình từng biết… Và rồi xe ngã về hướng QL80, băng qua những làng nghề sản xuất gạch ven sông. Thật ấn tượng với những lò gạch được đốt bằng trấu có kiến trúc thật độc đáo và khá ấn tượng. Nó cung cấp gạch xây dựng cho một vùng rộng lớn và góp phần bảo vệ môi trường khi dùng trấu để đun trong khi những lò gạch miền Trung hay miền Bắc vẫn còn dùng than đá và củi để gây ô nhiễm môi trường (bản thân mình cách đây 3 năm từng làm ông chủ lò gạch với chừng 20 công nhân có thể)… Và chỉ tuần sau khi về Sài Gòn ngay sau đó, mình được biết những lò gạch này vừa đượcLiên hiệp quốc trao giải thưởng môi trường…
Băng qua thị xã Sa Đéc- quê hương anh hùng không quân Nguyễn Văn Bảy mà mình còn nhớ những vầng thơ ca ngợi ông… “Rời quê hương Sa Đéc mến yêu, được vào học lớp không quân, lòng vui như cánh én rộn ràng ngày xuân…”; có điều, mình hỏi người dân Sa Đéc về anh hùng không quân Nguyễn Văn Bảy thì ai cũng lắc đầu không biết!!! Kỳ lạ, hay mình nhớ nhầm? Hi hi…
Hết Lai Vung tới Lấp Vò, những địa danh của Đồng Tháp… Những cánh đồng cò bay thẳng cánh nối tiếp bạt ngàn hai bên đường. Đường thẳng như kẻ chỉ, xe chạy như điên, ai nấy mệt lử vì nhồi nhét vì xóc nảy vì cả mùi xăng khét lẹt… Mình ê ẩm cả người, những tưởng sắp chết tới nơi… Hu hu… Xe ơi là xe, lần sau, thấy mày chắc chạy mất dép… Và rồi phà Vàm Cống cũng hiện ra trước mắt… Long Xuyên đây rồi, chỉ cách đôi bờ sông Hậu.
Lọ mọ qua phà, và rồi ngồi chờ anh Tới Núi Sập ra đón. Mệt lử, ngồi mà đầu óc quay cuồng, cà phê đắng ngắt, thuốc lá hôi rình… Hi hi… Đích thị say xe rồi… Hu hu.. Những tưởng, cái tên ToiNS nghe ghê gớm lắm, chắc cuồn cuộn cơ bắp, vật phát sập núi luôn. Anh tới, hóa ra ốm nhách… Hi hi… Có điều, nụ cười anh thì không lẫn vào đâu được… Nó cởi mở và đen óng ả như mình… Hi hi… Thuốc lá và nhiều thứ để làm bộ răng đen óng ả như những cô hàng xén trong thơ Hoàng Cầm đây… “Những cô hàng xén răng đen, cười như mùa thu tỏa nắng…”… Hi hi… Nay có anh ToiNS cười như mùa thu tỏa nắng… Hơ hơ… Và mình cũng thế… Hờ hờ… Và chiếc xe anh đi mới đáng yêu làm sao, nó có cái tay lái cong vòng, điệu đà như mấy tay mô tô, chạy thì êm đến giật cả mình… Và nó có cái tên là Benly CD90… Gặp anh, tay bắt mặt mừng, vì cứ tưởng mình phải nằm nhà trọ… Dù chưa một lần gặp, nhưng cái phong thái bình dị và thân thiện của anh làm mình cứ tưởng mình thân thiết lắm. Có điều, anh ra đón mình mà quên nón… Hi hi… Anh lại giành trả tiền cái nón với lý do nghe rất dễ thương như nụ cười hi hi của anh “lỗi tại anh, để anh trả”…
Rồi cũng lọ mọ vác túi, leo lên chiếc xe kì kì của anh ToiNS… về Thoại Sơn. Khi xuống An Giang, mình đã từng bước từng bước thầm và không cho ai biết ngoài anh ToiNS. Vậy mà, anh chị em An Giang dồn dập điện thoại hỏi thăm. Anh ToiNS trả lời liên tù tì… Hi hi… Rõ khổ! Xe chạy êm, nhanh, nhẹ nhàng….nhưng có điều mỏi quá trời… Vì cái ba ga xe nó to tổ bố, chân mình thì ngắn tũn, mà mình thì ngố nên không biết cái gác chân nó nằm chỗ mô… Hi hi… đành lúc lắc cái chân theo nhịp xe. Thôi, thế thì chịu trận…mỏi từ Long Xuyên về Thoại Sơn. Vừa đi, vừa nói chuyện, thôi thì đủ thứ trên đời… Long Xuyên về đêm rực rỡ dưới ánh đèn, người xe như hội và cảm giác như đang có lễ hội chi đây… Kiến trúc mới khá đẹp và các con đường sạch bong. Một thành phố trẻ và đầy năng động. Mình thầm nghĩ và ngưỡng mộ cho vùng đất nơi phía Tây Nam tổ quốc…
“Đường về đêm nay vắng tanh..”. Vọng trong tiềm thức mình lời ca của diva nào đó văng vẳng. Đường về vắng tanh và hai anh em lùi lũi dưới ánh trăng nơi vùng đất nổi tiếng của vươgn quốc Phù Nam cổ xưa. Vang đâu đây, tiếng gà gáy trong đêm tối giữa một không gian rộng và phì nhiêu của vựa lúa miền Tây. Óc Eo – Thoại Sơn – một di chỉ khảo cổ quá nổi tiếng ở phương Nam… Tên gọi này được nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret đặt cho khu di chỉ tại vùng Thoại Sơn sau khi đoàn tham hiểm của ông tìm thấy hàng loạt những hiện vật đa dạng về chủng loại và phong phú về loại hình phân bố trên sườn núi Ba Thê. Nơi đây từng có một hải cảng sầm uất của vương quốc Phù Nam xưa từ thế kỷ I đến thế kỷ VII. Cho đến ngày nay, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy rất nhiều di vật chứng minh cho sự có mặt của nền văn hóa Óc Eo tại vùng núi Sập – Ba Thê, huyện Thoại Sơn.
Trời đêm phương nam, đang tiết Thanh Minh, trăng sáng vằng vặc, gió mát mơn man trên đường, sóng lúa nhấp nhô từng cơn trong bóng trăng hắt từng đợt hương thơm vào mặt. Mùi hơi nước, mùi lúa đang thì con gái, mùi hương sen tỏa ngát ven đường làm mình ngất ngây như con gà tây. Ven đường hai bên về Thoại Sơn là những cánh đồng lúa bạt ngàn, hai bên đường là hai con kênh có lẽ xưa kia, người ta đắp đường nên lấy đất và hình thành kênh. Nó tiện lợi cho giao thông thủy và cũng là kênh tưới cho những vùng ruộng lúa phì nhiêu nơi đây… Đường như dài thêm dưới những cú ổ gà sập ầm ầm mà xe vẫn bon bon. Nghe đâu, chiếc xe này có giá những hai mươi triệu có hơn.
Rồi thị trấn Núi Sập cũng dần hiện ra, vắng ngắt. Quá nửa đêm, hai anh em lọ mọ dắt xe vào nhà… Dữ hung… Hiện nguyên một dàn xe với phụ tùng thời cổ lai hy làm mình cứ tròn mắt mà thở dốc… Dù biết, nơi này có một tay chơi 67 máu lửa lắm… Nhưng với cái đống đồ như thế này mà vợ con chịu được thì xin bái làm sư phụ. Đúng là sư phụ thiệt, chưa rửa ráy gì cả, người ngợm cứ như dưới đất bò lên mà anh dắt quanh nhà giới thiệu dàn xe với cái đống phụ tùng năm nảo năm nao… Ặc ặc… Muốn xỉu… Dù không quá dữ, nhưng số lượng làm mình choáng hết cả váng… Ngôi nhà một trệt một lửng, chứa đầy phụ tùng và xe SS50. Hi hi… Đưa vào kỉ lục 67 cũng không có đối thủ… Hi hi… Đói chưa chú? Dạ đói rùi anh… Dĩ nhiên một bữa cơm thân mật mà “sân sau” anh đã chuẩn bị sẵn mà tính mình thì không thể cầm khách lúc này được… Tì tì đến hết veo nồi cơm… Hi hi… Nam thực như hổ. Và cũng không hổ vì đã thực như hổ. Cái dân 67 nó thế, chân thành và nhiệt tình. Mình thầm nghĩ mình cũng là dân 67 cho nó đỡ ngượng… Hi hi
Ngồi quanh cái đống xe SS50 và mùi dầu mỡ, người và muỗi tra tấn nhau về độ lì lợm quanh bàn nước. Cơm no, rượu say, coi như ổn. Tỉnh như sáo. Hàn huyên một hồi, anh Tới mới bảo, anh đi làm nhé… Thì ra, tới giờ anh làm việc. Nằm ở nhà, một mình chán chết, mình lọ mọ bò ra chợ… Và phụ một tay với anh cho tới 2 giờ sáng có hơn. Nghe đâu, hai anh em chuyển những hai tấn rau có hơn… Nói cho sang thui, mình chỉ vịn tay vào đống rau và coi như mình đã vận chuyển những một tấn… Về, mệt quá mình lăn **ng ra ngủ và chẳng biết trời trăng mây gió, ngộ nhỡ có em gái anh giai nào táu, nó khênh đi cũng chả hay… mà nếu có hay cũng nằm im… Chả dại mà thức… Hi hi… Mình thầm phục cho cái sức và cái độ lì của ông anh về cái khoản xe SS50. Mình mơ, hình như, khi mơ, mình lại mơ về mấy chiếc xe dzin dzỉn dzìn dzin của anh…
Một đêm rồi cũng qua, tờ mờ sáng, a Tới đã nai nịt chỉnh tề kêu mình dậy sớm…lên Long Xuyên. Mắt còn ghèn, mở ra hổng nổi cũng ráng bò dậy, leo lên xe anh đưa đi đâu thì đưa. Có điều, nhìn lại cái mùng hồi hôm, muỗi con nào con nấy lặc lè bay hổng nổi. Chắc tại mình hớ hênh sao, tụi nó vào, tụi nó hút chích mình thả con gà mái… Dù sao, cũng thết tiệc cho tụi nó. Làm phước mà. Bởi tụi nó bảo…chúng em đói kém lắm. Tối nào, a Tới cũng đi đâu cơ, khuya lắc khuya lơ ảnh mới chịu về, mà về có còn chi đâu mà hút với xách. Tội lắm tụi em lắm anh ơi… Ảnh còn xươgn bọc da, tụi em chả dám… Hi hi… Thương thế không biết. Chắc mình đi, chúng lại nhớ lắm… Hẹn lần sau nhé.. Muỗi ơi
Lại một hành trình ngược về Long Xuyên, nơi đó, có nhiều điều thú vị như từng xảy ra tại tại Núi Sập… Sáng mát trong, mặt trời còn ngái ngủ đỏ ối đằng đông, hai anh em lại băng mình trong sương sớm nơi miền đất Phù Nam năm xưa. Hai bên đường, phượng đỏ ối cả một khung trời… Phượng vĩ chắc chắn không là loại cây có nguồn gốc của Việt Nam nhưng với mọi người bây giờ, phượng là loại cây quen thuộc nhất và nhất là của lứa tuổi học trò mà mình cũng từng gào thét thơ của nhà thơ 37kg mà có tới 7 kg phụ tùng rùi… “Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng, em chở mùa hè của tôi đi đâu….”… Và mình lại có cảm giác đang lạc vào xứ sở hoa phượng… Đỏ thắm cả một khung trời… Đẹp và quá thanh bình cho vùng đất phương Nam.. Và phượng đỏ thắm cả một con đường kéo dài đến cả Long Xuyên, một thành phố trẻ đầy năng động mang bao điều mới lạ cho mình… Thoáng ẩn hiện trong mình, đây như là thành phố Hoa Phượng Đỏ ở phươgn Nam chăng?
Long Xuyên, sáng sớm mà cộ xe tấp nập, là sáng chủ nhật nên người ta đổ xô ra đường để tận hưởng cái thanh bình của một ngày lễ êm ả.. Thỉnh thoảng lướt qua một cái nhà thờ nào đó, xe cộ chen chúc làm mình lại nhớ về Sài Gòn những ngày chủ nhật… Rồi cũng đến quán cà phê quen thuộc của anh em club 67 An Giang, quán khá đông, khung cảnh đẹp…có điều là chưa có anh giai chị gái nào của An Giang đến cả ngoài hai anh em… Hi hi… cứ ngỡ mình đến trễ, lại là mình sớm nhất… Sau một hồi nhón những điếu thuốc lá và phì phèo chờ anh em tới, rồi cũng xuất hiện những tay anh chị đúng nghĩa… Bác Điền, quá điệu đờn với chiếc 65 dzin dzỉn dzìn dzin trờ tới, bác Hùng với bộ ria tỉa tót nom như diễn viên Chánh Tín trong ván bài lật ngửa chễm chệ trên chiếc 67 dzin đến độ chẳng biết chê chỗ nào… Lão BéTẻo phong trần qua những cung đường đi với dàn thê tử của lão và sự xuất hiện của lão làm không khí thêm phần náo nhiệt… Từng lớp, từng lớp dân chơi 67 Long Xuyên về và kéo dài những chiếc bàn làm không khí thêm phần náo nhiệt… Náo nhiệt vì nhiều thứ…
Anh Tới lại mắc chuyện ở nhà, khó kì kèo vì có lẽ chuyện làm ăn… Chắc lại có thương vụ 67 nào đây mà.. Hi hi… Anh hẹn, trưa anh lên nhé. Nói vậy thôi, quãng đường vài chục cây lô mếch mà anh lên thì oan uổng cho a quá… Dù sao, được gặp anh và tám với anh đã là hân hạnh với mình lắm rồi, chưa kể là được ở với người vẫn còn theo nết đất như anh… Rồi cũng xôm xụ với những mẩu chuyện trên trời dưới đất. Hình như cái dân nghiện 67 nó thế, đông tây kim cổ đều thông thạo cả. Chuyện gì cũng biết, cứ như chuyện nhà mình vậy… Hi hi… Rồi cũng tan sòng, mình lọ mọ theo anh Hùng và anh giai gì gì đó (mình quên mất tên) qua nhà anh Hùng chiêm ngưỡng dàn SS50 nghe khủng lắm và hoánh bi da… cái món mà mình chẳng rành rẽ mấy… Quanh qua vài ngã tư, đến nhà anh Hùng… Mình thấy chiếc 67 đã tái tê trong lòng… vậy mà vào kéo hai chiếc khăng choàng ra. Trời ơi… Chiếc 72 long lanh như còn nguyên thùng, mới cáu… Đúng là mắt được mở thêm thôi, thực ra mình chẳng rành rẽ gì về 72… Nghe đâu, chiếc xe có giá trên trăm… Và chiếc 68 đen cũng làm mình choáng váng về độ xinh đẹp long lanh của nó… Một mình mà sở hữu cả ba em này thì thực tình đó cả là một giai tài… Kinh thật! Nhưng cái kinh còn hơn thế nữa là anh có hơn hai cô con gái đang tuổi cập kê, lên chào chú mà mình cứ lóng nga lóng ngóng thế nào đánh rơi cả kính… Hi hi… Ra quán bi da, hai anh giai cứ như long hổ tranh hùng, mình ghi điểm mệt, mỏi cả tay chân mà hai anh giai bất phân thắng bại… Nhìn những đường cơ lả lướt, mình hiểu cái dân chơi 67 miền Nam nó như thế nào.
Rồi cũng trưa, lại tụ họp và lần này, anh Điền lại đưa phu nhơn đến cùng. Ô hay, lại có bác Nghị 67 Sài Gòn nữa cơ. Xôm thật… Vui ai nấy mặt mày đỏ lưỡng, không biết vì rượu hay vì hăng hái trong những câu chuyện liên tu bất tận. Lẩu mắm Long Xuyên với danh bất hư truyền làm mình cứ tiếc mãi vì nó ngon mà mình thì lại quay cuồng vì những chén đưa cay… Hu hu… Tiếc thật! Tàn tiệc, anh em lên thăm nhà bác Điền. Trời ơi… Cả một bộ sưu tập đồ cổ và đồ quân dụng thủa trước làm mình choáng váng. Kèm theo dĩ nhiên là bộ xe cổ của anh không dưới 5 chiếc. Chỉ chiếc 67 nom còn khá, bà xã anh Điền ỏn ẻn: chiếc này ảnh hay chở chị khi xưa. Hi hi… Khi mới quen nhau í mà… Nhà bác lắm thứ cổ và mới, cái dàn đồ cổ này dù không quá nổi tiếng như lão Lâm Dzũ Sên ở Quảng Ngãi nhưng cũng đủ làm hoa mắt mọi người với những hiện vật đang trưng bày và một tri thức khá sâu sắc về cổ vật của bà chủ của nó… Những món đồ quân dụng thủa trước, tuổi đời chúng đa phần lớn hơn mình làm mình cứ được khai sáng từ cái này đến cái khác…
Nhưng cái mình ấn tượng hơn cả ở nhà bác Điền lại là một cái chẳng liên quan gì đến xe cộ cả mà lại là…cây cảnh. Một cây khế! Nó có đủ bộ thân, chi, lá, quả trông khá đẹp. Nhưng cái đặc biệt nhất của nó lại là thân cây tạo thành một chữ VƯƠNG. Thân cây là nét sổ thẳng, bộ chi nằm ngang như ba nét ngang làm thành chữ VƯƠNG rõ ràng và đẹp. Trong hán văn, VƯƠNG nghĩa là Vua, nhưng hình như mình thấy, bên dưới thân cây còn có một nét nhỏ sổ ra, trông như chữ NGỌC.. Hi hi… Có khi nó giống chữ KIM (vàng) nữa cũng nên vì bên trên nó có tán lá xoãi qua hai bên… Dù nó mang dáng chữ gì trong ba chữ ấy, nó cũng là đồ quá độc (nhất là đối với mình )…
Rồi cũng hàn huyên qua những câu chuyện, những tấm lòng thêm thắt chặt, những câu chuyện làm cho hiểu nhau hơn… Và rồi những bài thi, những giờ học réo gọi mình. Đến giờ lên đường, xin tạm biệt một vùng đất trù phú phương Nam, vựa lúa miền Tây Nam bộ, nơi dòng sông Hậu hiền hòa chảy qua với những cánh cò chập chờn trong những giấc mơ, những chiếc xuồng tròng trành trên kênh rạch chằng chịt nơi đây, những chiếc xe lôi ngồ ngộ, những con người mộ điệu dòng SS50… Nó xứng đáng được gọi là cái nôi của dòng SS50 trong lòng anh em chơi 67 cả nước… Hẹn gặp lại An Giang…
@Mình vẫn lỗi hẹn khi không thể tìm được đến nhà của nhà thơ Phạm Hữu Quang – tác giả bài “Giang hồ”. Sẽ có dịp nào, mình nhiều thời gian hơn và tìm hiểu sâu hơn về nơi đây với những địa danh như núi Sam, núi Ba Thê… cùng với những con người, di tích đi vào lịch sử…
TIÊN HỌC LỄ, HẬU HỌC…VÕ
Dân xứ Quảng, hầu hết đứa con nít nào cũng một lần được nghía võ đài. Sang hơn, được đánh bao xóc thùm thụp. Hoành tráng hơn, còn là cao thủ trong cái đám lít nhít quanh xóm… Và tất nhiên cái máu con nhà võ trẻ xứ Quảng cũng ngấm vào người bất cứ đứa con trai nào qua những màn đánh đấm huỳnh huỵch…
Thủa bé, tôi luôn ngưỡng mộ những gì mà cố tôi, cụ tôi, kị tôi làm nên những giai thoại đầy hào hùng con nhà võ qua lời ba tôi kể. Kể từ đó, tôi như lớn hẳn lên, đi đứng nom hiên ngang lắm. Vì là dậu duệ nhà võ mừh. Thật ra, tôi chẳng biết cái gì cả. Mà cũng không hẳn là tôi không biết vì khoa chân múa tay coi như đứa con nít ở xóm đứa nào chả biết! Và nữa, tôi còn là đích trôn của cả một dòng họ Võ to tướng ở xứ Quảng kia mà. Vì thế tôi luôn dương dương tự đắc tôi là con nhà võ chánh tông. Cho dù chưa từng qua một lò luyện nào cả.
Là con nhà võ, tôi ra sức đánh đấm thủa bé tí. Vào lớp 1, tôi đến trễ những 1 tháng so với chúng bạn cùng lớp bởi tôi vừa vào lớp mẫu giáo là má tôi gửi luôn cho cô giáo lớp 1 để quản tôi…vì tội đánh lộn. Ngày đầu tiên, thấy mặt tôi là lũ bạn cùng lớp đã nhảy ra mấy đứa đánh giằn mặt vì chúng ở gần nhà tôi, biết rõ tôi lộn xộn cỡ nào… Hu hu… Sách vở mất hết, vừa đi vừa khóc tới nhà…Từ đó, nghiễm nhiên đánh đấm là chuyện cơm bữa với tôi. Hết giờ học, tôi và vài đứa nữa kéo ra sau cái đình trong trường, cởi áo và đánh nhau…mặt mày thâm tím.. Ba thì cứ phát điên với tôi vì cái vụ đánh với đấm. Má thì cứ bù xuýt bù xoa mà vá víu với xoa dầu… Quen đòn bạn, và cả đòn của ba. Hu hu… Tôi lớn lên cấp 2 đầy những chiến tích đánh nhau và đối thủ lớn nhất của tôi thời cấp I là thằng Triển-bạn cùng lớp. Nó lì và đen còn hơn tôi, khỏe như trâu. Chẳng trận nào hạ được nó cho dù nó chẳng mấy khi thắng tôi. Hai đứa coi như bất phân thắng bại và luôn dành cho nhau những cú đánh, cú đá và chúng tôi thi thoảng là trò tiêu khiển cho mấy anh lớn hay mấy ông chú trời đánh của tôi.
Nội tôi là dân văn, chẳng phải dân võ nhưng nội sống với những người ông, người chú, người em là thứ thiệt về quyền cước nên nội hiểu về cái đạo của võ, cái tâm của võ và cái đức của võ. Nội dạy cho tôi biết thế nào là tam cương ngũ thường, là tam tòng tứ đức, là nho gia, là lão gia, là những gì mà cần biết. Và điều nội nói đầu tiên là “tiên học lễ, hậu học văn”. Tôi học lễ, dễ lắm. Vì chỉ cần gặp người lớn chào là coi như thành. Nội khen, tôi sướng. Có điều, tôi khoái võ, chẳng ai chịu cho tôi học. Bởi cho tôi học, tôi đánh nhau suốt ngày àh? Hu hu.. Và nội cho tôi biết thế nào là con nhà võ, học để làm gì… dù nội không biết tí gì về võ công… cứ như Kim Dung, không biết gì về võ, vẫn viết đòn thế kiếm hiệp hay còn hơn dân võ công biểu diễn. Học được điều “tiên học lễ, hậu học võ”. Thật ra, nội và ba lấy văn dạy võ cho tôi chứ chẳng có ngón nghề võ nào hết. Tôi thấm cái tinh thần võ đạo, nghĩa hiệp, trượng phu của con nhà võ, nghe và biết những giai thoại về võ của những bậc danh sư trong giới võ thuật. Từ chuyện ông Cửu Đề tay không đánh cọp những năm cuối thế kỷ 19, lão võ sư Hồ Ngạnh với những tuyệt kỷ điểm huyệt làm chết chính người con trai, lão võ sư Đoàn Tâm Ảnh với bộ pháp và quyền của phái Côn Luân vô cùng ảo diệu, võ sư Nguyễn Lộc với cú tung người câu cổ đối thủ do ông sáng tạo nên, võ sư Hàng Thanh với những tuyệt kỹ võ công làm ngưỡng mộ bè bạn năm châu, võ sư Hồng Sắc Kim với quá trình tìm thầy học võ thủa những năm 30-40, võ sư đại lực sĩ Hà Châu với nội công thâm hậu tuyệt thế, nữ võ sĩ Kim Thanh với bài roi chân truyền ở bảo tàng Quang Trung, võ sư Hoàng Vĩnh Giang với cú đá ngang xà nhà, chuyện Lý Tiểu Long với những tuyệt kỷ võ công tự học để hạ những sư huynh tại võ đường Vịnh Xuân quyền, ông Cống Xếnh Xáng-sư đệ đại võ sư Diệp Vấn truyền bá Vịnh Xuân vào Việt Nam với những đường gươm làm sĩ quan Nhật cũng khiếp sợ tại Hà Nội… Những giai thoại ấy làm tôi cảm thấy chất võ ăn vào người cho dù mình không được phép học võ.
Qua cấp 2, tôi vào học trường thị trấn Sông Vệ, tôi vang danh từ trường làng, tụi ở thị trấn Sông Vệ ghét. Một bữa, thằng Tuấn mèo-dân Sông Vệ đánh với tôi. Thật ra là không đánh mà nó dẫn một đám bạn dằn mặt, coi như làm hỏng nhuệ khí của tôi. Và tôi giảm thật, ít dây dưa đánh nhau. Hiền hơn, chăm học hơn… Một ngày đẹp trời, tôi lén má ba tôi đi học võ. Dù chưa từng học bất cứ nơi nào, nhưng với một tri thức được biết về võ học, tôi tiến bộ rất nhanh. Đến độ, thầy tôi quá bất ngờ và luôn ngợi khen… Cho đến một hôm, cùng chúng bạn đi đánh nhau ở vùng khác. Bọn tôi làm lớn chuyện. Ba má tôi biết chuyện và cũng biết luôn tôi học võ. Thế là ao xương tan. Thầy tôi đuổi, không cho học. Hu hu… Kể từ đó, đời võ học tôi coi như chấm dứt. Ba và má kiên quyết! Buồn và tức giận, tôi đánh nhau như cơm bữa, những trận đánh đó có thể từ tay chân nhị khúc gậy… Đủ cả. Và chuyện phải lên trường họp phụ huynh của người thân hay chuyện tôi đánh nhau, chúng bạn đều biết cả… Những người tôi đánh, nay đều nay còn quen biết, từ thằng Nhàn, thằng Ba Xỉa, thằng Danh, thằng An… Và tôi muốn nghỉ học. Tôi làm nhiều thứ mà không tiện kể ra. Bởi suy cho cùng, tôi hư. Tôi có thể nhảy tàu đi nam đi bắc bất kể giờ giấc. Chẳng ai quản tôi. Một chuyến nhảy tàu ra Đà Nẵng những năm cuối thập niên 80, tôi gặp một người-trung niên lạ. Người ấy thấy và hỏi thăm. Và qua những gì người ấy nói, tôi nhìn nhận lại những gì mà mình đã sai. Dù hiểu biết về võ thuật có lớn nhường nào, dù quyền cước có giỏi đến mức nào, cái tâm con người mới nên nhân cách. Một nhân cách lớn của võ thuật chính là cái đạo bên trong của con người. Tôi ngộ về mình…
Một sự thật hiển nhiên là tôi chỉ võ vẽ vài đường đánh nhau, nhưng cứ tưởng mình oai hùng lắm, dũng cảm lắm. Vì thế, nhìn lại mình chẳng có một cái gì mang danh là võ. Thấm câu nói của nội “tiên học lễ, hậu học văn”. Tôi nghĩ là “tiên học lễ, hậu học võ”. Qua cấp III, xem như ngoan, tức là không đánh nhau nữa. Nhưng mấy trò khác thì chả thiếu… Hi hi… Bạn tôi, có những đứa cũng hảo thủ như Đặng Văn Em, Phong nhỏ… Vẫn thi thoảng đi đánh nhau, lúc này đánh không còn như xưa. Toàn dao và búa. Chỉ dám đứng ngó thôi! Hãi lắm. Bây giờ nói chuyện, tôi cứ kêu tôi là dân dao thớt… tức là dân chuyên làm bếp núc. Người hiểu cười nghiên ngả, người không hiểu thì trợn mắt bảo mày ghê thế cơ àh? Hi hi…
TẢN THU
“Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới…”
Một ngày giữa thu, Sài Gòn đón mình bằng những hạt mưa nhẹ.. Mưa lất phất bay trên những hàng cây, con phố. Sài Gòn đang thu và cũng là mùa mưa. Dáng mưa ngâu tháng bảy rầu rĩ và dường như buồn lê thê. Phương Nam vốn dĩ sôi động mà giờ vẫn mang dáng dấp của một kẻ lãng tử phong trần thủa nao…
“Búp non trên cành thành lá biếc..” Mưa tháng bảy nâng niu những chồi non đợi một ngày nào đó, chợt bừng giấc những búp non mơn mởn thành hàng vạn chiếc lá nhẹ nhàng xanh biếc lao xao trên những tầng cao. Những búp non dưới bàn tay ân cần của mẹ cây và những ngọn nguồn yêu thương của vạn giọt mưa cho ra đời những màu xanh sự sống… Sự sống đang được đón chào bằng chính những yêu thương.
Nắng phương Nam phớt nhẹ một màu vàng. Vàng nhạt nắng, rồi cũng những hạt ngâu lướt thướt chìm đắm một cõi ưu tư. Cứ tưởng chừng là nắng mới của một nhà thơ nào đó khi tiết trời đổi ngôi “Mỗi lần nắng mới hắt bên song. Xao xác gà trưa gáy não nùng..” ở xứ Bắc xa xôi… Xa xôi nhưng những gì mà mình tiếp nhận không lạ. Từ cái phong cách, cái chiều sâu, cái ý chí và văn hóa nó đủ sức chi phối cả một đất nước với quá trình ngàn năm mở cõi phương Nam.
Phương Nam đây, vẫn mang trong mình biết bao biến cố cuộc đời, những nét đặc trưng người Nam bộ, và vẫn nặng lòng với đất mẹ Thăng Long như cụ Huỳnh Văn Nghệ từng viết “Từ thủa mang gươm đi mở cõi. Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long..”. Ba mươi lăm năm trước, Sài Gòn đã sục sôi một khí thế chiến thắng của đoàn quân áo vải xẻ dọc Trường Sơn. Nó tiếp nối cho sáu mươi lăm năm trước, hào khí Thăng Long đã sục sôi một khí thế hào hùng khi mở ra một nền độc lập cho một dân tộc đã lầm than ngàn năm từ thủa khai quốc. Đó là mùa thu cách mạng, một mùa thu xoay chuyển biết bao biến cố, bao con người, bao mảnh đời… Để từ đó, Điện Biên Phủ chấn động địa cầu… Và hòa trong những chiến thắng lịch sử đó, có một con người đã đi cùng lịch sử đất nước với những trang đầu mở nước của một chính quyền cách mệnh sống mãi đến ngày nay… Một người tướng võ có tên Văn… Người sẽ đạt cái tuổi một trăm cũng trong mùa thu này…
Mùa xuân đại thắng 1975 đã hợp nhất hai miền Nam Bắc, và cũng ngậm ngùi ly hương hàng vạn người con rời xa đất mẹ… Máu và nước mắt luôn tràn ngập trong những chiến thắng của dân tộc. Đã qua vài chục năm rồi, mọi dấu vết chiến tranh chỉ còn lưu trong những ký ức vụn… Sự đau thương chiến tranh đã dần xóa nhòa. Những người con một thời máu lửa nay kẻ còn người mất, nhưng những nỗi niềm của nó vẫn đeo đẳng đến cuối cuộc đời người còn sống… Mùa thu… một mùa thu đã về trên quê hương…
Làm quen với sách cho sang…
Thủa nhỏ, chẳng nhớ học lớp 1 hay 2, ba mua cho cuốn sách Vịt con xấu xí hay sao í… Khoái lắm… Sau đó, cuốn “Giò phong lan tốt bụng” của cụ NNÁnh làm mình cứ điên cả người vì sách…. Sau đó là những chuỗi ngày lê la vật vã mà đi coi cọp ở hiệu sách nhân dân… Cái cô bán sách í, sau này mình lớn lên đi làm… lên huyện miền núi Ba Tơ, vào nhà ông Trần Trung Chính-chủ tịch huyện… mình nhận ra ngay và cô í cũng nhớ khi mình nhắc-cô í giờ là vợ chủ tịch huyện. Oai kinh. Bán sách mà như thế, mình cũng đã đi bán sách.
Cuộc đời mình gắn với sách từ đó… Xã có cái thư viện to đùng, ngày làm thẻ, mình số 01 mới oai chớ… Thật ra, cái cô thủ thư cùng xóm, tên Lai, làm cho mình… Cả một cái thư viện to đùng, sách chi cũng có và mình ngốn ngấu phần lớn trừ sách..Đảng. Chẳng biết đọc chi loại sách ấy. Hết cấp II coi như sách thư viện hết vốn. Có một cuốn sách mình nhớ mãi là cuốn “Chúa tể núi Talet” của nước ngoài. Mình tìm hiểu loài gấu từ đó… Hi hi… sách đem đến cho mình những tri thức và những tò mò đến giờ vẫn lọ mọ vì nó…
Nửa cuối cấp II, quen với cô Mẫn cũng vừa về làm dâu trong xóm-vợ chú Tùng, mở 1 shop sách nằm gần đầu cầu Cây Bứa. Coi như lúc đó là bùng nổ thông tin về sách. Từ loại hàn lâm tới loại nhảm nhí. Có cả… Từ Hai vạn dặm dưới đáy biển tới Thất hiệp Ngũ nghĩa… Càn Long hạ Giang Nam tới Hoàng hậu Macgô…. Bức họa Maja khỏa thân… Vẫn hành trình coi cọp. Học xong là vào tiệm sách…coi cọp.
Năm lớp 7, học dốt quá vì cứ lăng quăng đống sách. Ba cấm tiệt. Chui vào xó mà đọc. Tối om om… Ổng lên méc lão Hơn, thầy chủ nhiệm dạy thể dục. Lão í cứ như hung thần, mặt mày chằng chịt tổ ong, quát như sấm, mình vãi luôn. Nhìn lão í với hai thùng nước mắm to vật vã mỗi khi đi dạy đèo để bán trên chiếc xe đạp cũ. Thương thầy nhưng cũng ghét thầy lắm thầy ơi… Có điều, coi lén nhà thôi. Lớp 7 coi như hỏng con cò con rùi. Thằng bạn thân là Nguyễn Hữu Khôi, nó cứ lén phén lên nhà mượn sàch, thấy ba quát inh. Nó hãi. Giờ nó vẫn sợ ba vì cái giọng ồm ồm của cụ. Dù cu cậu nay đã gần 40 và chưa vợ con gì sất. Vật vã với đám sách năm lớp 9, nó và mình chẳng học hành gì, cứ ngồi coi tiểu thuyết và kính thưa các loại, toàn nhảm nhí… Thời gian này, mình cũng quen với cái đám sách lít nhít của bác Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Đông Thức…. Hay kinh…. Và một kỷ niệm giờ má mình vẫn cho là vết nhơ lịch sử của mình là khi coi cuốn “Quê Nội” của nhà văn Võ Quảng. Có đoạn bắt rắn mối nhậu. Mình cứ thế, làm chục con…nướng… Nghiến răng ăn…với vài tợp rượu và thấy hơi ghê ghê. Nhà biết được cứ thế chọc mãi đến giờ…
Chẳng bao giờ đến Tây Bắc, đọc những chuyện Tây Bắc, mình biết văn hóa Tây Bắc như chính mình là người xứ Tây Bắc. Vua Mèo, thuốc phiện, cổng Trời, thắng cố, ngựa, khèn, chọc sàn, chợ tình…nó ăn sâu vào tư tưởng mình. Rồi Dương Thu Hương với “Hành trình ngày thơ ấu”… Cứ làm mình thấy cái máu giang hồ vật vã trong người dù chưa một lần bước qua lũy tre làng… Rồi cụ Đoàn Giỏi với “Đất rừng phương Nam”, mấy cái vụ đó, ở quê có cả. Săn rắn, săn ếch, săn cá, săn chồn, săn chim… Chả thiếu. Chỉ thiếu mỗi chuyện con chữ. Nó lung tung nhảy múa trước mắt mỗi khi học bài.
Khi nhỏ, cứ nghĩ chả biết mình sau này làm nghề gì, có khi là lơ xe vì thấy mấy đại ca lơ xe oai kinh. Hò hét ầm ầm. Mà có khi là lái xe, vì khi nhỏ hay kêu ba con là bác tài xế… Hu hu… Giờ má vẫn kêu nó là con tài xế… He he… Thủa cấp III, lúc nào trong túi cũng một cuốn sách. Toàn nhảm nhí. Thằng Nguyễn Văn Bảo, học cùng lớp cũng thế. Thằng Nguyễn Tiến Đạt cũng thế… Đều mê sách. Thằng Phan Đình Nhã thì hơi khác. Nó đọc sách mà chỉn chu và lịch sự như cái bản tính của nó… Còn lại cái đám là sách cứ là gối đầu thật. Gối để ngủ áh. Quăn que, nhăn nhúm và cả mùi hôi…thuốc lá của lũ bạn chuyền tay nhau. Vì lớp là chuyên văn, thơ ca hay kinh. Nhưng mình không bao giờ học văn giỏi cả. Vì mình học tốt từ nhỏ nhưng mình làm văn thì dở tệ. Khối cấp II coi như mình có tiếng về văn nhưng chưa bao giờ được đi thi học sinh giỏi bởi vì văn mình không giống ai. Cái kết bài văn có cái đoạn “là học sinh dưới mái trường XHCN…” là mình tuyệt nhiên không viết. Dù cô giáo dạy văn kêu lên mắng ầm ầm nhưng tuyệt nhiên không thay đổi được. Cấp III coi như quẳng thơ ca với văn vẻ vào sọt rác. Mình thích chuyện đánh nhau cơ!
Cái thời cấp III, coi toàn chuyện nhảm nhí, thơ ca, đủ cả. Khi biết e lệ với tụi con gái, đi với lũ bạn tán gái, cứ vào nhà bạn gái đọc thơ như thằng thần kinh. Tụi nó bảo điên. Tức thế. Chả biết gì cả! Hi hi… Ngố thật. Mình xem nhiều, nhớ nhiều… Lấy trong bụng ra đọc, tụi nó bảo điên. Thế có tức không chứ? Rồi vật vã mọi chuyện để đến nay, sách coi như chuyện nhảm nhí. Cứ như xưa mình bảo chuyện học là nhảm nhí…. Giờ, cầm được cuốn sách coi như mình hãnh diện lắm vì được biết chữ. Có điều chẳng bao giờ coi hết một cuốn sách. Nếu coi thì chỉ lướt qua nắm nội dung và … nói dóc với chúng bạn nếu có đề tài để nói… Hi hi… Mình đấu võ mồm thì giỏi chứ sự thật chẳng biết gì hết… Thủa trước những năm 2000, phố Quảng có một dịch vụ gọi là sách cũ. Toàn sách hay. Người ta bán ký ngay bên trái vườn hoa bưu điện tỉnh. Đến đó lục chừng chục cuốn, cân xong trả tiền, bỏ lên yên 67 cột lại. Chở về nhà và cất… Cứ thế, mình coi như đọc sách. Thật ra, mua về chẳng khi nào đọc, thấy sách hay hoặc nghe sách hay thì làm thế cho nó sang. Chỉ có ba là ra mình lấy về nhà đọc và chả bao giờ trả lại cho mình. Cũng giống mình mượn bộ “Thời văn” của ổng mà chả bao giờ trả. Giờ nhà thì sách cũng khá nhiều… Mấy thùng to tổ bố. Sách chứa thùng chứ không có giá hay kệ như ba mình vì nhiều lý do lý trấu. Đọc cuốn nào, lục tung cá mấy thùng tổ bố ấy, đứt cả hơi… Thi thoảng, ghé nhà sách thời @ bi giờ, nghía mấy cuốn sách mà ngưỡng mộ cho một phong cách cầm sách thủa trước… Có lẽ tri thức được tích cóp qua những trang sách với một đống thời gian vật vã với nó. Hãi lắm! Giờ lại thấy mình giờ quá tài. Xem qua cái tựa. Coi như mình đã đọc. Hu hu…
HẠNH PHÚC NGỌT NGÀO…
Mấy ngày nay, xem những cái thông tin về hàng trăm ngư dân Quảng Ngãi bị bắt khi đang đánh bắt trên ngư trường truyền thống hàng trăm năm nay của chính mình. Xót xa! Dẫu biết, số phận con người rất nhỏ bé trước biển cả… Nhưng đó là thiên tai. Còn đây là nhân tai… Và sự vui mừng ập đến khi lần lượt những con người kia được trở về quê hương sau rất nhiều cố gắng từ nhiều phía… nhưng.. đau lòng thay là cái thông tin chiếc tàu QNg-66478-TS đã mất liên lạc khi trên hành trình về đất mẹ với chín ngư dân làm mọi người dân xứ Quảng xót xa, và lớn hơn là cả nước Việt Nam xót xa… Một cuộc chờ đợi là vô vọng, những người mẹ, người bà, người chị như hóa đá trước biển khơi dữ dội mịt mù sóng nước… Những thông tin thật sự làm bàng hoàng người nghe. Lặng mình!
Tại sao dân quê tôi lại chịu nhiều đau thương trong khói lửa chiến tranh, và giờ vẫn chịu nhiều thương đau giữa sóng bể trùng khơi… Biển mẹ đã nuôi lớn bao con người dân chài miền Trung nắng gió… và cũng nhấn chìm biết bao sinh linh ấy mỗi khi sóng to gió lớn… Và giờ lại chịu những chuyện không thể tin như bây giờ?
Hôm qua, cả thế giới gần như òa khóc khi sự cứu hộ 33 người thợ mỏ ở Chilê thành công. Sự hạnh phúc! Và cả xứ Quảng lặng người mà nghe thông tin về sự mất tích chiếc thuyền với chín người con của đất mẹ Quảng Ngãi. Sự đau buồn!
Và chiều nay, lại bật khóc khi có thông tin chính thức xác nhận chiếc thuyền vẫn còn tồn tại cùng với những người con của quê hương xứ Quảng. Cho dù họ chưa về tới đất mẹ nhưng điều đó đã đủ. Đã yên lòng biết bao người thân khoắc khoải mong chờ, bao trái tim sắp tan vỡ vì hy vọng ngày càng khánh kiệt… Và những cuộc đoàn viên sẽ lại bắt đầu…
Hành trình biển đảo với hàng vài trăm năm canh giữ cho tổ quốc của các hải đội Hoàng Sa, Bắc Hải vẫn được những người con xứ Quảng tiếp bước. Mặt trời vẫn rạng ngời trên biển đảo quê hương…
DIỄN BIẾN SỰ KIỆN
Ngày 11-9-2010, tàu cá QNg-66478-TS của ngư dân Mai Phụng Lưu ở thôn Tây, xã An Hải bị Trung Quốc bắt giữ. Trên tàu có chín ngư dân hành nghề lặn ở khu vực quần đảo Hoàng Sa. Huyện Lý Sơn đã báo cáo tỉnh, sau đó UBND tỉnh có công văn đề nghị Bộ Ngoại giao can thiệp nhưng phía Trung Quốc vẫn không trả tàu.
Ngày 12-10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga cho biết tàu cá QNg-66478 TS và chín ngư dân Việt Nam “đã được thả chiều 11-10-2010. Dự kiến tàu cá và chín ngư dân nêu trên sẽ về đến nhà trong tối 12-10”. Tuy nhiên đến 23g ngày 12-10, các ngư dân vẫn bặt vô âm tín.
Đến 19g ngày 13-10, mọi thông tin liên lạc giữa đất liền và 9 ngư dân trên tàu QNg 66478 TS vẫn bị cắt đứt.
Đến 22g30 ngày 14-10, chính quyền huyện đảo Lý Sơn và người nhà các ngư dân trên tàu cá QNg 66478 TS vẫn chưa liên lạc được với họ.
13g15 ngày 15-10, hai người bán quán dọc bờ biển huyện đảo Lý Sơn la lớn: tàu về, tàu về. Người dân đổ nhanh ra bờ biển. Phóng viên của Tuổi trẻ đã thuê ngay thúng chai lắc ra tiếp cận chiếc tàu đang cập cảng. Nhưng đó không phải là QNg 66478 TS…
Đến 0g ngày 16-10, số phận 9 ngư dân Lý Sơn trên tàu cá QNg-66478 TS được Trung Quốc thả về mờ mịt.
Lúc 12g45 ngày 16-10-2010, đất liền đã bắt được liên lạc với thuyền trưởng Mai Phụng Lưu và những ngư dân Lý Sơn trên tàu QNg-66478. Tin từ con gái ông Lưu cho biết ông và các ngư dân đang trú tại một hòn đào thuộc quần đảo Hoàng Sa (Việt Nam).
*Chiều 16-10, Bộ ngoại giao VN đã gặp Đại sứ Trung Quốc tại Hà Nội, và yêu cầu phía Trung Quốc xác minh và sớm thông báo cho phía VN để đưa ngư dân và tàu cá trở về an toàn.
* 17g30 (giờ VN) chiều 16-10, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chính thức xác nhận phía Trung Quốc đã đưa tàu cá QNg 66478 TS cùng 9 ngư dân VN vào một hòn đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa. Tàu chưa thể về ngay vì thời tiết xấu. Bộ ngoại giao VN sẽ bàn bạc để đưa tàu trở về trong thời gian sớm nhất.
Lâu nay, cứ hết tin nọ tin kia đồn đoán về mãnh thú tại Bình Sơn… Chẳng hiểu sao các nhà chuyên môn lại không tham gia về việc này nhiều. Loanh quanh cũng là những phát ngôn của các vị đã nhẵn mặt mà cũng chẳng đưa ra điều gì mới cả…
Phỏng đoán… Rùi phỏng đoán… Hic… Vụ này chắc các bậc chuyên gia cho là quá đơn giản, hay là quá nhỏ để mình đưa những nhận định của mình. Thứ nữa, một việc gây hoang mang tâm lý người dân như thế kia sao chẳng thấy việc xúc tiến đem lại bình yên cho người bản xứ nhiều mà vẫn là những đồn đoán. Người có trách nhiệm có biết rằng, cứ như thế mọi sinh hoạt cuộc sống người dân bị đảo lộn.. ngày càng gây tâm lý hoang mang… Và đêm xuống, người ta không thể ra khỏi nhà, ban ngày người ta không dám lên rừng xuống bể những vùng heo hút như cồn bãi… Và biết đâu, lại thuận lợi cho những người LẠ xuất hiện thì sao nhỉ? hihi
Mình chẳng bít cái gì gì về sinh vật cả, càng không biết về thế giới thiên nhiên. Nhưng qua những gì mà cha ông kể lại cũng như những thông tin cóp nhặt từ mạng về mãnh thú thì mình thấy như thế này:
Thứ nhất: mãnh thú chẳng thể cọp, bởi lẽ cọp có một cái mùi duy nhất mà bất cứ loài chó nào trên thế giới phải khiếp sợ. Vì vậy mà cọp đi đến đâu thì chó chỉ có chạy trốn gần người nhất có thể. Mũi chó cực tinh nên việc lẩn trốn vào nhà hay bất cứ gì là hoàn toàn phải xảy ra nên khó có việc cọp bắt tới vài chục con chó trong vài đêm.
Thứ hai: thứ đến là dấu chân lại để lại có móng. Họ nhà mèo chẳng bao giờ để móng bởi khi di chuyển nó phải giấu móng vào trong và chỉ giương vuốt ra khi bắt mồi. Vì vậy nếu bảo rằng là báo hay cọp cũng khó thuyết phục.
Vì vậy giả thuyết gấu hay becgiê biết đâu lại đúng nhỉ? Cho dù gấu không thể nhanh tới mức chộp được chó… Hoặc mấy chú chó xúm lại cắn chú gấu nhà ta? Nhưng sao lại có tiếng gầm ở đây nhỉ? Hic… Gầm chỉ xảy ra với họ mèo… Và đôi mắt lại sáng quắc??? Dòng họ mèo mới ăn đèn rực sáng. Hic… Lộn tùng phèo cả lên!
Mọi thứ đều phỏng đoán… Và có người lại bảo là đồn đoán… Mình thì cười hề hề bảo các bác có trách nhiệm nên gắng làm cho tới nơi tới chốn.
CÁI THÚ LANG THANG
Một mùa thu cũng đang lãng đãng qua trời. Một chiều nắng nhẹ, lăng quăng về nơi phố cổ Thu Xà. Mình đang làm một dự án nơi đây. Lụ khụ rồi cũng tới. Miền sông nước với kênh rạch chằng chịt. Cứ ngỡ miền Tây với bao chiếc xuồng ghe tấp nập. Và lướt qua phố cổ Thu Xà đã vài trăm năm tuổi. Và cái nôi của dòng SS50 xứ Quảng vẫn lè tè những mái nhà chưa cổ mà chẳng mới…
Ở đây mình biết khá nhiều xe SS50 còn khá. Và cũng khá lâu đã nghe 1 chiếc 68 còn dữ sót lại. Nghe nói, chủ nhân nó chăm chút khá kĩ. Vậy mà chưa diện kiến bao giờ ngoài chiếc xe của cụ Hiến với máy chưa chẻ và sót lại vài chi tiết còn zin.
Rồi cũng tìm tới nhà. Nghe nói, chủ nhân chừng 80 mà quắc thước lắm. Y như thật, một cụ già râu cước trắng phất phơ nghếch mắt mình mình và chậm rãi bảo: ừ, tôi đây, có chuyện gì àh. Hihi… Mình cứ khúm núm, dạ con nghe xe bác còn đẹp lắm nên tới coi. Cụ ra vẻ khiêm tốn, xe tôi cũng thường thôi mà. Nhưng nó do chính tay tôi mua và giữ đến bây giờ!
Xe dựng trong góc nhà, chèn bên ngoài một con wave thái mới cáu, của con gái tôi đấy. Mình háo hức coi xe. Trong bóng tối, chiếc xe bóng loáng. Chết thật, xe mới quá. Mình sờ tay vào sườn. Quái lạ. Sao nhẵn thín thế này? Hihi thắc mắc được giải đáp khi ông cụ bật cái đèn lên. Xe sơn rồi. Hic. Cứ ngỡ xe đẹp lắm cơ! Coi đi, coi lại, thất vọng toàn tập. Phuộc nhún trước sau, lô cả. Dzè xe, lô cả. Lốc côn cá, sơn lại. Đầu nòng, cúp. Đổng hồ, chaly! Đùm trước sau, cúp nốt. Híc. Chẳng còn gì để xem. Cứ như dội gáo nước lạnh. Chỉ mỗi cái tay lái, bầu xăng và cây pô là còn nguyên dzin của 68 điệu đờn. Ấy vậy mà cụ quý như vàng. Nghe nói ai mua cũng không bán. Cụ bồi thêm: tôi không bán đâu. Dạ, con coi thôi chứ không mua bác ơi.
Chán xe, mình quay qua nói chuyện chuyên môn chút. Coi như điều tra lũ, tầm nã dân sinh, hỏi thăm kinh tế. Mình chuyên viết dự án mừh. Hihi… từ cổ tới kim, hóa ra cụ nói được tất. Nhưng cụ nói không có chính xác mà cứ mơ hồ những chuyện xa xưa. Mình hiểu cụ không rành chuyện nay thì có lẽ chuyện xưa. Mở đường hưu chạy, mình bảo con nghe nhà Nguyễn Thân ở đây mà chẳn gbiết nó nằm chỗ nào. Nghe nói cuối đời, Nguyễn Thân về Thu Xà sống đến ngày ra đi. Chờ có thế, cụ khoát tay chỉ thẳng phía hiên nhà. Nhà Nguyễn Thân ở đó á. Chú mày sao biết Nguyễn Thân. Hihi Nguyễn Thân ai không biết. Sử sách rành rành mà bác. Gốc nhà ở đó thôi. Từ ngày ấy, nhà đó tan tác hết rồi. Theo Pháp mà. Nhà ấy tức Nguyễn Thân!
Nguyễn Thân, con trai Nguyễn Tấn, một đại thần của triều Nguyễn gốc xứ Quảng, có công bình định người miền cao và lập công to. Quá nổi tiếng trong cái đất Quảng đầy nghèo khó này ngoaì những cái tên lẫy lừng như Trương Đăng Quế, Võ Duy Ninh và Lê Văn Duyệt. Toàn dũng tướng, mãnh hổ đất Quảng. Tuy nhiên, Nguyễn Thân vì theo Pháp đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa cũa Mai Xuân Thưởng, Phan Đình Phùng… mà lên hàng tột phẩm. Chính vì đó xứ Quảng dù có người làm quan to, nhưng nhân dân bất phục mà truyền đời là nhà bán nước.
Cái thú của cụ là cái thú lang thang. 80 tuổi còn lang thang. Hihi. Hãi. Cụ nói mới ghé chùa ông Rau, mình tò mò hỏi phải chùa ông Rau ở Long Phụng. Cụ hơi ngạc nhiên bảo sao chú mày biết chùa ấy. Hihi chùa chiền là nghề nghiệp má con, bả là đệ tử nhà chùa, dĩ nhiên con không theo nhưng cũng nghe nói chớ. Chờ có vậy, cụ kể 1 hồi. Phải phục kích cụ mới vui. Hihi. Chờ hết câu chuyện chùa ông Rau với núi Đá Bạc có con Hạc bị bắn gãy chân. Mình hỏi, thế bác có biết thành cổ nhất Quảng Ngãi ở đâu không? Cụ bảo, thành Châu Sa chớ gề. Hihi… Châu Sa thành của người Chăm mà bác. Của người Việt cơ. Àh, thành cổ Quảng Ngãi chớ gề.. Hihi. Thành cổ Quảng Ngãi xây dựng năm 1802 thời Gia Long thì chưa thể cổ được. Cụ bí. Mình khoác loác là Cổ Lũy động có thành cổ. Cụ bí thật. Hi hi… Thành Cổ lũy chẳng ai tìm ra được, dù thư tịch cổ ghi rành rành. Mình chơi trò đánh lận con đen, phải vậy mới thích cơ.
Một hồi, cụ bảo chú mày học gì? Ý cụ hỏi có làm bên lịch sử không. Biết nhêìu chuyện nhảm quá. Hihi Cụ còn khoe, cháu gái tôi đang làm cái PhD về phố cổ Thu Xà. Hic, cháu cụ chứ đâu phải cụ. Mà cái Thu Xà của cụ thì nay còn gì? Nhà cửa cổ, không còn. Dấu tích xưa, chẳng mấy. Nghe đâu chỉ có mấy cuốn cổ văn ghi dấu và có mộ Bích Khê. Mà Bích Khê thì đâu có cổ. Cụ hết lý. Cái chính là cụ không đủ lý để cãi chứ không phải Thu Xà thiếu lý.
Cũng tới giờ hết cãi. Mình về, cụ với theo, nhớ cho bác cái tấu thư địa lý Cao Biền nhé. Lần sau nhớ ghé phiếm với tôi. Chú mày nói chuyện tôi thích. Hihi. Dạ, cái đó để con về tìm phô tô cho bác. Nói vậy thôi, chứ mình chẳng nhớ nó nằm trong cuốn sách nào của mình. Có lẽ nằm trong địa lý Tả Ao hay gì gì đó không nhớ được. Có lẽ phải lục tung cái đống xà bần nhà mình may ra có. Một ngày lang thang điền dã xứ phố cổ Thu Xà. Đi làm và coi xe hóa ra còn nhiều cái thú để mình lang thang đó chớ…
Cuối thu 2011
Với tôi, Trường Luỹ là một cái gì đó khá mơ hồ. Khá nhiều giả thiết đặt ra về người xây dựng Trường Luỹ, có thể là Bùi Tá Hán, có thể là Lê Văn Duyệt hoặc Nguyễn Tấn… Tuy nhiên, một điều không thể chối cãi là Trường Luỹ có thật và đã tồn tại hàng trăm năm vùng ven chân núi chạy từ bắc vào nam ở miền Tây Quảng Ngãi.
Theo một số học giả nghiên cứu về khảo cổ thì đoạn Trường Luỹ qua lưu vực Sông Vệ có nằm ở làng cổ Thiên Xuân. Tôi không chắc về lập luận này vì theo tôi biết, qua công tác điền dã, đã tồn tại một Trường Luỹ nằm đối diện làng Thiên Xuân phía bên kia sông và gần như còn nguyên vẹn. Điều lý thú là phần Trường Luỹ này còn nằm sâu trong tiềm thức của người dân nơi đây với những di chỉ còn lại. Dùng kỹ thuật viễn thám cũng như công tác thực địa, có thể phục dựng phần chính đoạn Trường Luỹ này kéo dài từ đèo Chim Hút và trải dài đến đây trước khi vượt sông Vệ qua địa phận Hành Tín Đông.
Như vậy, có thể tồn tại hai đoạn Trường Luỹ chạy ven sông Vệ:
1. Trường Luỹ chạy ven bờ hữu sông Vệ qua làng Thiên Xuân (đoạn này không biết nối vào đâu-cả thượng hạ lưu làng Thiên Xuân – tôi chưa tìm ra đoạn nối).
2. Trường Luỹ chạy ven bờ tả sông Vệ và cắt qua sông Vệ để về bờ hữu (nối vào đoạn từ làng Thiên Xuân lên) trước khi chạy về đèo Đá Chát.
Hoặc chỉ có 1 Trường Luỹ ven bờ sông Vệ mà thôi:
1. Trường Luỹ không tồn tại tại bờ hữu sông Vệ tại làng Thiên Xuân.
2. Trường Luỹ chạy ven bờ tả sông Vệ và cắt qua sông Vệ để về bờ hữu trước khi chạy về đèo Đá Chát.
Đây chỉ là một vài lập luận mà người viết đã điền dã và tham khảo một số bản đồ cũ cũng như kỹ thuật viễn thám để dò tìm. Dù sao, với chủ quan người viết thì giả thiết thứ 2 có vẻ hợp lý hơn. Tuy hiên, nó lại đá với các nghiên cứu của các học giả hàng đầu về Trường Luỹ. Vì vậy, chỉ viết vài điều chia xẻ cùng độc giả và cùng nhau tranh luận để tìm đến chân lý cuối cùng. Cần lắm những nghiên cứu một cách khoa học và rõ ràng để chứng minh được Trường Luỹ nằm ở đâu ở khu vực này.
@Một kẻ không dính gì tới lịch sử hay nhân văn mà lạm bàn về di tích lịch sử thật là điều quá sức. Vì vậy đây chỉ là nhận định của một người dân xứ Quảng với một tầm hiểu biết hạn hẹp về những địa danh quê hương. Mong độc giả lượng thứ.
TIÊN HỌC LỄ, HẬU HỌC VĂN
Câu nói cửa miệng của nội mình chính là câu : tiên học lễ, hậu học văn. Mình cứ khì khì cười bảo : tiên học lễ, hậu học võ.. Hihi, ông chửi đổng, cha mày..
Mình học làng nhàng, chưa qua mẫu giáo đã vào lớp 1. Học gửi, may quá, cuối năm được thi lại. Lại lên lớp. Bà nội đi họp về bảo, nó ngó bộ dốt quá, mình gân cổ: thi lại chứ dốt hồi nào. Hi hi vết nhơ lịch sử của mình. Đến giờ má mình cứ nhắc lại rồi cười ngặt nghẽo.
Rồi lớn lên theo chúng bạn, đến ngày giờ thì cắp tập đến trường. Rồi dần lớn lên theo thời gian, thành cái thằng đen nhẻm, suốt ngày cá mú chim chóc gà qué… Không thiếu món gì, toàn coi truyện Dương Thu Hương, Võ Quảng, Nguyên Hồng, Nguyễn Nhật Ánh… thấy thấp thoáng hình bóng của mình trong đó.
Tiên học lễ, hậu học văn. Mình nhớ mãi câu cửa miệng của nội. Rồi tam cương ngũ thường, tam tòng tứ đức, nhân chi sơ tánh bổn thiện… Ngó nghiên vào chữ nghĩa của nội với những nét rậm rì của chữ Nho. Mình lại thích câu : uy vũ bất năng khuất… Cái tinh thần Nho gia là thế. Cái ảnh hưởng của Nho gia ảnh hưởng đến suy nghĩ mình khá nhiều…
Rồi cũng lọ mọ cho những giờ anh văn, cái hạn của mình. Mình chưa bao giờ tin mình có tí chút xíu gì về năng khiếu anh văn cả. Ấy vậy mà mình cần có nó. Lọ mọ những 1 năm. Vật vã, hoa mắt, chóng mặt, chẳng hiểu gì! Thi lên bờ xuống ruộng vẫn không thể đỗ. Hỏng mất. Những 1 năm, lọ mọ. Huhu…
Người ta bảo, quá tam ba bận. Không lẽ lại trượt hoài. Hihi, thiên bất dung gian, xui rủi cho mình, lần 3 lại đỗ. Mình đỗ anh văn, chẳng tin! Nhưng có thật. Đó là điều kiện cần cho mình để ngày mai, 07/05/2012, mình lại được sánh vai cùng chúng bạn, trên bước đường khoa cử cuối cùng mà mình theo đuổi.
Cảm ơn tất cả, người thân, bè bạn, thầy cô và những người mình yêu thương nhất, đã sát cánh bên mình động viên và giúp đỡ mình những giờ phút mình chán nản nhất. Người ta bảo, hết mưa là nắng hửng lên thôi, hết khổ là vui vốn lẽ đời; có lẽ mình sẽ lại bước tiếp trên con đường còn lại với những hoài bão và ước vọng của lứa tuổi trung niên, nó thật giản đơn và đầy cái tôi của mình.
Chào đón ngày mai, 07/05/2012.